Ο αγώνας τώρα δικαιώνεται (μέρος 2ο), Όλα τριγύρω αλλάζουνε

Πηγή:Techie Chan

Στην ουσία είμαι προβληματισμένος, διότι δεν βλέπω τον σύριζα να τα καταφέρνει. Το σκηνικό που στήνεται είναι ένα σκηνικό που βασίζεται στις ίδιες παλιές κοινωνικές συμμαχίες που είχε το πασόκ κυρίως και η νδ δευτερευόντως. Και ο σύριζα δεν δείχνει ούτε ικανός, ούτε ιδιαίτερα πρόθυμος να φτιάξει καινούργιες. Τι σημαίνει αυτό? Πως παίζοντας με τα ίδια παιχνιδάκια που παίζουν και οι τωρινές κυβερνήσεις, ο σύριζα θα εξαφανιστεί λίγο πολύ με τον ίδιο τρόπο που εξαφανίζονται και οι σημερινοί κυβερνώντες. Μην με παρεξηγάτε, δεν αμφιβάλλω για τις καλές προθέσεις τους, αμφιβάλλω για τα εργαλεία και τους ανθρώπους με τα οποία ελπίζουν πως θα εφαρμόσουν αυτές τις καλές προθέσεις.

Εχθές πήγα στο φαρμακείο να αγοράσω ένα αντιβιοτικό. Πλήρωσα για ένα πολύ απλό αντιβιοτικό 8,95 όταν η τιμή που έγραφε επάνω ήταν 6,69 . Σαν να μην έφτανε αυτό, ρώτησα τη φαρμακοποιό πόσο κάνει το generic του και η αποστομωτική απάντηση ήταν να το ψάξω αλλά δεν αξίζει. Πράγματι δεν άξιζε αφού κόστιζε 8,75. Τα ξέρετε όλα αυτά και δεν έχει νόημα να τα ξαναλέω. Η κυβέρνηση σύριζα δεν μπορεί να επιβιώσει με αυτές τις τιμές φαρμάκων. Είναι έτοιμη να πλακωθεί με τους φαρμακοποιούς εκτός από τις φαρμακευτικές εταιρίες για τις οποίες δεν αμφιβάλουμε ότι δεν τρέφει κάποια συμπάθεια? Είναι έτοιμη να πλακωθεί με τους βενζινοπώλες για τις τιμές των καυσίμων και το λαθρεμπόριο. Διότι το να πλακωθεί μόνο με τον λάτση δεν φτάνει.
Παράδειγμα δεύτερο: όπως γράφουμε κάθε εξάμηνο, όλοι οι μηντιάρχες στην ελλάδα είναι χρεοκοπημένοι πέρα από κάθε αμφιβολία. Είναι διατεθειμένος ο σύριζα να κλείσει τις χρεοκοπημένες αυτές επιχειρήσεις και “να αφήσει στο δρόμο τόσους εργαζόμενους” ?

Πολύ φοβάμαι πως όχι. Τόσο λόγω των παραδοσιακών κοινωνικών συμμαχιών μέσω των οποίων προσπαθεί να καρπωθεί την εξουσία, όσο και λόγω της εσωτερικής λογικής μέρος του κόμματος που θεωρεί το κάθε συντεχνιακό μαγαζάκι αδιαπραγμάτευτο (τελευταίο αγαπημένο μου παράδειγμα η βουλευτής επικρατείας του σύριζα κ. θεανώ φωτίου). Το οποίο όταν ενωθεί (και ενώνεται ήδη) με τους επαγγελματίες συνδικαλιστές του πασόκ που πηδάνε από το καράβι, θα φτιάξει ένα χαρμάνι που θα το βλέπουμε και θα ξερνάμε. Ονόματα ξεχασμένα από θεό κι από ανθρώπους, όπως ο Ανδρέας Κολλάς, εμφανίζονται πια στην αυγή ως opinion makers για την οργάνωση του συνδικαλιστικού κινήματος (με απόψεις για να ξερνάς). Οι ίδιοι άνθρωποι που ως συνδικαλιστές στα ΜΜΜ, μέχρι πριν ενάμιση χρόνο φρόντιζαν να σαμποτάρουν την επιτυχία κάθε απεργίας, απεργώντας την ίδια μέρα και κάνοντας τη μετακίνηση προς το κέντρο πρακτικά αδύνατη. Να μη μιλήσουμε για όλες τις μεταγραφές που ακούγονται από τα έσω του σύριζα, τύπου μαριλίζα ξενογιαννακοπούλου, φωτόπουλος για πρόεδρος της ΓΣΕΕ και άλλα παρόμοια πασοκικά λουλούδια. Έτσι κι αλλιώς η πρώτη φουρνιά πολιτευτών τύπου κουρουμπλή και μητρόπουλου έχει ήδη έρθει και τα δείγματα γραφής της τα βλέπουμε.

Νιαρ νιαρ νιαρ
Σχεδόν ακούω ήδη τους συριζαίους να παραπονιόνται πως η κοινωνία δεν συντάσσεται μαζί τους, δεν δρα, δεν αυτοθεσμίζεται, δεν συμμετέχει και άρα τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν οι ίδιοι? Και θα έχουν δίκιο. Ελάχιστοι δείχνουν διατεθειμένοι να πολεμήσουν για την υπόθεση σύριζα, αλλά αυτή τη φορά δεν μπορούμε να αποδώσουμε τη νωθρότητα της ελληνικής κοινωνίας στην ύπαρξη των παραδοσιακών συμμαχιών που συντελούσαν στη συναίνεση. Με 35% ανεργία και άλλο ένα 60% να φτάνει στα όρια της φτώχιας, οι γαμημένες υλικές συνθήκες είναι σίγουρα εδώ. Άρα τι κάνει ο σύριζας και του ψοφάνε τα έρημα?
Κατά τη δική μου ανάλυση, αυτό οφείλεται κυρίως σε αυτό που ονομάζω θάνατο των λενινιστικού τύπου κομμάτων. Όλα τα πολιτικά κόμματα της μεταπολίτευσης είναι λενινιστικού τύπου. Διαθέτουν μια γραφειοκρατία, μια οργανωμένη δομή επαγγελματιών επαναστατών και το πόπολο που τους ακολουθεί. Και το κόλπο έπιανε όλα αυτά τα χρόνια. Αλλά καθώς η εκάστοτε “επαναστατική πρωτοπορία” φρόντιζε σχεδόν πάντα και μόνιμα το προσωπικό της κωλαράκι, καθώς όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούσαν πως η φάρμα των ζώων δεν ήταν ένα παραμυθάκι για παιδιά, η φαντασιακή θέληση για συμμετοχή σε τέτοιου είδους σχήματα μειώθηκε και περιορίστηκε. Και σαν να μην έφτανε αυτό, άρχισε να τραβά πολλά άτομα που ένιωθαν ότι θα γίνουν και οι ίδιοι με τη σειρά τους επαγγελματικά στελέχη. Όχι ακριβώς δηλαδή το είδος των ιδεαλιστών που θα ήθελες σε μια πρωτοπορία ακόμα κι αν δεχόσουν τη νεωτερική ιδέα της προόδου και την ανάγκη ύπαρξης πρωτοπορίας.

Φυσικά είναι αστείο να λέμε πως στον σύριζα μαζεύονταν κυρίως εξουσιομανείς καθώς μέχρι πριν από 2 χρόνια κανείς δεν πίστευε ότι ο σύριζα θα κυβερνήσει. Δεν υπάρχει μεγαλύτερη απόδειξη από τη σταθερή φυγή στελεχών προς το πασόκ όλα αυτά τα χρόνια ή τη δημιουργία της δημαρ. Μόλις πέρσι ξεκίνησε μια πρώτη αντιστροφή αυτής της πορείας με μεταγραφές τύπου μητρόπουλου.
Αυτό όμως δεν σημαίνει πως η καχυποψία του κόσμου απέναντι στη συμμετοχή σε τέτοια σχήματα δεν παραμένει. Και δεν υπάρχει τίποτα στον σύριζα που να τον καθησυχάσει πως αυτό που φοβούνται κι έχουν δει να συμβαίνουν ξανά και ξανά, δεν θα γίνει πραγματικότητα. Η τελευταία επικοινωνιακή μπανανόφλουδα που τους πέταξε ο στουρνάρας με την τροπολογία για τις αμοιβές των υπαλλήλων της βουλής είναι χαρακτηριστική. Ο στουρνάρας πρότεινε εντελώς εξωθεσμικά και την τελευταία στιγμή μια τροπολογία που έβαζε τους υπαλλήλους της βουλής στο ενιαίο μισθολόγιο και τους έκοβε διάφορα εξτραδάκια. Ο σύριζα διαμαρτυρήθηκε για το αντισυνταγματικό της υπόθεσης μέχρι η τροπολογία να αποσυρθεί εντελώς υποκριτικά από τον στουρνάρα, έτσι ώστε μετά να τους κατηγορήσουν πως υπερασπίζονται τα προνόμια των υπαλλήλων της βουλής. Κι όλα αυτά τη μέρα που περνούσαν τα μέτρα του νέου μνημονίου.
Το ίδιο έπραξαν και οι ΑΝΕΛ, αλλά σε αντίθεση με τον σύριζας οι ΑΝΕΛ βγήκαν και δήλωσαν πως, αν η τροπολογία έρθει με σύννομο τρόπο, οι ΑΝΕΛ θα την ψηφίσουν. Ο σύριζας φυσικά φρόντισε να σφυρίξει αδιάφορα, διότι έχει αποφασίσει να μη σπάσει καμία περαιτέρω κοινωνική συμμαχία όσο άδικη κι αν είναι αυτή, ακριβώς διότι έχουν προσχωρήσει στην απλή λογική, το σπάσιμο κοινωνικών συμμαχιών είναι μνημονιακό τη στιγμή που το μη σπάσιμο θα είναι προφανώς αντιμνημονιακό.

Και γιατί δεν θα δουλέψει?
Άρα η μαγική μου σφαίρα λέει πως σύντομα ο σύριζας θα πάρει την εξουσία και θα τη χάσει εξίσου σύντομα. Όχι γιατί το καπιταλιστικό σύστημα θα τον νικήσει, αλλά γιατί θα προσπαθήσει να παίξει μπάλα με τον ίδιο παλιό τρόπο που δεν δουλεύει 3 χρόνια τώρα. Αυτό ακριβώς δείχνουν οι μεταγραφές πασόκων που δεν μπαίνουν στο κόμμα ως “απλοί στρατιώτες” αλλά ως αλεξιπτωτιστές που παίρνουν σημαντικές θέσεις καπελώνοντας τα ήδη υπάρχοντα στελέχη. Για τα οποία δεν έχω άποψη μεν, αλλά σίγουρα έχω άποψη για τους πασόκους. Εκτός κι αν νομίζετε πως με τη μεταγραφή τους θα αλλάξουν και τα μυαλά τους.
Δώστε βάση σε αυτό που θεωρώ ένα καλό προεόρτιο. Πριν μερικές μέρες υπήρξε μια διαμάχη μεταξύ κάποιου μέλους του σύριζα και του φρέσκου βουλευτή του σύριζα κ.κουρουμπλή, άρτι αφιχθέντα από τα έγκατα του πασόκ. Στη διαμάχη ο κ.κουρουμπλής κατηγορήθηκε για τα ρουσφέτια που έχει κάνει και πως τελοσπάντων δεν μπορεί να εμφανίζεται με νέα προβιά και να το παίζει παρθένα. Δεν γνωρίζω κατά πόσο ο κ.κουρουμπλής λειτουργούσε με ρουσφέτια, τη μία φορά που τον άκουσα να μιλάει στο ραδιόφωνο προεκλογικά, είχε έναν τόνο ρωμαίου πάτρωνα που σχεδόν απειλούσε τους ψηφοφόρους πως αν δεν ψήφιζαν το καινούργιο αγαπημένο του κόμμα, χίλια κακά θα τους έβρισκαν. Αυτός ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας την αίγλη του από το πασόκ κατάφερε και βγήκε βουλευτής του σύριζα παίρνοντας 55 χιλιάδες σταυρούς. Στην ουσία λοιπόν με αυτόν τον τρόπο έχουμε δύο κινήσεις. Από τη μία έχουμε 55 χιλιάδες ψηφοφόρους στην αιτωλοακαρνανία στη β αθηνων που ψήφισαν σύριζα περιμένοντας μία από τα ίδια και από την άλλη έχουμε τη θέση βουλευτή που καταλαμβάνεται από αυτόν τον τύπο. Άρα το αν ο σύριζας είχε στην περιοχή εδώ και δέκα χρόνια, τον μήτσο τον δάσκαλο που κανείς δεν θα τον κατηγουρούσε για εξουσιομανία ή λαμογισμό, είναι αδιάφορο, καθώς ο μήτσος ο δάσκαλος πια είναι στη γωνία και τη θέση του πήρε ένας πασόκος. Αυτό το μοτίβο θα το δούμε να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά και ξανά και στην ουσία θα μεταλλάξει τον σύριζα πολύ πριν προλάβουν να κατανοήσουν και οι ίδιοι το βάθος της αλλαγής. Με αυτό δεν θέλω να πω ότι η σημερινή ηγεσία (και δεν εννοώ μόνο τον τσίπρα, γιατί το μαγαζί δεν είναι ιδιαίτερα αρχηγοκεντρικό), δεν ξέρει τι κάνει. Δυστυχώς ξέρει πολύ καλά τι κάνει και τι σημαίνει όλη αυτή η ροή στελεχών του πασόκ προς τον σύριζα που μάλιστα έρχονται για να πάρουν θέσεις. Προφανώς θεωρεί πως αυτός είναι ο μόνος τρόπος να αποκτήσουν κυβερνητική πλειοψηφία, μια τακτική που δεν είναι παράλογη, αλλά εγώ ισχυρίζομαι με την πανίσχυρη κρυστάλλινή μου σφαίρα πως γρήγορα θα καταρρεύσει.

Εδώ τώρα θα αλλάξω αφήγηση και θα υιοθετήσω την αφήγηση μητρόπουλου, δηλαδή μάλλον του πιο ευφυή εκπροσώπου του πασοκιριζα. Που λίγο πολύ από πέρσι μας λέει πως το πρόβλημα της ελλάδας δεν είναι το μοντέλο ανάπτυξης, αλλά το γεγονός πως η ηγεσία της χώρας δεν διαπραγματεύτηκε με τον σωστό τρόπο. Και ότι αν άλλαζε η διαπραγματευτική ομάδα θα άλλαζε και η κατάσταση στην ελλάδα. Η αφήγηση ακούγεται πολύ παρόμοια με την αφήγηση κουβέλη και σαμαρά πάνω στο ζήτημα, αλλά ας τους δώσουμε την καλή μας πίστη για μερικά λεπτά.
Ολόκληρο το μοντέλο πασόκ από τα μέσα του 90 και μετά βασίστηκε στην αποκλιμάκωση του πληθωρισμού και των επιτοκίων και την πιστωτική επέκταση που αυτές οι δύο δημιούργησαν. Πιστωτική επέκταση που απογειώθηκε με την είσοδο της ελλάδας στο ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο οι πασόκοι φρόντισαν να κρατήσουν και την πίττα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο. Δηλαδή κάθε φορά που υπήρχε ένα ζήτημα ανισότητας και η διαμαρτυρία μιας κοινωνικής ομάδας, το πασόκ έκοβε και έραβε μια νέα τεμαχική συμφωνία προκειμένου να την ικανοποιήσει. Και επειδή η πιστωτική επέκταση το επέτρεπε, η τεμαχική αυτή συμφωνία γινόταν με όρους μεγαλύτερης αγοραστικής δύναμης. Έτσι πχ. οι δάσκαλοι συνέχιζαν να είναι σημαντικά πιο φτωχοί από τους εφοριακούς ή από τους υπαλλήλους της βουλής, αλλά ήταν πιο πλούσιοι σε σχέση με 5 χρόνια πιο πριν. Οι νησιώτες από την άλλη μπορεί να μην πήραν νέες συμφωνίες όπως μειώσεις ΦΠΑ και να είδαν τις τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων να αυξάνονται με το καρτέλ του σφηνιά, αλλά καθώς τα rooms2let πρώην κοτέτσια αφέθηκαν να σκαρφαλώσουν στα 80-100-120 ευρώ τη βραδιά, αυτή η αύξηση στα εισιτήρια δεν τους φάνηκε τόσο σημαντική. Την ίδια στιγμή το πολιτικό προσωπικό έκανε μπίζνες και γινόταν ζάπλουτο εκμεταλλευόμενο και ελέγχοντας τη ροή αυτών των νέων πιστώσεων. Είτε άμεσα όπως είδαμε με τον σάλλα και τον βουλγαράκη (που αντέγραψε την ιδέα από τους παλιότερους), είτε έμμεσα προσφέροντας θέσεις κλειδιά στο πιστωτικό κύμα όπως έγινε με τον άκη και την παραχώρηση των ελπε στον λάτση.
Ο κατάλογος απέραντος και το ηθικό δίδαγμα εύκολο. Μπορείς να κρατήσεις ένα τόσο άδικο σύστημα σε λειτουργία όταν βρίσκεται στον ενάρετο κύκλο της πιστωτικής επέκτασης. Όμως ντόροθυ…

We are not in kansas anymore
Όσο περνάει ο καιρός τόσο γίνεται φανερό πως η πιο ρεαλιστική πρόταση οικονομικής διακυβέρνησης όσο ακόμα υφίσταται η σημερινή κατάσταση στην ευρώπη είναι αυτή που είχα προτείνει λίγο μετά τις πρώτες εκλογές και πρόκρινε την εκμηδένιση των πρωτογενών ελλειμμάτων και την υπόσχεση προς στην ευρώπη πως οι τόκοι και τα δανεικά θα πληρωθούν στο ακέραιο, απλά όχι τώρα. Θα μπορούσαμε να είμαστε έξτρα ειρωνικοί και να πούμε πως θα τα πληρώσουμε όταν οι γερμανοί πληρώσουν τις πολεμικές τους επανορθώσεις, αλλά λέω να μην το κάνουμε τόσο σαφές πως από αυτά τα δανεικά δεν θα δουν δεκάρα τσακιστή.

Αυτός είναι ο μοναδικός ρεαλιστικός τρόπος να συνεχίζουμε να κρατάμε την αναπνοή μας όσο αρχίζουν και σκάνε διάφοροι ευρωπαίοι εταίροι μας. Δυστυχώς αυτό το σενάριο ο σύριζα δεν το έχει περιγράψει ούτε για αστείο. Και πως να το περιγράψει αφού η πολιτική του τακτική είναι ένα ελαφρώς καλυμμένο λεφτά υπάρχουν και βλέπουμε και κάνουμε. Τακτική που κολλάει τέλεια με τον τρόπο που πολιτεύονται τα νέα λουλούδια που ο σύριζα φέρνει ως μεταγραφή.
Θα μου πείτε πολιτικός ελιγμός, θα σας απαντήσω πως παρόμοιους πολιτικούς ελιγμούς έκαναν και οι προηγούμενες κυβερνήσεις, είτε με το λεφτά υπάρχουν είτε με την υποτιθέμενη αναδιαπραγμάτευση του μνημονίου. Τον πολιτικό χρόνο και τις καλές σκέψεις που κερδίζουν τέτοιοι ελιγμοί με όλα τα παραδοσιακά media να λιβανίζουν τα εξαιρετικά αγγλικά του σαμαρά (μα καλά πως σκατά σπούδασε στις ηπα αυτό το παιδί με τόσο άθλια αγγλικά?), νομίζω τον βλέπουμε πόσο κρατά. Η λενινιστική υπόσχεση της πρωτοπορίας που θα έρθει και θα έχει λύσεις για τα πάντα είναι προφανές πως δεν αντέχει πια για πολύ, πόσο μάλλον όταν όλοι ξέρουν πως οι λύσεις όχι μόνο δεν έχουν ακουστεί, δεν έχουν καν ψιθυριστεί και καλούνται να εφαρμοστούν από τους ίδιους ανθρώπους που κυβερνούσαν μέχρι τώρα. Σε αυτό το περιβάλλον οι πασόκοι δεν ξέρουν να λειτουργούν. Διότι δεν υπάρχει πίττα που να μεγαλώνει προκειμένου να τη μοιράσουν άνισα και να τους κρατήσουν όλους σχετικά ευχαριστημένους. Ακόμα και προσπάθειες δημιουργίας ενός νέου μηχανισμού ρουσφετιών με τα στεγαστικά δάνεια (όπως περιέγραψα εδώ κι εδώ), δεν πρόκειται να λειτουργήσουν έτσι όπως οι εμπνευστές του νομοσχεδίου φαντασιώνονται.
Και κάπως έτσι διαμορφώνεται το σκηνικό με τον σύριζα να καταστρέφει το πολιτικό κεφάλαιο του νέου, μέσα από τακτικές και πρόσωπα που είναι μία από τα ίδια. Στην ουσία δεν θα χαρούμε καν να δούμε μια νέα βουλή με άσχετους ανθρώπους. Τα ίδια ονόματα, είτε των ίδιων πατρώνων είτε των τέκνων τους, θα πνίξουν τη μεταφυσική αλλά τόσο απαραίτητη φαντασίωση της προόδου (δηλαδή του νέου και καλύτερου) πολύ πριν ο σύριζα καταφέρει να πάρει την εξουσία.

Και το κόμμα της δραχμής
Όπως περιέγραψα είναι τεχνικά αδύνατο για τον παραπάνω τρόπο λειτουργίας να συμβιβαστεί με τη λογική του πρωτογενώς μηδενικού αποτελέσματος του προϋπολογισμού διατηρώντας τις υπάρχουσες ανισότητες της ελληνικής κοινωνίας. Και από τη στιγμή που ο πασοκίριζας όπως διαμορφώνεται δεν δείχνει να προτείνει κάτι άλλο, υπάρχουν αυτοί που λένε πως η μοναδική διέξοδος μιας τέτοιας λογικής είναι η επιστροφή στο δραχμή, δηλαδή μια λύση τύπου αργεντινής, όπου η αριστερή πτέρυγα του εκεί πασόκ ανέλαβε τη διακυβέρνηση και την κρατάει ακόμα, υιοθετώντας μια λογική εθνικής ανεξαρτησίας από τους ξένους πάτρωνες (και μια κεϋνσιανή λογική ανδρέα στην οικονομική πολιτική), αλλά χωρίς να αλλάξει δραματικά το σκηνικό της εσωτερικής κοινωνικής αδικίας και της παλιάς διαφθοράς. Λίγο πολύ, οι ίδιοι άνθρωποι που ψήφιζαν επί μένεμ το ξεπούλημα της αργεντίνικης πετρελαϊκής εταιρείας, σήμερα ψηφίζουν την επανακρατικοποίησή της.
Το μόνο που τους σώζει από αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση είναι ότι η αντιπολίτευση είναι ακόμα πρακτικά ανύπαρκτη, καθώς συνεχίζει ουσιαστικά να είναι υπέρ του δντ.
Επαναφορά στη δραχμή μπορούμε να σκεφτόμαστε μόνο εφόσον διαλυθεί το ευρώ. Κι αυτό χρονικά δύσκολα θα συμπέσει με τη διακυβέρνηση σύριζα που μάλλον θα έρθει σύντομα. Όσο ακόμα υπάρχει το ευρώ, είναι σχεδόν αυτοκτονία για τον πασοκίριζα να επιστρέψει στη δραχμή, όπως έχω περιγράψει στα δύο TEOTWAYKI και άρα δεν θα τολμήσουν να το κάνουν. Με αυτό δεν λέω πως έχουν σχέδιο και θα τα καταφέρουν αν επιστρέψουν στη δραχμή ενώ διαλύεται το ευρώ. Πού τέτοια τύχη. Το πιο κοντινό σχέδιο για τη δραχμή που έχουμε είναι τα διάτρητα ευχολόγια του λαπαβίτσα κι αυτός ο τελευταίος δεν είναι κομμάτι του σύριζα. Λέω μόνο πως υπάρχει ένα χρονικό κενό. Ο πασοκίριζα δεν έχει τρόπο να κυβερνήσει τη χώρα όσο υπάρχει το ευρώ και άρα οι υποσχέσεις που θα δώσει για να εκλεγεί θα ξεφτίσουν πολύ γρήγορα.


Στο τρίτο μέρος το οποίο θα γράψω σύντομα για να το κλείνουμε αυτό το θέμα, θα συνεχίσω από το πόσο κενές περιεχομένου είναι οι καστοριαδικές παπαρίτσες περί αυτοθέσμισης που ακούγονται από την ηγεσία και πως ο σύριζα θα πολιτευτεί ως κλασικό λενινιστικό κόμμα. Ακόμα κι έτσι όμως θα προσπαθήσω να δείξω ότι ο μοναδικός τρόπος να μην τα σκατώσει με αυτογκόλ, θα είναι να παίξει σωστά το λενινιστικού τύπου playbook κι αυτό σίγουρα δεν έχει να κάνει με τον τρόπο που το παίζει τώρα.

Techie Chan:Η απεργία, ή η τέχνη του να κρατάς την ανάσα σου

Ενδιαφέρουσες απόψεις για τις απεργίες, την Χαλυβουργική και την συγκυρία, γραμμένες σε μοναδικό στυλ.




Αναδημοσίευση: Techie Chan

Στη προαιώνια διαμάχη μεταξύ ξερόλα και σταλεγάκια, έχω ταχθεί στο στρατόπεδο του πρώτου, οπότε δεν πρόκειται να κουνήσω το δακτυλάκι μου σε κανένα. Όμως μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον να ασχοληθώ με την έννοια της απεργίας, διότι νομίζω πως εκφράζει έναν τρόπο σκέψης και δράσης που για τα σημερινά δεδομένα είναι αρκετά προβληματικός, περιοριστικός και ξεπερασμένος. Πριν λοιπόν βγάλετε το τόμαχοκ του πολέμου, διαβάστε παρακαλώ προσεκτικά.

Η απεργία, ή η τέχνη του να κρατάς την ανάσα σου
Η απεργία αν το σκεφτούμε λίγο, αποτελεί ένα πολύ περίεργο φρούτο. Και με πολύ συγκεκριμένο φαντασιακό περιεχόμενο. Η άρνηση της εργασίας από τον εργαζόμενο είναι λίγο το αντίστοιχο του γιου του ισπανού φύλαρχου στον αστερίξ που απειλεί να κρατήσει την αναπνοή του μέχρι να σκάσει. Παρόλαυτά αποτελεί έναν πολύ δημοφιλή τρόπο αντίστασης. Ας τον δούμε λοιπόν λίγο πιο αναλυτικά.

Με την απεργία, ο εργαζόμενος αρνείται τον καρπό της παραγωγικής του δραστηριότητας. Γιατί αυτό αποτελεί απειλή? Διότι ο κάτοχος κεφαλαίου και ιδιοκτήτης της παραγωγικής μονάδας κερδίζει από την παραγωγική δραστηριότητα των εργαζομένων με την πολυτραγουδισμένη υπεραξία. Ο μαρξούκος εκεί στα μέσα του 19ου αιώνα μας εξήγησε πως αν εσείς με το να εργάζεστε παράγετε 5 ενώ πληρώνεστε για 2, το 3 που απομένει είναι η υπεραξία που καρπώνεται ο ιδιοκτήτης και διάφοροι άλλοι στην επιχείρηση με παχυλές αμοιβές.
Ήδη με αυτή την περιγραφή έχω ξεφύγει από την κλασική μαρξιανή ανάλυση, διότι στο 19ο αιώνα, ο ιδιοκτήτης/κάτοχος κεφαλαίου και ο μάνατζερ είχαν την τάση ή να ταυτίζονται στο ίδιο πρόσωπο, ή να βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους. Σήμερα αυτά είναι συνήθως πολύ μακριά, πράγμα που δημιουργεί διάφορα προβλήματα (αλλά και ευκαιρίες) που πολλές φορές έχουμε αναφέρει.
Πίσω στην απεργία όμως. Με το να αρνείσαι την εργασία σου, αρνείσαι και την υπεραξία στον καπιταλιστή. Ταυτόχρονα όμως, στα πλαίσια που κι εσύ ζεις από αυτή την εργασία δημιουργείται αμέσως ένα πρόβλημα. Με το να αρνείσαι την εργασία, έχει σημασία να υπολογίσεις ποιος έχει τη μεγαλύτερη ανάσα. Εσύ ή ο καπιταλιστής?

Σε αυτή τη διελκυστίνδα θα πρέπει να δούμε τα όπλα του καθενός. Τι χάνει ο ιδιοκτήτης και τι χάνουν οι εργαζόμενοι. Πόσες αντοχές έχει ο ένας και πόσες ο άλλος. Η τέλεια απεργία είναι η απεργία εκείνη στην οποία οι εργαζόμενοι δουλεύουν από χόμπι. Με το να αρνηθούν την πληρωμή τους, μπορεί να χάνουν το iphone, αλλά κατά τ’άλλα σκασίλα τους. Ανάποδα η άλλη τέλεια απεργία είναι εκείνη όπου ο καπιταλιστής δεν αντέχει να χάσει ούτε μια μέρα όπου η επιχείρησή του δεν θα λειτουργεί.

Στα παλιά χρόνια της μεγάλης καπιταλιστικής χαράς και ανάπτυξης, το σταμάτημα της παραγωγής μιας επιχείρησης είχε μεγαλύτερη σημασία. Γιατί? Διότι η παραγωγική ικανότητα μιας οικονομίας είναι μικρότερη της ζήτησης. Κάθε μήνα φτιάχνονται λιγότερα iphone απ’ όσα ζητούνται, κι αυτό είναι κάτι που ανεβάζει τις τιμές των iphone, τα κέρδη και την ανάγκη να παρχθούν νέα iphone.

Σε αυτό το περιβάλλον, κάθε μέρα που περνάει με την επιχείρηση κλειστή, ο καπιταλιστής χάνει τόσο τα επιπλέον κέρδη, όσο και την ευκαιρία να πάρει μέρος στο πάρτι. Και όταν δεν παίρνει μέρος στο πάρτι, αυτό σημαίνει πως οι άλλοι που παράγουν iphone θα πουλήσουν περισσότερα με αποτέλεσμα να αποκτήσουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εναντίον του. Με λίγα λόγια είναι ένα περιβάλλον όπου μια απεργία μπορεί να δουλέψει. Και αυτό είναι ένα περιβάλλον που η απεργία αποτελεί μεγάλη απειλή.

Μία άλλη περίπτωση όπου μια απεργία μπορεί να δουλέψει, είναι η περίπτωση μιας επιχείρησης με μονοπωλιακό παραγωγικό αντικείμενο. Αν η απεργία στα ΕΛΠΕ δεν κράτησε πάνω από μια βδομάδα, αυτό δεν είχε να κάνει με το ότι οι εργαζόμενοι της ήταν μάγκες, αλλά με τη θέση που κατέχουν στην οικονομία. Τα ΕΛΠΕ είναι ο ντεφάκτο μονοπωλιακός προμηθευτής πετρελαίου στη χώρα και μια απεργία εκεί, είναι ικανή να παραλύσει το σύμπαν.
Ταυτόχρονα μια μονοπωλιακή επιχείρηση διαθέτει κι άλλο ένα μεγάλο πλεονέκτημα που κάνει τη στρατηγική θέση των εργαζομένων ιδιαιτέρως πλεονεκτική. Ο ιδιοκτήτης/μάντζερ μπορεί να μετακυλήσει το επιπλέον κόστος από την ικανοποίηση των αιτημάτων της απεργίας στην τιμή του μονοπωλιακού προϊόντος. Όσο η μετακύλιση αυτού του κόστους, δεν είναι δύσκολη, ο ιδιοκτήτης/μάνατζερ δεν έχει κανένα λόγο να πλακώνεται με τους υπαλλήλους του. Αλλά οι υπάλληλοι επιχειρήσεων σε μονοπωλιακά μαγαζιά δεν είναι ακριβώς οι πιο αδικημένοι του κόσμου, άρα τελικά η απεργία σε τέτοιους τομείς είναι λίγο κενό γράμμα και κοινωνικά καθόλου ωφέλιμη. Κάθε αύξηση του μέρους της υπεραξίας που καρπώνονται οι εργαζόμενοι, θα συνοδεύεται και από αύξηση της τιμής της βενζίνης που θα πληρώνουν όλοι οι υπόλοιποι. Μάλιστα είναι σχεδόν σίγουρο πως η διοίκηση θα αυξάνει την τιμή παραπάνω απ’ όσο χρειάζεται για να καλύψει το κόστος των αιτημάτων των απεργών για να μη μείνει με άδεια χέρια προς τους μετόχους.
Έτσι στην ουσία σε τέτοιου είδους επιχειρήσεις, βλέπουμε πολύ πιο συχνά οι σχέσεις διοίκησης και εργαζομένων να είναι αρκετά καλές για να μην υπάρχει λόγος απεργίας. Στην ελλάδα τέτοια παραδείγματα ήταν η δεη, οι τράπεζες, ο οτε, οι εταιρίες κινητής, τα ελπε, ο οπαπ και γενικά οποιαδήποτε επιχείρηση είχε τη δυνατότητα να μετακυλήσει το κόστος στον τελικό καταναλωτή χωρίς ιδιαίτερο κόπο.

Ποιό είναι το πρόβλημα? Πως σε αυτές τις δύο περιπτώσεις πιθανών επιτυχημένων απεργιών που περιέγραψα, η δεύτερη δεν είναι ακριβώς η πιο κοινωνικά ωφέλιμη. Στην ουσία οι εργαζόμενοι τέτοιων επιχειρήσεων λειτουργούν αντι-κοινωνικά. Προτιμούν την προσωπική τους ή κλαδική τους ευημερία, από την ευημερία του συνόλου, κάτι που κατά καιρούς έχει δημιουργήσει πολύ κακό όνομα στις απεργίες. Ο ΟΤΕ, και ο ΟΛΠ είναι μερικά από τα παραδείγματα που μπορεί κάποιος να φέρει από δημόσιες επιχειρήσεις, τα οποία πλαισιώνονται από μπόλικες άλλες απεργίες κλαδικού ενδιαφέροντος. Ταυτόχρονα μας δείχνει λίγο και τα όρια της απεργίας ως εργαλείο ανισοτήτων. Από τη φύση του εργαλείου, αυτοί με τις περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας είναι οι ίδιοι που έχουν τη μικρότερη ανάγκη να απεργήσουν.


Το παράδειγμα της χαλυβουργίας.
Ας δούμε λοιπόν και το παράδειγμα της χαλυβουργίας πως τοποθετείται στρατηγικά. Η απεργία στη χαλυβουργία ξεκίνησε όταν η επιχείρηση πρότεινε λιγότερη εργασία (και φυσικά λιγότερες αμοιβές) στους εργαζόμενους. Άρα σε μια περίοδο ύφεσης και πτώσης της ζήτησης, η διοίκηση θέλει να περικόψει το εργατικό κόστος, αποδεχόμενη και την πτώση της παραγωγικής ικανότητας του εργοστασίου. Φυσικά θέλει να το κάνει με τον δικό της τρόπο που είναι εξαιρετικά βολικός για εκείνη. Προτιμά να τους βάλει όλους να εργάζονται λιγότερο για λιγότερα, όχι γιατί η ίδια αγαπά τους εργαζόμενούς της, αλλά διότι θέλει να έχει ελαστικότητα στην παραγωγική της ισχύ. Ας το εξηγήσουμε λίγο αυτό.
Κάτι που έμαθαν γρήγορα οι καπιταλιστές σε αυτό το παιχνίδι της μονόπολης είναι πως η ζήτηση δεν είναι σταθερή. Άλλες φορές ζητάνε 50 και άλλες 80. Η κάλυψη αυτών των επιπλέον μονάδων γίνεται με διάφορους τρόπους. Ή διαθέτεις επιπλέον προσωπικό που απλά κάθεται όταν δεν υπάρχει τόση ζήτηση (πολύ ακριβό), ή βάζεις τους υπάρχοντες να δουλέψουν υπερωρία με μερικές φριλάντζες, δηλαδή ελεύθερους επαγγελματίες ή μπλοκάκια όπως λέγαμε (ακριβό). Τι θα γινόταν όμως αν τους έβαζες όλους να δουλέψουν 5ωρες την ημέρα για να καλύψεις την παραγωγή σου? Αν κάποιο μήνα οι παραγγελίες αυξάνονταν, δεν θα χρειαζόταν ούτε να πάρεις φριλάτζες, ούτε να πληρώσεις υπερωρίες. Απλά θα έλεγες στους υπαλλήλους να δουλέψουν το κανονικό 8ωρο. Τέλειο?

Κάπως έτσι σκέφτηκε και η διοίκηση της χαλυβουργίας. Μόνο που στους εργαζόμενους δεν άρεσε, διότι δεν είναι πως έπαιρναν απο 2500 ο καθένας για να πουν οκ θα τα βγάλουμε και με 1800. Και για να απαντήσουν αποφάσισαν να κάνουν απεργία, δηλαδή να διακόψουν εντελώς την παραγωγή. Ήδη βλέπετε πως τα πράγματα είναι λίγο προβληματικά, διότι οι εργαζόμενοι προσπαθούν να τιμωρήσουν την διοίκηση με την ίδια πρόταση που η διοίκηση κάνει. Δηλαδή τη μείωση της παραγωγής. Για να είμαστε ειλικρινείς λοιπόν μέχρι ενός σημείου, αυτή η άρνηση της παραγωγής ήταν ένα μικρό δωράκι για την επιχείρηση που προσπαθούσε να μειώσει το κόστος παραγωγής σε μια περίοδο μειωμένης ζήτησης. Διότι σε περίοδους ύφεσης υπάρχουν πολλές επιχειρήσεις που προτιμούν να λειτουργούν και με μικρή χασούρα προκειμένου να κρατήσουν την παραγωγική τους δυνατότητα, ελπίζοντας πως κατά την ανάκαμψη θα έχουν λιγότερους ανταγωνιστές και θα κερδίσουν από τα αυξημένα περιθώρια κέρδους.

Και το πόσο δωράκι ήταν για την επιχείρηση φάνηκε από το γεγονός πως κανείς δεν έδειξε να ιδρώνει το αυτί του ιδιαίτερα. Οι εργαζόμενοι κράτησαν την αναπνοή τους, αλλά η διοίκηση πιθανότατα ένιωθε πως είχε μεγαλύτερη αναπνοή. Πόσο μάλλον όταν η διοίκηση μπορούσε να συνεχίσει να παίρνει ανάσες από τον άλλο πνεύμονα, δηλαδή το εργοστάσιο της χαλυβουργίας του βόλου που συνέχισε να λειτουργεί κανονικά.

Εδώ είναι που τα πράγματα αρχίζουν και γίνονται τραγικά. Διότι η απεργία στη χαλυβουργία του ασπροπύργου έχει ήδη προβλήματα να είναι αποτελεσματική όσο η ζήτηση των προϊόντων που παράγει είναι ανεμική, αλλά γίνεται εντελώς αδιάφορη, όταν υπάρχει ένα άλλο εργοστάσιο για να καλύψει την ζήτηση αυτή. Με λίγα λόγια έχεις δύο εργοστάσια με παραγωγική δυνατότητα 150+100=250. Λόγω της ύφεσης η ζήτηση βρίσκεται στο 150 οπότε η διοίκηση προσπαθεί να μειώσει το κόστος παραγωγής. Οι εργαζόμενοι του πρώτου εργοστασίου αντιδρούν και το κλείνουν, ενώ του δεύτερου όχι. Η διοίκηση λοιπόν αποφασίζει να αφήσει τους σκληρούς να κλείσουν το “καλό” εργοστάσιο και να τα βρει με τους άλλους. Έτσι στην ουσία μεγάλο μέρος της παραγωγής ικανοποιείται από το δεύτερο εργοστάσιο, με αποτέλεσμα να αφήσει τους απεργούς να περιμένουν μέχρι να σκάσουν. Πράγμα και που έγινε.

Εδώ λοιπόν δημιουργούνται διάφορες αφηγήσεις. Σίγουρα ο κακός της παρέας είναι ο αφεντικός και δεν έχω καμία διάθεση να τον υπερασπιστώ. Δεν μοιράστηκε την υπεραξία τις καλές ημέρες, δεν υπάρχει κανένας λόγος για τους εργαζόμενους να μοιραστούν τα κεσάτια των κακών ημερών. Υπάρχει όμως κι άλλος ένας κακός της παρέας, κι αυτός είναι οι εργαζόμενοι του εργοστασίου του βόλου, που στην ουσία κάνουν την απεργία εντελώς αδιάφορη.
Γιατί αυτοί δεν απέργησαν? Υπάρχουν πολλοί λόγοι και δεν είναι όλοι εναντίων των εργαζομένων του δεύτερου εργοστασίου. Σε αντίθεση με την εργατίστικη φαντασίωση του καλού και του κακού με τη μορφή του καλού ακτήμονα προλετάριου και του κακού καπιταλιστή, στον πραγματικό κόσμο υπάρχουν πολλές ενδιάμεσες καταστάσεις. Που η διοίκηση συνήθως βλέπει πολύ καλά, αλλά οι απεργιακές δυνάμεις σχεδόν αρνούνται να δουν, λες και αν αρνηθείς να τις δεις θα πάψουν να υπάρχουν. Πχ από αυτά που έχω διαβάσει, το εργοστάσιο του ασπροπύργου είναι πιο καλά εξοπλισμένο. Αυτό σημαίνει πως αν η μείωση της ζήτησης συνεχιζόταν σε βαθμό που θα έκλεινε το ένα εργοστάσιο, το λογικό θα ήταν να έκλεινε αυτό του βόλου. Κάτι που κάνει τους εργαζόμενους εκεί να βρίσκονται σε πιο επισφαλή θέση.
Ένας από τους στόχους μιας πετυχημένης απεργίας είναι να απειλήσεις τον καπιταλιστή πως θα χάσει τους πελάτες του, οι παραγγελίες των οποίων δεν θα ικανοποιηθούν. Σε περιόδους ανάπτυξης, χαμένοι πελάτες είναι χαμένα επιπλέον κέρδη, αλλά σε περιόδους ύφεσης, όπου υπάρχει μεγάλη περίσσια παραγωγικής ισχύος, οι χαμένοι πελάτες είναι πιο πολύτιμοι. Και αυτό οι εργαζόμενοι του βόλου σίγουρα το γνώριζαν.

Υπάρχουν δεκάδες άλλοι λόγοι που οι εργαζόμενοι του βόλου μπορεί να μην ήθελαν να πάρουν μέρος στην απεργία. Ανέφερα τον παραπάνω για να δείξω πως είναι τουλάχιστον αστείο μεταμοντέρνοι άνθρωποι να μιλάμε με μανιχαιστικούς όρους του πρώτου αιώνα π.χ.
Το βασικό συμπέρασμα από την όλη στρατηγική ανάλυση που κάνουμε είναι ότι
α) η απεργία είναι προβληματικός τρόπος αντίδρασης σε περιόδους ύφεσης, και
β) η μερική απεργία τους ενός εργοστασίου κάνει την όλη προσπάθεια πρακτικά αδιάφορη, χωρίς την καλή προαίρεση της εργοδοσίας.
Άρα ένας ψύχραιμος απεργιολόγος από αυτούς που το ΚΚΕ σίγουρα διαθέτει, ήξερε από την αρχή πως τα πράγματα χωρίς το εργοστάσιο του βόλου είναι πρακτικά σκατά. Η απάντηση που έχω πάρει σε αυτή μου την παρατήρηση είναι σχεδόν μεταφυσική. Η θέση μου ήταν πως δεν υπάρχει λόγος να ξεκινήσεις μια απεργία που θα χάσεις κατά κράτος και όσο το εργοστάσιο στο βόλο δούλευε κανονικά, η ήττα ήταν εγγυημένη. Θα μπορούσα να ισχυριστώ πως η ήττα ήταν πολύ πιθανή ακόμα κι αν απεργούσαν και τα δύο εργοστάσια, αλλά αυτό είναι μια θεωρητική συζήτηση.


Η επίκληση του φαντασιακού
Η μεταφυσική απάντηση λοιπόν προσέβλεπε στο φαντασιακό. Έλεγαν πως η απεργία έπρεπε να ξεκινήσει από τον ασπρόπυργο και μετά να πείθονταν και οι εργαζόμενοι του βόλου να απεργήσουν κι αυτοί για συμπαράσταση. I am a card carrying member της σημασίας των φαντασιώσεων που λένε και στο χωριό μου. Και δεν πρόκειται να το αρνηθώ για να αναπτύξω το επιχείρημά μου. Επιπλέον θεωρώ πως ο βολονταρισμός (που συνοψίζεται στην πόπ κουλτούρα από το κοελικό σύμπαν που συνωμοτεί υπέρ σου, αν κάτι το θέλεις πολύ) είναι μια κατάσταση που μπορεί να υπάρξει, το βλέπουμε συνεχώς γύρω μας. Όμως δεν μπορώ να περάσω στην αντίπερα φιλοσοφική όχθη και να γίνω ένας καθαρός ιδεαλιστής. Πόσο μάλλον όταν αυτοί που μου προέταξαν το επιχείρημα αυτοπροσδιορίζονται ως σκληροί υλιστές

Από τη στιγμή που ξεκίνησε η απεργία στο ασπρόπυργο, ήταν δεδομένο πως οι υλικές διαφορές θα πήγαιναν όλο και περισσότερο υπέρ της μη έναρξης της απεργίας στο βόλο. Τόσο διότι οι παραγγελίες του ασπροπύργου που ακυρώνονταν, θα εκπληρώνονταν στον βόλο, όσο και γιατί η διοίκηση θα προσπαθούσε να κρατήσει μια πιο φιλική στάση στους εργαζόμενους που συνέχιζαν να εργάζονται. Έτσι λοιπόν σαν άλλος ρωμαίος εκατόνταρχος, η διοίκηση θα έβγαζε λουλουδάκια την ώρα που μιλούσε στον βόλο, την ίδια στιγμή που θα το έπαιζε σκληρή και θα έβγαζε σβάστιγκες στον ασπρόπυργο.

Όσες λοιπόν κι αν ήταν οι φαντασιακές θέσεις των εργαζομένων που τους ένωναν, από τη στιγμή που δεν κατάφεραν να πείσουν τους εργαζόμενους στο βόλο στην αρχή της απεργίας, ήταν πολύ πιο δύσκολο να το καταφέρουν στη συνέχεια, καθώς οι υλικές συνθήκες θα μεγάλωναν το υλικό χάσμα μεταξύ τους.

Υπάρχει και μια άλλη βολονταριστική αφήγηση όπου δημιουργούσε συνθήκες νίκης στη σχεδόν σίγουρη ήττα των απεργών χαλυβούργων. Πώς η απεργία τους θα κέρδιζε την υποστήριξη της κοινωνίας σε τέτοιο βαθμό, όπου θα ανάγκαζε την κυβέρνηση να βάλει χέρι στη διοίκηση, γνωρίζοντας πως ο καπιταλισμός στην ελλάδα είναι τόσο κρατικοδίαιτος που δύσκολα η διοίκηση θα μπορούσε να το παίξει σκληρή με το κράτος να ζητάει μια λύση (ειδικά όταν θα μπορούσε να πείσει το κράτος να χρηματοδοτήσει αυτή τη λύση). Και είναι βολονταριστική διότι δεν έχουμε τέτοια δείγματα αλληλεγγύης στην ελληνική κοινωνία. Από τη μία διότι το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων έχει να δει εργοστάσιο από την εποχή που πήγε με το σχολείο επίσκεψη στην tasty και άρα δεν είναι τόσο εύκολο να ταυτιστεί μαζί τους. Από την άλλη ο κατακερματισμός της ίδιας της κοινωνίας απέναντι σε τέτοιες απεργίες είναι μεγάλος. Οι απεργίες δεν είναι πια απαραίτητα κάτι φαντασιακά καλό. Και σε αυτή την κακή άποψη, έχουν συμβάλει τόσο τα μμε και η κυρίαρχη νεο-φιλελεύθερη φαντασίωση που καραμελιάζουν συνεχώς, όσο και αρκετές απεργίες σε διάφορες μεγάλες επιχειρήσεις του δημοσίου και όχι μόνο, όπου προσέβλεπαν σχεδόν αποκλειστικά σε οφέλη προς τους εργαζόμενους και όχι προς το σύνολο της κοινωνίας. Πολλές φορές μάλιστα λειτουργούσαν ανταγωνιστικά προς την κοινωνία, όπως η γνωστή ιστορία με τον οτε όταν μετοχοποιήθηκε, όπου οι παλιοί εργαζόμενοι φρόντισα να εξασφαλίσουν θηριώδη εφάπαξ που πληρώσαμε όλοι οι υπόλοιποι ως υψηλότερες τιμές στις κλήσεις ( υψηλές τιμές που φυσικά βόλευαν και τους φρέσκους ανταγωνιστές του οτε να παίρνουν κεφάλαιο από τον γνωστό μαλάκα).
Υπάρχουν δεκάδες τέτοια παραδείγματα κακού συνδικαλισμού, είτε αφορούν την αδεδυ που ποτέ δεν συνέδεσε τις τύχες της με την κοινωνία αλλά με το πολιτικό προσωπικό με το οποιο συνδιαλεγόταν, είτε αφορούν πιο μικρούς κλάδους τύπου γιατρών, τεετζηδων, φαρμακοποιών και λοιπών ευγενών κατηγοριών. Δεν έχει νόημα να τα αναφέρουμε όλα εδώ, στην ουσία πρόκειται για όλο το πασοκικό σύστημα του κατακερματισμένου κοινωνικού συμβολαίου που ζούμε τόσες δεκαετίες.

Νομίζω όμως καταλαβαίνετε πολύ καλά τι εννοώ πως η έννοια της απεργίας δεν έχει σε όλη την κοινωνία τα θετικά αντανακλαστικά που οι οπαδοί της λύσης “απομηχανής θεός” προτείνουν. Το γιατί συνέχιζαν να πιστεύουν σ’ ένα θαύμα είναι άλλου παπά ευαγγέλιο. Οι πιο αθώοι το πίστευαν γιατί ήθελαν μια νίκη τη στιγμή που όλα τασκιαζε η φοβέρα. Οι λιγότερο αθώοι τύπου κκε, το ήθελαν διότι αυτό ικανοποιούσε τη γκρουπούσκουλη φαντασίωσή τους περί αγώνων, και ταυτόχρονα θα αποτελούσε άλλοθι για την μακάρια αδράνειά τους στο επίπεδο της πολιτικής τους στρατηγικής. Τα δεκεμβριάκια ήταν προβοκάτορες, οι αγανακτισμένοι είναι πρόβατα που θα πρέπει να μαντρώσουμε, αλλά μη μας κατηγορείτε πως δεν κάνουμε τίποτα. Εμείς κάναμε τον αγώνα στη χαλυβουργία και τους ναυτεργάτες. Οπότε κερδίζουμε το προσκοπικό σηματάκι, κι ας κλάψουμε μετά για τους μάρτυρες που θα τον πιούνε. Όκ ξέρω ότι είμαι πικρόχολος με το κκε, αλλά ποτέ δεν έδειξε να μετανιώνει για τον στρατηγικά ηλίθιο κυνισμό του, τον οποίο υπερασπίζεται από τον ισπανικό εμφύλιο μέχρι σήμερα. Και με τους αμοραλιστές η δική μου φαντασιακή αριστερά δεν θέλει να έχει καμία σχέση, πόσο μάλλον με τους ηλίθιους του είδους.


Η μεγάλη ήττα
Ελπίζω να έχουμε καταλάβει πως η απεργία στη χαλυβουργία ήταν μια πολύ μεγάλη ήττα. Η απεργία ξεκίνησε διότι η εργοδοσία ήθελε να μειώσει τις ώρες εργασίας και το εργατικό κόστος, η εργοδοσία διπλασίασε το στοίχημα απολύοντας ακόμα περισσότερους και τώρα η απεργία τέλειωσε με την εργοδοσία να έχει κερδίσει περισσότερα απ’ όσα ζητούσε πριν η απεργία ξεκινήσει. Ταυτόχρονα η διοίκηση ικανοποίησε και το φαντασιακό κομμάτι της (το οποίο συχνά αρνούμαστε στους κακούς), σπάζοντας με τσαμπουκά μια απεργία των μισητών εργαζομένων που θέλουν να μας πάρουν τα κέρδη. Είμαι σίγουρος πως αυτή τη στιγμή ο μάνεσης στο εκάλη τένις κλαμπ θα δέχεται συγχαρητήρια και φθονερά βλέμματα ζήλιας από τους υπόλοιπους.
Αν θα έπρεπε να φτιάξουμε μια περιγραφή μεγάλης ήττας στις απεργίες, η χαλυβουργία λαμβάνει μέρος με πολύ καλές πιθανότητες.

Έτσι όπως μας τα λες ρε τέκι, οι απεργοί θα έπρεπε να κάνουν μοκοκίτο που ο σκατιάρης μάνεσης ήθελε να τους ρουφήξει το αίμα. Προσωπικά είμαι της σουτζούδικης λογικής που λέει ότι αν είναι να χάσω μια μάχη, προτιμώ να μην τη δώσω. Αλλά εγώ είμαι μια κότα. Οπότε αν έρχονταν οι εργαζόμενοι της χαλυβουργίας τον γενάρη και με ρώταγαν, θα τους ξεδίπλωνα τον τραχανά αλλά θα σεβόμουν την άποψή τους -διότι στο κάτω κάτω της γραφής- ο δικός τους κώλος παιζόταν. Κι αυτή η προβληματικότητα του εργαλείου που λέγεται απεργία και οι μικρές στρατηγικές δυνατότητες επιτυχίας της, είναι που με κάνουν να το βλέπω χωρίς ιδιαίτερη ζέση.


Παράδειγμα 2ο: Οι ισπανοί μινέρος και οι βρετανοί συναδελφοί τους από το παρελθόν.
Πρόκειται για άλλο ένα παράδειγμα απεργίας με τεράστιο στρατηγικό μειονέκτημα. Η εξόρυξη άνθρακα, λόγω της μείωσης της χρήσης άνθρακα στην ευρώπη, είναι μια δραστηριότητα που πρέπει να επιδοτείται για να μπορεί να συντηρεί ένα λογικό δυτικό επίπεδο διαβίωσης των ανθρακωρύχων. Γιαυτό και η θάτσερ επέλεξε αυτόν τον τομέα για να επιτεθεί. Διότι ήξερε πως είχε το στρατηγικό πλεονέκτημα και θα μπορούσε να κρατήσει την αναπνοή της όσο ήθελε. Το ίδιο συμβαίνει και στην ισπανία. Από τη στιγμή που το κράτος σε επιδοτεί, you are her bitch nigga, για να το θέσω σε άπταιστα γκέτο αθηνέζικα. Κάθε μέρα που περνά κι εσύ απεργείς, εσύ δυσκολεύεις τη ζωή σου και το κράτος κερδίζει από τη διαδικασία, διότι επιδοτεί όλο και λιγότερο κάρβουνο. Άρα μπορεί να περιμένει με την ησυχία του μέχρι εσύ να χάσεις την ψυχραιμία σου ή μέχρι να λυγίσεις. Και μετά θα σε πατήσει για να μπορέσει να θριαμβολογήσει για την υπέρτατη νίκη του και να δώσει το παράδειγμα στους υπόλοιπους.
Στην πραγματικότητα, όπως και με τους αγρότες, δεν μπορείς να κάνεις τίποτα όσο το κράτος σε επιδοτεί. Μπορείς να διαπραγματευτείς απειλώντας με το πολιτικό κόστος που η πράξη αυτή θα έχει, μπορείς να διαπραγματευτείς για τη σημασία που έχει να έχεις δικό σου κάρβουνο αντί να εισάγεις πετρέλαιο ή φυσικό αέριο, αλλά εκεί βρίσκεσαι ήδη σε επικοινωνιακά μειονεκτική θέση, πριν ακόμα ξεκινήσει η μάχη. Οι ισπανοί μινέρος θα μπορούσαν να στριμώξουν το κράτος, αν μπορούσαν να συνεχίζουν να δουλεύουν και να πουλάνε μόνοι τους την παραγωγή σε κάποιο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος σε τιμή που θα μπορούσε το εργοστάσιο να λειτουργήσει χωρίς χασούρα. Αυτό είναι πρακτικά αδύνατο με τα επιδοτούμενα προϊόντα και γιαυτό η επιδότηση -είτε ενός προϊόντος, είτε της ανεργίας όπως λέγαμε στο προηγούμενο επεισόδιο- είναι από τη φύση της μία παραδοχή ανισότητας και πατρωνίας. Εσύ αποδέχεσαι πως είσαι λιγότερο ελεύθερος, κι εγώ θα σε κρατήσω χορτάτο.



Το απεργιακό εργαλείο
Η αλήθεια είναι πως δεν συμπαθώ πολύ τις απεργίες. Ίσως αν ζούσα στην κίνα να τις συμπαθούσα περισσότερο (αν δεν ήμουν σε καμιά φυλακή επειδή τις συμπαθούσα). Επειδή όμως ζω στη δύση, έναν βασικό εργαλειακό λόγο προσπάθησα να τον εξηγήσω στο πρώτο κομμάτι. Ένας πιο υπόγειος λόγος, έχει να κάνει με τις αντι-ιεραρχικές μου νευρώσεις. Η απεργία από τον ορισμό της δέχεται πως σε αυτόν τον κόσμο υπάρχουν άρχοντες και αρχόμενοι και πως οι δεύτεροι απλώνουν το χεράκι ή κρατάνε την αναπνοή τους μέχρι να τους λυπηθούν.
Το 19ο αιώνα συνέχιζε να ήταν ένα δύσκολο εργαλείο, αλλά την εποχή εκείνη οι φτωχοί εργαζόμενοι δεν είχαν και πολλές δυνατότητες να αντιδράσουν. Σχεδόν σε όλη την ευρώπη δεν διέθεταν δικαίωμα ψήφου, για να μη μιλήσουμε για γνώσεις ή για υλικά αγαθά. Οι περισσότεροι μάλιστα είχαν δοκιμάσει τη μεγάλη ήττα της άνοιξης των λαών του 1848. Οι άγγλοι δεν τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι διότι ήξεραν πως μετά την επικράτηση των φιλελεύθερων το 1832, οι ρεπουμπλικάνοι (δηλαδή οι δημοκράτες) χωρίστηκαν και οι έχοντες περιούσια προτίμησαν να συμμαχήσουν με το παλιό καθεστός παρά με τους φτωχούς που τους φοβούνταν περισσότερο. Οι γάλλοι προς στιγμή νόμισαν πως κέρδισαν, για να τους πάρουν αμέσως τα σώβρακα με μια αντίστοιχη με την αγγλική συμμαχία που έφερε τον ναπολέοντα light στην εξουσία. Και οι γερμανοί, αυτοί έφαγαν χώμα και σπαθί και αποφάσισαν να εσωτερικεύσουν την ήττα και να καλυτερεύσουν την κατάστασή τους πριν ξαναδοκιμάσουν να συγκρουστούν. Είτε φεύγοντας για τις δημοκρατικές ΗΠΑ και το freeforall που υπήρχε ακόμα εκεί για όλους τους λευκούς, είτε μένοντας και προωθώντας τη θέση τους στο εσωτερικό παιχνίδι.
Γιαυτό πιστεύω πως και ο μαρξούκος έβαλε ταυγά του στο καλάθι της επανάληψης της παρισινής κομούνας. Γιατί όλες οι άλλες προοπτικές ήταν πρακτικά αδύνατες στο δικό του προσδόκιμο.

Όμως σήμερα οι άνθρωποι δεν βρισκόμαστε στο 19ο αιώνα. Έχουμε πολιτικά δικαιώματα, έχουμε τη δύναμη της ψήφου όσο κι αν κάποιοι από εμάς τη φτύνουν διότι δεν τους αρέσουν τα αποτελέσματα της κάλπης, έχουμε υλικά αγαθά και γνώσεις που δεν υπήρχαν ούτε στις φαντασιώσεις των ανθρώπων του 19ου αιώνα και προσπάθησα να δείξω στα πρώτα μέρη της τεχνικής. Και σίγουρα -πλην ελαχίστων φετιχιάρηδων- δεν έχουμε τη φαντασίωση της δικτατορίας του προλεταριάτου, γιατί είχαμε την εμπειρία του. Και παρόλαυτά, στη σύγκρουσή μας με τους εργοδότες συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν δουλοπάροικοι. Είτε κάνοντας συγκεντρώσεις και ζητώντας από τον καλό βασιλιά να παρέμβει (ο πρόεδρος φώτης είμαι σίγουρος πως λερώνει το κρεβάτι του με αυτή τη φαντασίωση του πεφωτισμένου), είτε κρατώντας την αναπνοή μας περιμένοντας πως ο βασιλιάς θα μας λυπηθεί ή θα αποφασίσει πως χωρίς υπηκόους για μερικές μέρες δεν θα μπορέσει να κυβερνήσει.


Οκ ρε ξερόλα τέκι, μας έχεις σπάσει τα ούμπαλα με τη γκρίνια σου, εσύ τι θα ήθελες να κάνουν οι χαλυβούργοι και οι υπόλοιποι που τον πίνουν?

Η ειλικρινής μου απάντηση είναι πως δεν ξέρω ακριβώς. Σίγουρα ξέρω τι δεν πρέπει να κάνουν. Κι αυτό είναι ότι δεν πρέπει να νιώθουν ηττημένοι και απεργίες τύπου χαλυβουργίας σίγουρα δεν βοηθάνε στο να σου αναπτερώσουν το ηθικό, για να μη μιλήσω για το υλικό της υπόθεσης. Για κάποιους εργαζόμενους μπορεί να μην υπάρχει λύση στο υπάρχον πλαίσιο. Και δεν εννοώ σε αυτόν τον κόσμο, ή στον καπιταλισμό, αλλά σε αυτό που κάνουν τώρα. Μπορεί για τη χαλυβουργία να μην υπάρχει λύση αυτή τη στιγμή. Ο μάνεσης και ο κάθε μάνεσης έχει όλα τα χαρτιά στα χέρια του. Κι αυτό που έχω μάθει να κάνω όταν δεν με βολεύουν οι κανόνες του παιχνιδιού, είναι να προσπαθώ να τους αλλάζω. Ή να αλλάζω παιχνίδι. Αν το αφεντικό δια νόμου μπορεί να γαμήσει και να δείρει, τότε θα επιδιώξω να μην έχω αφεντικό. Μακάρι να είχα την κυβέρνηση και να του έστελνα τον σδοε αν δεν μοιραζόταν την υπεραξία του για να τον πείσω να την μοιραστεί με τα μέσα κρατικής πειθούς που χρησιμοποιούν και στους κοινούς θνητούς. Αλλά δεν το έχω και για να είμαι ειλικρινής θα ήθελα τα μέσα κρατικής πειθούς μόνο για λίγο, διότι η βασική μου προσπάθεια θα ήταν, να αλλάξω τους όρους του παιχνιδιού, έτσι ώστε η ίδια η “αγορά” να λειτουργεί υπέρ μου.
Διότι ξέρετε κάτι? Είμαι τεμπέλης και όση λιγότερη προσπάθεια βάζω, τόσο το καλύτερο. Γιαυτό και έλεγα πέρσι τον ιούνη πως δεν θέλω να βάλω ενοικιοστάσιο και να τρέχω να κυνηγάω τον κάθε ιδιοκτήτη. Θέλω να βάλω την αγορά να κάνει τον ιδιοκτήτη να παρακαλάει να νοικιάσει το σπίτι για 200ευρώ. Και σε αυτό το παιχνίδι πιστέψτε με είμαι φοβιστικά καλός και νομίζω έχω δείξει ουκ ολίγες φορές πόσο απλό είναι να αλλάξεις τις αμοιβές των παικτών, έτσι ώστε το παιχνίδι να αλλάξει υπερ σου

Οπότε για εμένα η λύση βρίσκεται σ’ ένα ελαφρά αδιάφορο κράτος που θα έχει θέσει τα όρια για τη δημιουργία μεγαλύτερης ισότητας κι όχι για τη δημιουργία μεγαλύτερης ανισότητας. Αλλά επειδή δεν εμπιστεύομαι τις ιεραρχικές συγκεντρωτικές δομές του κράτους, θα ήθελα αυτή η αλλαγή να συμβεί ταυτόχρονα και από τα κάτω, διότι όταν ψάξετε τι ακριβώς σας χωρίζει από τους εργοδότες σας, θα δείτε πως τις περισσότερες φορές σας χωρίζουν ελάχιστα πράγματα. Ίσως η ηλικία (είναι στο παιχνίδι περισσότερα χρόνια από εσάς, άρα έχουν πιάσει τα γιοφύρια). Ίσως οι γνώσεις, αλλά αυτό δεν είναι κάτι που δεν μάθατε δουλεύοντας αποδοτικά για την επιχείρηση ή που δεν μπορείτε να μάθετε ακόμα κι από το ίντερνετ. Ίσως το επιχειρηματικό πνεύμα γιατί δεν γουστάρουν όλοι οι άνθρωποι το ρίσκο που συνεπάγεται, αλλά αυτό έχει έρθει υπέρ μας τα τελευταία 20 χρόνια καθώς ανάγκασαν πολλούς από εμάς να γίνουμε ελεύθεροι επαγγελματίες. Σε όλη τη λίστα από τα προτερήματα του εργοδότη σας, θα δείτε πως η σημασία του κεφαλαίου βρίσκεται πολύ χαμηλά στη λίστα για τις περισσότερες επιχειρήσεις. Τι να κάνουμε που η ελλάδα δεν είναι γεμάτη χαλυβουργίες όπου χρειάζονται μεγάλες επενδύσεις κεφαλαίου και όπου ο εργοδότης απέκτησε, είτε γιατί έκανε παρέα με τους σωστούς πολιτικούς, είτε γιατί ο μπαμπάς του ήταν μεγαλομαυραγορίτης στην κατοχή, είτε γιατί η μαμά του παντρεύτηκε τον μεγαλομαυραγορίτη. Μπορεί λοιπόν το μειονέκτημα των χαλυβούργων (που δεν μπορούν να χέσουν τον μάνεση και να του φάνε τη δουλειά), να είναι πλεονέκτημα εμάς των υπολοίπων που μπορεί και να μπορούμε να το κάνουμε.

Και τότε ρε τέκι, τι θα κάνουμε, θα φτιάξουμε τα νέα τζάκια του πασόκ? Όχι γιατί υπάρχουν τρόποι να το κάνουμε αποδομώντας τη δομή και της σχέσης της παραδοσιακής επιχείρησης που έλκει την καταγωγή της, τόσο από την στρατιωτική ιεραρχία, όσο και από τη ρωμαϊκό αρχέτυπο της πατρωνικής οικογένειας με τον πατερ φαμίλια και τους πελάτες του.
Δεν είναι τρελό άλλωστε το να ονομάζουμε απιστία το να κλέβεις λεφτά από την επιχείρηση λες και πηδήχτηκες με τον γκόμενο του συνέταιρου?

Δηλαδή Papadimos;

Έτσι η καυτή πατάτα περνάει στο γήπεδο της ισπανίας και της ιταλίας και ξαφνικά το ελληνικό πρόβλημα είναι πολύ μικρό. Αν μάλιστα δεν είχαμε την τριώδιο κωμωδία για κυβέρνηση, θα μπορούσαμε να είχαμε ισοσκελίσει πρωτογενώς τον προϋπολογισμό, να καθόμαστε στη γωνία και να αναμένουμε το αποτέλεσμα της φαγωμάρας. Το οποίο δύσκολα θα περιμένει τις αμερικάνικες εκλογές όπως προσεύχεται ο μπάμιας.
Ενδιαφέρουσα πλάγια αλλα σαφής υποστήριξη του Papadimos απο ένα ιστολόγιο με σαφη προσανατολισμό στην Αριστερά αλλα γειωμένο με τις αντιφάσεις της συγκυρίας.
Όλη η ανάρτηση του Techie Chan εδώ:

Airbus Vs Μετεωρίτης Vs Techiechan

Αναδημοσιευση από :Τechiechan

Υπάρχει ένα 5% μέσα μου που θα ήθελε να βγεί η νδ και να τελειώνουμε. Κι έτσι προσπάθησα να το σκαλίσω. Γιατί αυτό το 5% μου προτιμά μια κόλαση που ήδη ζούμε σε σχέση με μια μεταφυσική κόλαση που υπόσχονται όλοι αυτοί που με φοβίζουν?

Στην πραγματικότητα το 5% μου προτιμά κάτι γνώριμο. Θέλει να σας τσιτάρει το γυφτάκι του πανούση, να σας ρίξει 3 χριστοπαναγίες να κλείσει τα μάτια και τ’ αφτιά του και να το αφήσετε στην ησυχία του σας παρακαλώ πολύ. Έχει βαρεθεί να βάζει τη λογική του κόντρα σε όλο τον παραλογισμό που ακούμε, διαβάζουμε και ζούμε 2 μήνες τώρα. Θέλει να πάει στο πάρκο, να κάνει μπάνιο στη λίμνη και να ζήσει τη ζωή του σαν αξιοπρεπής άνθρωπος που θα την σκαπουλάρει από αυτό το χάος. Αλλά η λογική μου λέει, πως αυτό είναι αδύνατο να συμβεί με τον τρόπο που το 5% μου θέλει. Κι ύστερα είδε αυτόν τον παππού (στο 46ο λεπτό), κι ήθελε να του ζητήσει συγνώμη για την ξετσιπωσιά του. Όχι γιατί είναι μεγαλόθυμο και ανώτερο. Αλλά γιατί είναι μικρό και φοβισμένο. Διότι στο πρόσωπο αυτού του παππού είδε το ποια κοινωνία δεν θέλει και όλα έγιναν πιο εύκολα.

Οπότε αη γαμίσου 5% , αρνούμαι να συμπεριφερθώ ως φοβισμένος άνθρωπος των σπηλαίων. Θα βάλω την αστραπή κάτω, με μερικά ηλεκτρόδια θα κάνω περμαναντ στα ζαρωμένα από τα αναβολικά μπαλάκια ενός κασιδιάρη και θα αποδείξω 7000χρόνια πριν τον φραγκλίνο πως ο κεραυνός δεν είναι παρά μια ηλεκτρική εκκένωση (στο ενδιάμεσο θα πατεντάρω και τους πυκνωτές και θα γίνω ζάμπλουτος).

Η ισπανία.

Το ότι οι ισπανοί είναι χωμένοι στα σκατά νομίζω το έχουμε πει από πέρσι τον σεπτέμβρη κάπου στα σχόλια και με πιο ευπρεπή τρόπο τον οκτώβρη το αναλύσαμε στη μπενχουρική τριλογία με τα ταληράκια του EFSF, “τα μπαλάκια του κίνγκ κόνγκ” (διότι τι να φτουρίσει μια απλή κρυστάλλινη σφαίρα), και ολοκληρώσαμε τη μπουρδολογία στο διάλειμμα για ταληράκια τον νοέμβρη. Με αυτά τα τρία όπλα θα μπορούσατε να πάτε στο δντ και την κομισιόν, να τους πείτε πόσο αναποτελεσματικοί καραγκιόζηδες είναι και να επιστρέψετε σπίτια σας ήρεμοι.

Όλα τα υπόλοιπα που συνέβησαν από τότε, είναι απλές σάλτσες διότι ποια ιστορία κέρδισε φήμη και δόξα λέγοντας, “νεαρός ζεν πρεμιέ φιλόσοφος με ιατρικές γνώσεις που ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του και νόμιζε πως η μάνα του ήταν παρθένα, τσιλιμπουρδίζει με αγόρια και κορίτσια, κάνει τον ψόφιο κοριό για 3 μέρες και μένει στην ιστορία”

Άρα που φτάσαμε σήμερα με την ισπανία? Ας δούμε που είμασταν πριν 10 μέρες. Οι ισπανοί ήθελαν να δώσουν 19 μόλις δις σε ομόλογα στην χρεοκοπημένη τράπεζά τους κι αυτή να πάρει φρέσκο χρηματάκι από την εκτ, από τη στιγμή που η εκτ προσφέρει χρήμα σε όποια τράπεζα το ζητήσει χωρίς επιπλέον λεπτομέρειες. Η εκτ φώναξε φάουλ, διότι αν ξεκινήσει η κάθε χώρα να τυπώνει κατά βούληση μέσω αυτού του παραθύρου, τι θα γίνει με το μονοπώλιο της κεντρικής τράπεζας? Κι έτσι πρότειναν η ισπανία να πουλήσει τα 19δις ομολόγων πρώτα στις αγορές και μετά να πάει να δώσει ζεστό ρευστό στην bankia. Οι ισπανοί με τα επιτόκια στο 6,666% απάντησαν λακωνικά “πρίτς”.

Κι έτσι οι εκτατζήδες αντιπρότειναν οι ισπανικές τράπεζες να βοηθηθούν “κεντρικά”. Οι ισπανοί τότε είπαν πονηρά, οκ παιδιά να μην τυπώσουμε εμείς, να σας δώσουμε τις προβληματικές μας τράπεζες να τις ανακεφαλαιοποιήσετε μόνοι σας και να αναλάβετε και τον έλεγχό τους, φτάνει να μη μας σκοτίζετε. Κάτι που φυσικά μόνο ένας τρελός θα έκανε, οπότε οι ευρωπαίοι είπαν, εντάξει ρε παιδιά να τυπώσουμε τότε, αλλά να το κάνουμε κεντρικά από τον EFSF κι όχι η κάθε χώρα κατά βούληση. Έτσι λοιπόν έφτιαξαν ένα υποθετικό πακέτο από 100δις προκειμένου να το πάρει η ισπανία ως χρέος, να πάρουν οι τράπεζες τα ομόλογα του EFSF, να τα δώσουν στην εκτ για να τους τυπώσει το αντίστοιχο μπικικίνι. (αντιμετώπιση που δεν θα γλυτώσει ούτε η κύπρος)

Αααα και για αυτό το επιπλέον χρέος που θα σας φορτώσουμε δεν θα έχουμε καμία επιπλέον απαίτηση όπως με τους βρωμιάρηδες τους έλληνες που για κάθε ευρώ που θα παίρνουν οι τραπεζίτες τους, θα πρέπει να θυσιάζουν έναν μη αποδοτικό παππού (τις γιαγιάδες θα τις κρατήσουν ζωντανές προς το παρόν ως ενέχυρο για μελλοντικά δάνεια, διότι ως γνωστό η γριά κότα έχει το ζουμί). Ό,τι θέλετε να κάνετε κυρ ραχόι μου θα το κάνετε μόνοι σας ως ανεξάρτητοι ισπανοί. Κι εκείνο το ελλειμματάκι που πάλι φέτος θα ξεφύγει, μα τι είναι ένα ελλειμματάκι μεταξύ φίλων?

Άρα το ισπανικό πρόβλημα λύθηκε εε? Αμάν ρε γαμώτο αυτές οι κακές αγορές δεν με αφήνουν ούτε 2 μέρες να χτίσω σασπένς πια. Ναι! Η ισπανία θα μπορεί να δανείζετε πια από τις αγορές μόλις με 6,5% πολύ μακριά από το διαβολικό 6,666% που άλλωστε ήταν και η πηγή του κακού.

Και η ιταλία ή η γαλλία που περιμένουν στην σειρά? Ααα αυτές παιδιά θα τις σώσει ο ντράγκι με το LTRO-3 που μας υποσχέθηκε κι όπως και τα προηγούμενα 2 προγράμματα ξελασπώματος των πλουσίων είχαν τρομερή επιτυχία (για 3μήνες). Οι ιρλανδοί, οι πορτογάλοι και οι έλληνες μπορούν κάλλιστα πια να ζητήσουν κι αυτοί να ξεχάσουμε τα ελλειματάκια που ξεφεύγουν και στις 3 χώρες με τα επιτυχημένα μνημόνια. μεταξύ φίλων πάντα.

Τι σημαίνουν όλα αυτά? Πως φυσικά δεν λύθηκε τίποτα, το μόνο που λύνεται είναι η μεταφορά σαπακίων από τους πλούσιους στα κράτη με αντάλλαγμα φρεσκοσιδερωμένα ευρώ. Αυτή τη στιγμή οι ευρωπαίοι πολίτες κάνουν ένα δωράκι στους πλούσιους που τόσο πολύ τους πρόσεχαν τα προηγούμενα χρόνια, μεταφέροντας όλα τα σαπάκια από τα χέρια των πλουσίων, στα χέρια των κεντρικών τραπεζών. Μετά οι πλούσιοι παίρνουν αυτό το χρήμα και το παρκάρουν στη γερμανία και τη γαλλία και βάζουν τις φυλλάδες τους να γράφουν άρθρα για την πολιτική λιτότητας που είναι αναγκαία.

Μήπως όμως αυτό είναι ένα κόλπο προκειμένου η γερμανική ελιτ να φύγει από το ευρώ μόλις μαζέψει το χρήμα από την “περιφέρεια”? Ναι θα ήταν αν η γερμανική ελίτ είναι τόσο ηλίθια για να νομίζει πως αυτές οι ηλεκτρονικές μεταφορές χρήματος από τη ισπανία την ιταλία και τις υπόλοιπες χώρες θα πληρωθούν. Το ότι δεν θα πληρωθούν το ξέρουν, αλλά δεν θα ήταν πολύ ωραία τη χασούρα από την ισπανική τράπεζα που είχες επενδύσει μόνος σου πριν απο 5χρόνια να την πληρώσουν ισότιμα όλοι οι γερμανοί πολίτες μαζί, σε περίπτωση διάλυσης του ευρώ?

Θα μας διώξουν από το ευρώ με τις κλωτσιές.

Είναι πιθανό λοιπόν τα 2/3 της εκτ να αποφασίσουν να στείλουν τους έλληνες για βρούβες προς κοινό παραδειγματισμό που είναι τόσο κακά παιδιά όπως μας λένε αριστερά δεξιά διάφοροι ντόπιοι και ξένοι σουγιάδες? (δηλαδή να κόψουν τον ELA και τη χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από αυτόν και την ΕΚΤ) . Ναι αμέ, αν η γερμανία υποσχεθεί να στηρίξει μέχρι τελευταίου ευρώ τα τραπεζικά συστήματα (όχι μόνο τις καταθέσεις) των υπολοίπων χωρών, ίσως και να μπορούσε να φτιάξει μια συμμαχία που να προτείνει κάτι τέτοιο. Τι έχει να χάσει όμως?

Για αρχή έχει να χάσει έναν απύθμενο αριθμό χρημάτων τα οποία δεν διαθέτει. Για να στηρίξεις το ισπανικό τραπεζικό σύστημα δεν πρέπει να εγγυηθείς για το ισπανικό ΑΕΠ (1τρις ευρώ) αλλά για 3φορές το ισπανικό ΑΕΠ που είναι το ισπανικό τραπεζικό χρέος. Το ίδιο θα πρέπει να κάνει για την ιταλία (άλλα 5-6τρις), τη γαλλία και όλα τα υπόλοιπα παιδάκια πλην των ελλήνων. Δηλαδή αδύνατο. Ποιά είναι η άλλη επιλογή? Να βάλεις την εκτ να τυπώνει κατά βούληση κάθε φορά που μία χώρα το έχει ανάγκη, έτσι ώστε να απαγορέψει στις αγορές να έχουν δικαίωμα να επιβάλουν τα επιτόκια ή τον μη δανεισμό μιας χώρας. Είναι λοιπόν η γερμανική κυβέρνηση έτοιμη να πράξει κάτι τέτοιο?

Με την απόφαση για την ισπανία, η γερμανία δεν έδειξε καμία μα καμία τέτοια διάθεση. Ίσα ίσα προσπάθησε να γλυτώσει με όσο λιγότερα χρήματα μπορούσε και όσο πιο μακριά από τον κώλο της μπορούσε. Η πρώτη επιλογή όπως είπαμε είναι πρακτικά αδύνατη και η δεύτερη ανεπιθύμητη στα πλαίσια που καταστρέφει όλο αυτό το οικοδόμημα της λιτότητας, της στενότητας του χρήματος που θα πρέπει να το δίνουμε με φειδώ και μόνο στους τραπεζίτες και ταυτόχρονα αποτρέπει το κέντρο (είτε αυτό είναι η κομισιόν, είτε η γερμανία) να επιβάλει τη θέλησή του, στους ρεμπεσκέδες. Να πούμε πως και οι ρεμπεσκέδες πρέπει να συμφωνήσουν ψηφίζοντας την αντίστοιχη ελληνοποίησή τους?

Αν λοιπόν η βούληση της γερμανίας είναι να θυσιάσει την ελλάδα προκειμένου να φέρει τον σοσιαλισμό στην ευρώπη, εγώ προτείνω να θυσιαστούμε, σε 6 μήνες θα είμαστε οι σωτήρες της ευρώπης και θα μας ραίνουν με μύρο και λεβάντα. Ο επαναστατικός τουρισμός θα ανθίσει καθώς όλοι ευρωπαίοι θα θέλουν να κοιμηθούν ένα βράδυ μ’έναν ήρωα του σοσιαλισμού.

Λίμαν μάνα μου.

Άρα οικονομικός τρόπος να γίνει αυτή η φοβέρα δεν πολύ υπάρχει. Γιαυτό και κυκλοφόρησε εδώ και μερικές βδομάδες η ιδεά της lehman. Πώς η ελλάδα θα θυσιαστεί σαν τη lehman προκειμένου να σωθεί η υπόλοιπη ευρώπη. Φυσικά σε όποιον σκαλίσει την υπόθεση lehman με κάτι περισσότερο από το μικρό του δαχτυλάκι του ποδιού του, θα δει πως δεν υπήρχε κανένας μα κανένας φόβος για την πλήρη κατάρρευση του κόσμου. Απλά ο πανικός της lehman χρησιμοποιήθηκε από τους τραπεζίτες και το οικονομικό επιτελείο των μπους και μπάμια προκειμένου να δημιουργήσουν ένα ηθικό κλίμα που θα προσφέρει στους τραπεζίτες το δωρεάν τσιμπούσι, την ίδια στιγμή που σε όλους τους υπόλοιπους πουλάνε τόσα χρόνια την ιδέα πως τα χρήματα πρέπει να ιδρώσεις για να τα αποκτήσεις (και πως τολμάς να λέγεσαι φτωχός και να έχεις ψυγείο?).

Στην περίπτωση της ευρωζώνης, αυτό το δωρεάν γεύμα προσφέρεται ήδη χωρίς καμία επιπλέον προσπάθεια. Άρα ποια είναι η αφήγηση εκείνη που θα έκανε τη θυσία της ελλάδας να αξίζει τον κόπο? Ποιο θα ήταν το κέρδος από μία τέτοια κίνηση? Φυσικά σε αυτό κανείς δεν έχει απαντήσει.

Η μόνη απάντηση που είδα στο σενάριο lehman, είναι ότι και καλά η έξοδος της ελλάδας θα δημιουργήσει τις συνθήκες πανικού που όλοι προβλέπουν προκειμένου να πεισθούν οι γερμανοί πολίτες να πληρώσουν για όλους τους υπόλοιπους και να δημιουργήσουν τον σοσιαλισμό που περιγράψαμε πιο πάνω. Αλλά θυμηθείτε, αυτό είναι μια ψευδο-αφήγηση (το ότι οι γερμανοί πολίτες πρέπει να πεισθούν να “πληρώσουν”) διότι ακόμα κι αν δεχθούμε πως με μια μεγάλη προπαγανδιστική εκστρατεία φόβου οι γερμανοί πολίτες δέχονται το παραπάνω σενάριο, τι θα γίνει με τους υπόλοιπους πολίτες των ευρωπαϊκών κρατών που δεν δείχνουν ιδιαίτερα έτοιμοι να δεχθούν μια τέτοια “σωτηρία”?

Η κούβα της ευρώπης.

Πράγμα που μας φέρνει στο τρίτο και πιο παράλογο σενάριο φόβου. Πώς για λόγους ιδεολογικούς και παραδείγματος, η ελλάδα θα γίνει η κούβα της ευρώπης. Πριν συνεχίσω σε αυτό το σενάριο, θα ήθελα να παρατηρήσετε με ποιο τρόπο οι απειλές κλιμακώνονται από το “η έξοδος της ελλάδας δεν θα κοστίσει σε κανέναν ιδιαίτερα” (άρα τα έχουμε υπολογίσει και συμφέρει), στο “η έξοδος της ελλάδας θα είναι η θυσία της γυναίκας του πρωτομάστορα” (άρα είναι το απαραίτητο συστατικό για να ολοκληρωθεί ένα σενάριο που κανείς δεν μας έχει εξηγήσει), για να φτάσουμε στο “θα μας διώξουν για λόγους ιδεολογικούς ακόμα κι αν καταστραφούν οι ίδιοι” το οποίο φυσικά πατά στη λογική του MAD (mutual assured destruction) .

Οι θιασώτες της υπόθεσης MAD, λένε λίγο πολύ πως οι ευρωπαϊοι θα διώξουν την ελλάδα γιατί είναι μια κουμουνιστική χώρα που χαλάει όλη την όμορφη εικόνα της λιτότητας και της επιβολής των επιταγών του κεφαλαίου πάση θυσία, με τον ίδιο “παράλογο” τρόπο που οι αμερικάνοι επέβαλλαν εμπάργκο στην κούβα το οποιο ισχύει ακόμα. Για να υποστηρίξουν τη θέση τους χρησιμοποιούν τις διάφορες καλυμμένες απειλές που έχουν εκφράσει διάφοροι μεγαλόσχημοι ευρωπαΐοι (φροντίζοντας να κάνουν και μερικές ανάποδες δηλώσεις αργότερα προκειμένου να έχουν το κωλαράκι τους καλυμμένο σε όλες τις πιθανές περιπτώσεις σαν γνήσιοι μανδαρίνοι).

Εγώ ισχυρίζομαι πως όπως η μέρκελ έπινε νερό στο όνομα του σαρκοζύ ανοιχτά πριν τις ανοιχτές εκλογές και την επόμενη μέρα περίμενε με ανοιχτές αγκαλιές τον holllande, έτσι και στην περίπτωση των ελληνικών εκλογών, έχουμε τις απειλές προκειμένου να καναλάρουμε τους ψηφοφόρους και μετά θα το γυρίσουν το τσάμικο γιατί αυτός είναι ο τρόπος που λειτουργούν (να διαπραγματεύονται). Ελπίζω να θυμάστε εκείνο το ιρλανδέζικο όχι και το πόσο απειλούσαν τους ιρλανδούς ότι θα φύγουν εκτός εε και πόσο άδειες ήταν τελικά οι απειλές και μετά από ένα χρόνο νασου καινούργια δημοψηφίσματα και σας παρακαλούμε πείτε ναι. Και σκεφτείτε πως τότε όλη η ευρώπη πανηγύριζε στα πάρτι της τραπεζικής ρευστότητας κι αυτοί οι ιρλανδοί μας χάλαγαν τη μόστρα.

Αλλά ας εξετάσουμε λίγο το σενάριο κούβα. Η κούβα ήταν η πρώτη χώρα της ν.αμερικής που αποφάσισε να αμφισβητήσει την αμερικάνικη πρωτοκαθεδρία στην ήπειρο, κάτι που οι ηπα είχαν επιβάλει πρακτικά από τα τέλη του 19ου αιώνα. Στην κούβα λοιπόν συνέβη μια λαϊκή επανάσταση (με φυσεκλίκια και τα όλα της), αρχηγός της οποιας ήταν ο κάστρο και ο οποίος κάστρο πράγματι προσπάθησε να βρει ένα modus operandi με τις ηπα, κάτι που οι ηπα αρνήθηκαν. Από τότε επέβαλλαν στην κούβα ένα πολύ σκληρό εμπάργκο που ισχύει ακόμα, προετοίμασαν και υποστήριξαν μια αποτυχημένη εισβολή και έκαναν ένα σωρό επιθετικές ενέργειες ασύμμετρα αδικαιολόγητες για την “απειλή” που αποτελούσε η κούβα. Όλα αυτά με τον ιδεολογικό μανδύα του κομουνιστικού κινδύνου. Άρα -συνεχίζει η αφήγηση- η επίθεση των κακών ευρωπαϊων στην ελλάδα θα είναι λυσσαλέα και χωρίς λογική μέχρι την τελική νίκη. Ας το κάνουμε λίγο ταληράκια αυτό πριν αρχίσουμε να τυλίγουμε πούρα.

1.Είναι η ευρωζώνη του 2012 στην ίδια θέση που ήταν οι ηπα το 1958? χα χα χα. Οι ηπα είχαν μια ηγεμονία που έπρεπε να υπερασπιστούν απέναντι σε μια σειρά από επαναστάσεις που είχαν ξεκινήσει από τις πρώην αποικίες. Ταυτόχρονα η οικονομική και γεωπολιτική θέση των ήπα του 1958 ήταν τρομακτικά ισχυρή. Πάνω από 60% του παγκόσμιου κεφαλαίου και της παραγωγής προερχόταν από αυτές και η δεκαετία του 60 που ερχόταν, προβλεπόταν μια δεκαετία ευμάρειας και ανάπτυξης. Το οικονομικό τους μοντέλο είχε απόλυτη επιτυχία στον ανεπτυγμένο κόσμο (αν εξαιρέσουμε μερικές δικτατορίες αλλά ας μην το κάνουμε θέμα).

Νομίζω δεν χρειάζεται να πω ότι το ίδιο δεν ισχύει για την ευρωζώνη. Η ευρωζώνη βρίσκεται σε πτώση, το οικονομικό μοντέλο έχει δείξει ήδη πόσο ξοφλημένο είναι, καμία λύση ακόμα και οι πιο προηγμένες που προτείνονται (ευρω-ομολογα κλπ κλπ) δεν πρόκειται να φέρουν ανάπτυξη όσο δεν αλλάζει δραματικά το ίδιο ξοφλημένο οικονομικό μοντέλο. Χώρια που δεν διαθέτει καμία ηγεμονία. Ακόμα και το 1973 οι αμερικάνοι, μπορούσαν να προτείνουν ανάπτυξη και ουρί του παραδείσου σε ένα ικανό μέρος της χιλιανής κοινωνίας προκειμένου να υποστηρίξει το πραξικόπημα του πινοσέτ. Πιστεύετε πως ο μπαρόσο μπορεί να προτείνει κάτι αντίστοιχο στους σημερινούς ισπανούς, ιταλούς, γάλλους και πορτογάλους?

Η επανάστα στην ελλάδα θα γίνει με εκλογές κι όχι με φυσεκλίκια. Καταλαβαίνω πως αυτό χαλάει λίγο τις φαντασιώσεις μερικών αριστερών που θα τους άρεσε να φωτογραφίζονται καβάλα στάλογο σαν τον βελουχιώτη, αλλά από την άλλη μεριά χαλάει και τις φαντασιώσεις των εν ελλάδι για την επικίνδυνη άτακτη ελλάδα. Πόσο εύκολα μπορούν να περάσουν ότι η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση των ελλήνων είναι ο μεγαλύτερος εχθρός της ευρωζώνης? Οι αμερικάνοι έχτιζαν την κομουνιστική υστερία επί 2 τουλάχιστον δεκαετίες και η κομουνίζουσα κούβα ήταν μια εύκολη προβολή αυτού του κινδύνου. Πόσο εύκολο είναι να συμβεί αυτό για το μέχρι πριν από μερικά χρόνια ελληνικό θαύμα?

Η τρίτη μεγάλη διαφορά μεταξύ ηπα 1958 και ευρωζώνης 2012 είναι φυσικά το κόστος. Το κόστος των ηπα να κάνουν εμπάργκο στην κούβα και να οργανώσουν και μια εισβολή ήταν αστείο. Το κόστος των βρυξελλών να κάνουν κάνουν κάτι αντίστοιχο στην ελλάδα το έχουμε υπολογίσει στο πρώτο σενάριο και είναι εξίσου αστείο. Μόνο που αυτή τη φορά η αστειότητα τείνει προς την πλευρά της τρέλας. Άρα ενώ η “τρέλα” των αμερικάνων ήταν μια ξεκάθαρα “φθηνή” τρέλα, η “τρέλα” των ευρωπαίων είναι αδύνατο καν να υπολογιστεί

Κάτι που μας φέρνει στο τέταρτο. Η πλήρης αδυναμία λήψης αποφάσεων μέσα στην ευρωζώνη. Η εκλογή σύριζα λοιπόν θα πρέπει να οδηγήσει σε μια ομοψυχία που όμοιά της δεν έχουμε στα 4 χρόνια της κρίσης. Ίσως οι εικόνες από τις εκατοντάδες χιλιάδες κομμένα με κονσερβοκούτια κεφάλια των πολιτικών αντιπάλων του σύριζα, να κινητοποιήσουν την ευρώπη εναντίων του νέου αττίλα, αλλά κάτι πιο φλώρικο από αυτό, αμφιβάλλω αν θα φέρει τέτοια ομοψυχία στην ευρώπη. Η ομοψυχία θέλει επιτυχημένα παραδείγματα κι ενώ οι ηπα του 1958 είχε ένα τέτοιο να επιδείξει, η ευρωζώνη του 2012 δεν έχει παρά τα συντρίμια του νεοφιλελευθερισμού. Το παράδειγμα της πανευρωπαϊκής λιτότητας φοβάμαι πως δεν θα συγκινήσει περισσότερους σε 4 βδομάδες απ’ ότι συγκινεί σήμερα.

2.Υπάρχει η ιδεολογική καθήλωση που θα μπορούσε να οδηγήσει τους υπόλοιπους ευρωπαϊους να μας κάνουν κούβα? Ξέρετε πως είμαι ο πρώτος που μιλάει για ιδεολογικές καθηλώσεις και πιστεύει πως πολλές πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται με βάση αυτές τις καθηλώσεις. Άρα πιστεύω πως πράγματι θα υπάρχει μια μερίδα της ευρω-ελίτ που πολύ θα ήθελε η ελλάδα να τιμωρηθεί παραδειγματικά προκειμένου να δείξουν πως δεν αστειεύονται. Όμως τη στιγμή που γίνεται πέρα για πέρα ξεκάθαρο πως η ελλάδα δεν είναι το κακό παιδί μιας ένωσης που λειτουργεί αλλά στην ουσία το πρώτο ντόμινο μια ένωσης που καταρρέει, μια τέτοια ιδεολογική θέση θα είχε πολύ μικρή υποστήριξη ανάμεσα στις ευρωπαϊκές κοινωνίες πέρα από τη φιλανδία κι ένα μικρό κομμάτι της γερμανίας. Είμαι σίγουρος πως οι περισσότεροι ιταλοί και ισπανοί και γάλλοι, νιώθουν περισσότερο έλληνες απότι φιλανδοί

Τα νεοφιλελεύθερα τσουτσέκια προσπαθούν 20 χρόνια με άπειρο χρήμα κόπο και ιδεολογική ηγεμονία να περάσουν τις απόψεις τους και δυστυχώς αυτή η γαμημένη ευρωπαϊκή κοινωνία δείχνει αξιοσημείωτες αντιστάσεις. Θα ήθελα πολύ να δω να καταφέρνουν το μαγικό με την ελλάδα, ώντας ιδεολογικά και οικονομικά ηττημένοι, μέσα σε 3 βδομάδες, άντε σε 9 που θα έρθει ο σεπτέμβρης. Ίσως με μερικές αφίσες όπου ο τσίπρας θα πίνει το αίμα παρθένων με σάλτσα μπάρμπεκιου και ο δραγασάκης θα κάνει ηλεκτροσόκ σε πλούσιους να μας πουν που έχουν κρυμμένες τις λίρες, να καταφέρουν κάτι σε 1 με 2 χρόνια. Αλλά σε 9 εβδομάδες ο τσίπρας ούτε τη θράκα δεν θα έχει προλάβει να φτιάξει.

Καθαρτήριο

Όπως βλέπετε έχω κατέβει στην τρίτη πύλη της κολάσεως του παραλογισμού κι ακόμα δεν μπορώ να βρω ένα σενάριο που να είναι πιστευτό και να μπορεί να λειτουργήσει. Και τα σενάρια που έχω διαβάσει από τρίτους είναι ακόμα λιγότερο πιστευτά και στον αέρα. Ειλικρινά δώστε μου ένα σενάριο που να έχει μια λογική βάση και θα το βάλω στα πιθανά σενάρια, αλλά αρνούμαι να πορευθώ μ’ένα σενάριο καταστροφής που παρουσιάζεται μόνο ως μεταφυσική βεβαιότητα, τη στιγμή που η εναλλακτική που μου προσφέρεται είναι ακόμα περισσότερη γνώριμη βαρβαρότητα.

Η πραγματικότητα μπορεί να μας επιφυλάσσει πολλές εκπλήξεις, αλλά προσωπικά έχω αποφασίσει να συνεχίσω να τη ζω χωρίς να φοβάμαι πως θα πέσει ένα μετεωρίτης στο κεφάλι μου. Όχι επειδή δεν είναι πιθανό να συμβεί, αλλά επειδή όλα τα στοιχεία μου λένε πως μάλλον δεν θα συμβεί στο δικό μου προσδόκιμο ζωής και προτιμώ να ασχοληθώ με εκείνο το airbus που έχει περάσει την ταράτσα μου για αεροδιάδρομο και προσπαθεί να προσγειωθεί. Το βλέπουμε όλοι, μόνο που ο σαμαράς του κουνάει το μαντίλι λέγοντας πως ήρθε επιτέλους η ευρωπαϊκή βοήθεια.

Techie Chan: O Θανατος του Δυτικού "προλεταρίου"

Αναδημοσίευση από το Τechiechan.com

Ο θάνατος του (δυτικού) προλετάριου



Το δεύτερο μέρος είναι μια μικρή παράκαμψη στον κόσμο της τεχνικής. Για εμένα είναι σχετικό, σε κάποιους ίσως να φανεί πολύ βαρετό, οπότε παρακαλώ για την υπομονή σας. Αν δεν έχετε υπομονή, μπορείτε να διαβάσετε μια γρήγορη σύνοψη στο τελευταίο υποκεφάλαιο και να περιμένετε το επόμενο μέρος.

Γιατί οι προλετάριοι είναι ιστορικά τα τέλεια επαναστατικά υποκείμενα και έχουν φετιχοποιηθεί τόσο πολύ από την αριστερά? Μα διότι αποτελούν τους τέλειους κοινωνούς της επανάστασης στο φαντασιακό της. Χωρίς αυτούς η παραγωγή δεν θα υπήρχε και παρόλα αυτά δεν νέμονται παρά ελάχιστο ποσοστό αυτής. Ταυτόχρονα ήταν η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων και παρόλαυτά στις περισσότερες χώρες του κόσμου δεν είχαν παρά ελάχιστα πολιτικά δικαιώματα. Άρα στο όλο ταξικό παιχνίδι οι προλετάριοι δεν έχουν να χάσουν τίποτα παρά τις αλυσίδες τους.


Όμως αυτή η διαδικασία στην ιστορική πορεία του καπιταλισμού “νοθεύτηκε”. Ή για να το πούμε αλλιώς, οι προλετάριοι μετασχηματίστηκαν κι αυτοί όπως ολόκληρος ο ιστορικός καπιταλισμός. Κι εδώ έχει μια σημασία ο διχασμός της φαντασίωσης της κλασικής φιλελεύθερης ιδεολογίας. Στο φαντασιακό της είναι μια απελευθερωτική και εξισωτική ιδεολογία, άξιο τέκνο του διαφωτισμού. Αλλά στην πρακτική της ήταν εντυπωσιακά ελιτίστικη, φοβική και αριστοκρατική. Θεωρητικά όλοι οι άνθρωποι ήταν ίσοι απέναντι στη φύση, αλλά πρακτικά δεν θα δίναμε ποτέ πολιτικά δικαιώματα στους προλετάριους που δεν έχουν γίνει ακόμα “άνθρωποι”. Κι αυτός ο διχασμός εκφράστηκε πολύ συχνά μέσα στο 19ο αιώνα.

Η κατάργηση της δουλείας πχ δεν ήταν μια διαδικασία που συνέφερε ιδιαίτερα οικονομικά. Παρόλαυτά συνέβη αρκετά νωρίς στη φιλελεύθερη βρετανία. Η υποχρεωτική εκπαίδευση δεν ήταν μια διαδικασία που εξαπλώθηκε τόσο γιατί η τεχνολογία “επέβαλε” οι προλετάριοι να είναι μορφωμένοι για να συνεχίσουν να παράγουν. Αυτό έγινε πολλές πολλές δεκαετίες αργότερα. Η υποχρεωτική εκπαίδευση εφαρμόστηκε κυρίως για μη οικονομικούς λόγους. Η άλλη μεγάλη μόδα της εποχής, ο εθνικισμός, έπρεπε να δημιουργήσει τους νέους πολίτες και ταυτόχρονα όλο αυτό έδενε με το διαφωτιστικό φαντασιακό του φιλελευθερισμού. Όταν ο σπένσερ παραπονιόταν πως η απαγόρευση της παιδικής εργασίας σε παιδιά που δεν έχουν τελειώσει το σχολείο νοθεύει τον ανταγωνισμό, η άποψη του αποτελούσε μάλλον μια ακρότητα του πνεύματος της εποχής.

Και οι μορφωμένοι με τα φιλελεύθερα ιδανικά της εποχής προλετάριοι γρήγορα σκέφτηκαν πως τα πολιτικά δικαιώματα θα έπρεπε να είναι για όλους κι άρχισαν μαζικά να τα διεκδικούν. Η ιδέα άλλωστε της ισότητας όλων των ανθρώπων ήταν μια πολύ παλιότερη και χριστιανική ιδέα η οποία ωρίμαζε σε μορφωμένους και αγράμματους. Σε κάποιες περιοχές η ιστορία έδωσε γρήγορα στους φτωχούς πολιτικά δικαιώματα. Ο άναρχος τρόπος που διεξήχθη αυτός ο ιδιότυπος ημι-εμφύλιος με το όνομα αμερικάνικη επανάσταση έδωσε όπλα ακόμα και στους πιο φτωχούς. Και είναι λίγο δύσκολο να “πείσεις” με το γνωστό βίαιο ευρωπαϊκό τρόπο τους οπλισμένους φτωχούς πως δεν χρειάζονται δικαιώματα. Στις ΗΠΑ χρειάστηκε ένας δεύτερος εμφύλιος στα μέσα του 19ου αιώνα για να μπορέσει να επιβληθεί το κέντρο στην άναρχη περιφέρεια, παρά την ιστορική παραδοξότητα πως οι νικητές του κέντρου πολεμούσαν με σύνθημα την επέκταση των πολιτικών δικαιωμάτων (και την κατάργηση της δουλείας).

Γιαυτό και οι βασιλείς της ευρώπης ήταν πολύ διστακτικοί να οπλίσουν τους πολίτες τους ακόμα κι όταν ο ναπολέοντας αλώνιζε την ευρώπη και απειλούσε άμεσα τη συνέχιση της βασιλίας τους. Στις ΗΠΑ λοιπόν η καθολική ψηφοφορία των ανδρών ήταν δεδομένη και χρειάστηκαν άλλα μέσα (όπως πχ το “αριστοκρατικό” συνταγματικό δικαστήριο ή τα ΜΜΕ) για να περιοριστεί ο ριζοσπαστισμός των φτωχών. Το ίδιο δεδομένο δικαίωμα ίσχυε και για την ελλάδα, μία από τις ελάχιστες χώρες της ευρώπης όπου το 1850 είχε θεσπιστεί η καθολική ανδρική ψηφοφορία.

Στην υπόλοιπη ευρώπη τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Στην αγγλία οι ελίτ γνώριζαν από τον αγγλικό εμφύλιο τις καταστροφικές συνέπειες που μπορεί να έχει ο οπλισμός του πόπολου κι έτσι αυτός -μαζί με την μόρφωση και τα πολιτικά δικαιώματα- περιορίστηκε αρκετά μέχρι το τέλος του 19ου αιώνα. Στη γαλλία της επανάστασης, το παλιό παιχνίδι των κοινωνικών συμμαχιών κατάφερνε πάντα και έκλεβε από τους φτωχούς τα δικαιώματα. Η επανάσταση του 1848 έδωσε θεωρητικά αυτό το δικαίωμα σε όλους, αλλά γρήγορα διάφοροι νόμοι και διατάξεις έκαναν αδύνατη την καθολική εξάσκησή του. Και στην κεντρική ευρώπη οι διαδικασίες ήταν λιγότερο ευγενικές. Οι γερμανοί ρεπουμπλικάνοι μετά την ήττα του 1848 δεν είχαν πολλές επιλογές πέρα από το να μεταναστεύσουν στις ΗΠΑ ή να συνεχίσουν σιωπηλά με τα πιστεύω τους, αν δεν είχαν προλάβει να καταλήξουν νεκροί ρεπουμπλικάνοι. Βλέπετε οι περισσότεροι άνακτες βλέποντας τι έπαθαν οι συγγενείς τους στη γαλλία, αποφάσισαν πως η επιβίωση τους ήταν υπεράνω αυτής των υπηκόων τους.

Οι εξελίξεις της εποχής δεν θα μπορούσαν όμως για πάντα να στερούν τα πολιτικά δικαιώματα από τους φτωχούς. Οι εθνικοί στρατοί πχ ήταν μετά το 1812 μια πικρή αναγκαιότητα για τις ελίτ και δεν είναι εντελώς τυχαίο πως το καθολικό δικαίωμα ψήφου εφαρμόστηκε χωρίς κανέναν περιορισμό μετά το τέλος του μεγάλου πολέμου το 1918, με ή χωρίς τους βασιλιάδες. Και το καθολικό δικαίωμα ψήφου γρήγορα έδωσε στις περισσότερες χώρες με μεγάλα φτωχά προλεταριοποιημένα στρώματα, σοσιαλιστικές κυβερνήσεις ή/και κυβερνήσεις που δεν μπορούσαν εύκολα πια να επιβιώσουν χωρίς να εξυπηρετούν (φαντασιακά ή μη) αυτές τις πλατιές μάζες των νέων ψηφοφόρων. Έτσι, βυθισμένες στις ιδιαιτερότητες και τις εσωτερικές αντιφάσεις των κοινωνιών τους, πολλές από αυτές τις κυβερνήσεις απογοήτευσαν τους πιο ριζοσπάστες που ήλπιζαν σε πιο ραγδαίες διαδικασίες προκειμένου να εξισορροπηθεί η αδικία που είχε συμβεί στην ευρώπη το 1848 και είχε βάλει στο γύψο την “πρόοδο” για περισσότερα από 50 χρόνια.

Οι άλλοι κόκκινοι

Ήταν ακριβώς την ίδια εποχή που οι πιο ριζοσπάστες ανάμεσα τους άρχισαν να έχουν ένα νέο παράδειγμα. Στην πιο οπισθοδρομική γωνιά της περιφέρειας της ευρώπης, κόντρα σε όλες τις προβλέψεις της εποχής, συνέβη μια επανάσταση που αποτέλεσε -όπως είδαμε εκ των υστέρων- αλλαγή παραδείγματος για όλο τον κόσμο. Μια μικρή και αδιάφορη στο εσωτερικό της Ρωσίας ομάδα επαναστατών κατάφερε να πάρει την εξουσία και να εκφράσει το νέο φαντασιακό μιας κοινωνίας που ήθελε να ξεφύγει από την εκτός τόπου και χρόνου οπισθοδρόμηση στην οποία την είχε βυθίσει το προηγούμενο καθεστώς. Αλλά αντί να το πραγματοποιήσει με τον τρόπο που το πραγματοποίησαν οι επαναστάτες τον προηγούμενο αιώνα στη γαλλία, αυτή η ομάδα διέθετε ένα ακόμα πιο γρήγορο πρόγραμμα μετασχηματισμού και ταυτόχρονα καμία οργανωμένη κοινωνική ομάδα που να μπορεί να της αντισταθεί. Νέοι καιροί, νέα ήθη. Μπολσεβίκοι ξε-μπολσεβίκοι, η ίδια η οπισθοδρόμηση της Ρωσίας σε σχέση με την υπόλοιπη ευρώπη “επέβαλε” στο νέο καθεστώς την αναγκαιότητα του γρήγορου μετασχηματισμού ως κάτι ακόμα πιο επιτακτικό. Κάτι που το είδαμε να συμβαίνει και στην Τουρκία την ίδια εποχή, παρότι δεν ακολούθησε τον ίδιο λενινιστικό δρόμο.


Σήμερα μάλλον καταλαβαίνουμε πως ήταν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της οπισθοδρομικής ρωσίας που έκαναν την οκτωβριανή επανάσταση τόσο μεγάλη επιτυχία. Και το γεγονός πως παρόμοια μοτίβα επαναλήφθηκαν σε όλο σχεδόν τον “οπισθοδρομικό” τρίτο κόσμο με μεγάλη επιτυχία κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα μας κάνει να υποψιαζόμαστε πως το οκτωβριανό μοντέλο αφορούσε λιγότερο τη δύση απ’ ό,τι ήλπιζαν ή φοβούνταν οι σύγχρονοί του στη δύση. Από τη μία οι πιο ριζοσπάστες σοσιαλιστές της δύσης άρχισαν να ελπίζουν στη λενινιστική παράκαμψη που θα έφερνε το σοσιαλισμό μέσα στο δικό τους προσδόκιμο ζωής. Από την άλλη οι φιλελεύθεροι είδαν το “φάντασμα” του κομουνισμού να ορθώνεται μπροστά τους. Ήταν σχεδόν η ίδια γενιά γάλλων αστών που ίδρωσε να πνίξει στο αίμα την παρισινή κομούνα, που έβλεπε την επανάληψή της σε μια τεράστια αχανή και σχετικά άγνωστη χώρα. Για τους βρετανούς η καταστροφή της ΕΣΣΔ ήταν μια υπαρξιακή αναγκαιότητα που κατάφεραν να τη μεταδώσουν και στα ξαδερφάκια τους στις ΗΠΑ μετά το δεύτερο πόλεμο. Τόσο μεγάλη αναγκαιότητα, που οι ναζί του χίτλερ φαίνονταν ως μια όχι ιδιαίτερα όμορφη, αλλά σίγουρα προτιμότερη μορφή αυτού του κοινωνικού μετασχηματισμού. Στην ουσία η παραδοσιακή ρωσοφοβία της δύσης ενισχύθηκε από το σοσιαλίζοντα μπολσεβικισμό και μαζί με την οικονομική κρίση του καπιταλισμού το 1930, έστησαν το σκηνικό του δεύτερου πολέμου. Αν δεν υπήρχαν οι σοβιετικοί, οι αγγλογάλοι δεν θα επέτρεπαν τόσο εύκολα τον επανεξοπλισμό των γερμανών.

Ένας παράλληλος όμως μετασχηματισμός συνέβαινε και στην αριστερά που λόγω της σοβιετικής επιρροής -υλικής και φαντασιακής- έλαβε περισσότερα ιδιαίτερα σοβιετικά χαρακτηριστικά. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα του ισπανικού εμφυλίου και του πόσο μη “ευγενικά” αντιμετωπίστηκαν οι μη σοβιετικές εκδοχές της αριστεράς, παρόλο που ήταν πιθανότατα πιο βαθιά ριζωμένες στην ισπανική κοινωνία από τον μπολσεβικισμό. Έτσι εκεί έχουμε ήδη διαφορετικές πορείες.

Από τη μία οι ρεφορμιστές σοσιαλδημοκράτες που καθώς κυβερνούν πια, έχουν να αντιμετωπίσουν όλες τις κοινωνικές αντιφάσεις που τους κληρονόμησε αυτό το ιδιότυπο δημοκρατικό παράδειγμα της δύσης (που να θυμίσουμε ότι μέχρι το 1914 ήταν δημοκρατικό περισσότερο στα λόγια). Στη γαλλία του 1930, οι δικαστές, οι στρατηγοί και οι διπλωμάτες συνεχίζουν ακόμα να ανήκουν σε μεγάλη πλειοψηφία στο παλιό καθεστώς. Για την αγγλία δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα παραπάνω. Στις ΗΠΑ ο μετριοπαθής (στο επίπεδο του κοινωνικού ριζοσπαστισμού) ρούσβελτ αναγκάζεται να κυβερνήσει μ’ ένα ιδιότυπο προεδρικό στυλ που παρακάμπτει τους υπόλοιπους φορείς της εξουσίας γιατί αυτοί εξυπηρετούν χωρίς καμία αιδώ τα στενά συμφέροντα των ελίτ. Και είναι το ειρωνικό πως στο αμερικάνικο σύστημα ο πρόεδρος αναγκάζεται να κυβερνήσει λιγότερο “δημοκρατικά” διότι τα γιοφύρια της δημοκρατίας τα είχαν πιάσει τόσο καλά οι ελίτ. (το ιδιότυπο προεδρικό στυλ υιοθέτησαν από τότε και όλοι οι επόμενοι πρόεδροι).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο οι σοσιαλδημοκράτες άρχισαν να αποκτούν περισσότερα χαρακτηριστικά του παλιού καθεστώτος και ο μετασχηματισμός των γερμανών σοσιαλιστών που πρακτικά κυβερνούσαν από το 1919 είναι χαρακτηριστικός της απογοήτευσης που δημιούργησε σε μεγάλο τμήμα της βάσης που ήλπιζε σε γρήγορες και απτές αλλαγές.


Από την άλλη είναι οι πιο ριζοσπάστες σοσιαλιστές που ψάχνουν έναν άλλο δρόμο πιο καθαρό, μακριά από τη διαφθορά του παλιού συστήματος. Στην αρχή οι περισσότεροι πείσθηκαν από το σοβιετικό παράδειγμα, αλλά γρήγορα το σοβιετικό παράδειγμα άρχισε να δείχνει πως ήταν παιδί των συνθηκών που το γέννησαν και πως τα σοβιετικά χαρακτηριστικά δεν ήταν απαραίτητα επιθυμητά. Αλλά το μεγάλο πολιτικό και υλικό βάρος της ΕΣΣΔ δεν άφησε πολλά περιθώρια στην ευρωπαϊκή ριζοσπαστική αριστερά. Και η μεγάλη και ξεκάθαρη νίκη των σοβιετικών στο δεύτερο πόλεμο έβαλε τη σφραγίδα της στη μεταπολεμική αριστερά. Στα συντρίμμια του πολέμου δεν είχε ακόμα δημιουργηθεί η αφήγηση του στρατιώτη ράιαν και όλοι ήξεραν πως οι σοβιετικοί κέρδισαν τους γερμανούς σχεδόν μόνοι τους, την ίδια στιγμή που οι σύμμαχοι έκαναν επιτόπιο τροχαδάκι. Κι αυτό δεν ήταν αμελητέα κληρονομιά.

Έτσι στη μεταπολεμική δύση η αριστερά επηρεαζόταν ιδεολογικά από την ΕΣΣΔ που είχε μετασχηματιστεί αρκετά πια προκειμένου να εξυπηρετεί περισσότερο το σοβιετικό μοντέλο παρά τις κοινωνίες στον ίδιο το δυτικό κόσμο. Οι σοβιετικοί -λόγω των εμπειριών τους από την ιμπεριαλιστική δύση- ήθελαν περισσότερο έναν κόσμο ειρηνικό και φιλικό προς τους ίδιους και δευτερευόντως τους απασχολούσε ο ριζοσπαστικός κοινωνικός μετασχηματισμός. Κι αυτό φάνηκε ξεκάθαρα στις χώρες της ανατολικής ευρώπης. Οι σοβιετικοί προσπάθησαν περισσότερο να φτιάξουν έναν φιλικό ζωτικό χώρο γύρω τους παρά να φέρουν κάποιο σοσιαλιστικό παράδεισο τον οποίον δεν είχαν άλλωστε και εύκαιρο. Ο ψυχρός πόλεμος -μια ξεκάθαρη εφεύρεση των αμερικάνων- έκανε αυτή την αναγκαιότητα πολύ πραγματική.

Εδώ λοιπόν το μεγαλύτερο μέρος της αριστεράς στη δύση, υπό το βάρος της σοβιετικής επιρροής και της αντιπαλότητας των αμερικάνων σε κάθε σοσιαλίζουσα, δημιούργησε μια αφήγηση για τον κόσμο που ήταν περισσότερο φαντασιακή και αποτέλεσμα των σοβιετικών προτεραιοτήτων, παρά αντανάκλαση των κοινωνικών συνθηκών που επικρατούσαν στη δύση μεταπολεμικά. Οι σοβιετικοί καθώς είχαν ήδη συντηρητικοποιηθεί (με την έννοια της συντήρησης ενός συστήματος), προτιμούσαν μια παγωμένη ελεγχόμενη κοινωνική θεωρία που να αναφέρεται σε αδρά και ασαφή θεωρητικά σχήματα, παρά τις ανεξέλεγκτες κοινωνικές διαδικασίες που γεννούν οι κοινωνίες μέσα στο χρόνο. Με λίγα λόγια το σφαιρικό άλογο υπό κενό τους ήταν πολύ πιο βολική αφήγηση για τον κόσμο. Μόνο που αντί του σφαιρικού αλόγου υπήρχε ο σφαιρικός προλετάριος.

Η αντίφαση φυσικά δεν πέρασε απαρατήρητη από τη ρέμπελη ευρωπαϊκή διανόηση και οι αντιδράσεις σε αυτό ήταν πολλές. Το ότι κάθομαι εγώ σήμερα και λέω αυτές τις μπούρδες δεν είναι επειδή ξύπνησα μια μέρα και μου ήρθαν ως επιφοίτηση. Η δυτική ευρωπαϊκή αριστερή διανόηση ασφυκτιούσε μέσα στη σοβιετική ορθοδοξία και αντιμετωπίστηκε από εκείνη πολύ συχνά εχθρικά ως η πέμπτη φάλαγγα του ιμπεριαλισμού. Όμως σήμερα γνωρίζουμε λίγο πολύ πως στη μεταπολεμική ευρώπη έγιναν πράγματι κάποιοι κοινωνικοί μετασχηματισμοί. Πως ο ιδανικός προλετάριος των μέσων του 19ου αιώνα δεν έχει καμία σχέση ούτε με τις φαντασιώσεις ούτε με τις εμπειρίες του εργαζόμενου δυτικού ανθρώπου της χρυσής 30ετίας μετά το τέλος του δεύτερου παγκοσμίου. Κι όταν χτίστηκε το τείχος του βερολίνου, όλοι ξέρανε πια πως ακόμα και οι εργαζόμενοι στις χώρες του υπαρκτού είχαν χάσει την εμπιστοσύνη τους στο μοντέλο ζωής και ανάπτυξης που ακολουθούσαν. Διότι στο σοσιαλιστικό όραμα θα υπήρχαν μεν τείχη, μόνο που αυτά τα τείχη θα τα έχτιζαν οι καπιταλιστές για να αποτρέψουν τους δικούς τους προλετάριους από το να περάσουν προς το σοσιαλισμό.


Ξαφνικά η αριστερά έπρεπε να αντιμετωπίσει μια κοινωνική πραγματικότητα. Το κοινωνικό συμβόλαιο στη μεταπολεμική δύση, που ήταν λίγο πολύ μια μεταγραφή του κοινωνικού συμβολαίου του ρούσβελτ στις ΗΠΑ, ήταν πολύ πιο επιθυμητό και είχε μεγαλύτερη ισχύ και νομιμοποίηση από το αντίστοιχο κοινωνικό συμβόλαιο στις χώρες του υπαρκτού. Φυσικά οι δυτικοί δεν είχαν ανακαλύψει την εδέμ και τα νεολαιίστικα κινήματα της δεκαετίας του ’60 έδειξαν ξεκάθαρα την κενότητα της δυτικής εκδοχής του καταναλωτικού παραδείσου. Παρόλαυτά ο βαθμός πολιτικής και υλικής ελευθερίας στη δύση ήταν σημαντικά ανώτερος από το σοβιετικό περίγυρο. Και τα νεολαιίστικα κινήματα παρά την ελευθερία αυτή και την ιδεολογική τους δύναμη, δεν κατάφεραν τελικά να προτείνουν κάτι εναλλακτικό από αυτό το κενό μοντέλο. Στην ουσία -όπως ζήσαμε όλα εμείς τα παιδιά του ’80- η γενιά που κατούρησε στους τάφους του καταναλωτισμού, έφτασε να συμβιβαστεί με αυτούς και να τους υπηρετήσει. Η γενιά που είχε όλη την ορμή και ζωτικότητα να πιστεύει πως θα αλλάξει τον κόσμο το ’60 και το ’70, έχασε το μομέντουμ από τις μούμιες της νεοφιλελεύθερης συντήρησης. Δεν ξέρω ακριβώς γιατί συνέβη αυτό, αλλά ήταν πολύ λυπηρό και μέχρι το 1980 το παιχνίδι το είχαν σφυρίξει.

Αυτό που καταλαβαίνω είναι πως η κυρίαρχη αριστερή ανάλυση για τον κόσμο ήταν πια σε πλήρη αντιδιαστολή με αυτό που ο ίδιος κόσμος βίωνε ως απτές υλικές και φαντασιακές συνθήκες. Η υλική ευμάρεια αυξανόταν, οι εργαζόμενοι έπαιρναν ένα πολύ μεγαλύτερο μέρος της υπεραξίας της εργασίας τους σε σχέση με άλλες εποχές (είτε άμεσα ως μισθό είτε έμμεσα ως κοινωνικές παροχές), η κοινωνική κινητικότητα ήταν μεγαλύτερη από κάθε άλλη εποχή και στην πολύ ταξική ευρώπη αυτό ήταν σχετικά πρωτόγνωρο και μια αρκετά αμερικάνικη επιρροή. Άνθρωποι με ταπεινή καταγωγή αποκτούσαν ανώτερες τεχνικές γνώσεις, στις οποίες οι γονείς τους δεν θα ονειρεύονταν ότι θα είχαν πρόσβαση, και αποκτούσαν θέσεις εργασίας που 50 χρόνια πριν ήταν αποκλειστικό προνόμιο των κοινωνικά ανώτερων τάξεων. Κι αυτό ήταν πρωτόγνωρο διότι η αξιοκρατία δεν ήταν ένα πολύ ευρωπαϊκό φρούτο.


Η παγίδα

Φυσικά οι ταξικοί διαχωρισμοί συνέχιζαν να υπάρχουν παρά το γεγονός ότι αμβλύνονταν και φυσικά αυτό το κοινωνικό συμβόλαιο των πολιτών γινόταν χωρίς να αλλάξουν ιδιαίτερα οι σχέσεις της παραγωγής. Στην ουσία το κράτος μπήκε καπέλο στην παλιά καλή καπιταλιστική διαδικασία και εφαρμόζοντας ειδικούς νόμους όπως η άμεση προοδευτική φορολογία, οι μεγάλοι φόροι κληρονομιάς και η κεϋνσιανού τύπου νομισματική πολιτική (ο θάνατος των ραντιέρηδων δηλαδή), μπόρεσε να ξαναμοιράσει την οικονομική πίτα χωρίς να μοιράσει όμως και την πίτα των σχέσεων παραγωγής. Κι αυτό έδωσε μια νέα αισιοδοξία και σιγουριά στους πρώην προλετάριους και νυν μεσαία τάξη. Εν μέρει η σιγουριά αυτή ήταν η κινητήριος δύναμη της καταστροφής τους. Διότι δεν αποφάσισαν ποτέ να αναλάβουν την παραγωγή. Ακόμα κι όταν αγόραζαν μετοχές, άφηναν το μάνατζμεντ στους ίδιους παλιούς ειδικούς. Κι όπως μπορεί να σας περιγράψει πολύ καλά όλη η σοβιετική νομενκλατούρα, το μάνατζμεντ της παραγωγής είναι πολύ πιο σημαντικό από την αόριστη ιδιοκτησία της. Όπως ξέρουμε και από τη στρατιωτική ιεραρχία (την οποία οι εταιρίες εν πολλοίς αντέγραψαν), ο στρατός μπορεί να ανήκει στο έθνος ή στο βασιλιά, αλλά είναι οι συνταγματάρχες που κάνουν τα πραξικοπήματα.

Όπως φάνηκε αργότερα, μόλις το κράτος τραβήχτηκε από τις παραπάνω πολιτικές με την επικράτηση των μονεταριστών και των νεο-φιλελεύθερων και μόλις οι ίδιοι ψηφοφόροι που είχαν ευεργετηθεί από τις πολιτικές αυτές στράφηκαν εναντίων τους, η κατάσταση άλλαξε σχετικά γρήγορα διότι το ίδιο γρήγορα άλλαξε και ο βασικός παράγοντας που τη γεννούσε και τη συντηρούσε (δηλαδή οι κρατικές πολιτικές).

Το κενό της αριστεράς

Όλοι αυτοί οι μετασχηματισμοί και το κοινωνικό πινγκ πονγκ των τελευταίων 60 ετών έγινε λίγο πολύ με τη ριζοσπαστική αριστερά σε μια γραμμή άμυνας. Ενώ διέθετε μεγάλη επιρροή στο φαντασιακό της νεολαίας, αδυνατούσε να εξηγήσει τον κόσμο που αυτή η νεολαία βίωνε. Η ανάδυση της ποπ κουλτούρας αντιμετωπίστηκε με γνήσιο αρτηριοσκληρωτικό σκεπτικισμό. Οι απόφοιτοι των πολυτεχνικών σχολών και των σχολών διοίκησης δεν ήταν σε καμία περίπτωση προλετάριοι και η σοβιετικά επηρεασμένη ριζοσπαστική αριστερά δεν τους έδωσε ποτέ τα ιδεολογικά εργαλεία για να αντιμετωπίσουν το νέο κόσμο και τα νέα τους καθήκοντα στην παραγωγή και την κοινωνία. Οι ακυβέρνητες πολιτείες του τσίρκα ήταν ύποπτες κι όχι ένα αριστούργημα που περιέγραφε όσα δεν περιέγραφαν 8 τόμοι σοβιετικής κοινωνιολογίας. Κι έτσι στην ουσία ζούσαν σε ένα διχασμό. Από τη μία βολονταριστικά ένιωθαν προλετάριοι, αλληλέγγυοι των αγράμματων κινέζων αγροτών και έτοιμοι να επαναστατήσουν, αλλά αυτή η αφήγηση δεν τους βοηθούσε σε τίποτα στις συνθήκες που καλούνταν να ζήσουν οι ίδιοι στη δύση. Το κόκκινο βιβλιαράκι του μάο δεν ήταν ποτέ καλός οδηγός για την εξήγηση του δυτικού κόσμου. Ο βολονταρισμός του μάη του ’68 από μόνος του δεν ήταν ικανός να πείσει τους εργαζόμενους να πηδήξουν σ’ ένα νέο μοντέλο που δεν υπήρχε, εγκαταλείποντας ένα άλλο που ένιωθαν πως τους εξυπηρετούσε πολύ καλά.

Κι όταν αμέσως μετά ξεκίνησε η αποβιομηχάνιση του 70-80, η προλεταριακή φαντασίωση έχασε ένα ακόμα βασικό πυλώνα της. Η εργασία έπαψε να είναι τόσο σημαντική όσο την προηγούμενη 30ετία. Αν ο κόσμος δεν χρειαζόταν τόσο χάλυβα, δεν χρειαζόταν και τόσους εργαζόμενους χάλυβα. Κι έτσι στην ουσία οι εργαζόμενοι στη δύση έχαναν ένα ακόμα διαπραγματευτικό χαρτί του προλετάριου. Η παραγωγή δεν τους είχε τόσο μεγάλη ανάγκη. Εκεί η αριστερά έκανε ένα άλλο μεγάλο στρατηγικό λάθος. Επέμενε να ζητάει από το κράτος πλήρη εργασία για όλους, αντί να ζητά μείωση των ωρών εργασίας ακόμα και με μείωση μισθών (και τιμών φυσικά). Και τα συνδικάτα σίγουρα δεν ήταν πολύ φιλικά σε τέτοιες νεωτεριστικές ιδέες. Η αποβιομηχάνιση και η αυτοματοποίηση της παραγωγής, δεν ήταν ένα καπιταλιστικό τέχνασμα προκειμένου να στερήσει από τους εργάτες το βασικό τους διαπραγματευτικό χαρτί. Ήταν μια πραγματικότητα που καμία χώρα δεν κατάφερε να αποφύγει εντελώς, ακόμα κι αν έκανε φιλότιμες προσπάθειες (όπως η γαλλία και η γερμανία). Το ότι το χρησιμοποίησαν μετά οι φιλελεύθεροι για να πετύχουν τους σκοπούς τους είναι ένα πόρισμα, όχι η αιτία που συνέβη.

Οι “προβληματικές” που το κράτος της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την περίοδο 70-80 δεν απέτυχαν μόνο λόγω της κρατικής κακοδιαχείρισης. Άλλωστε ´όταν έγιναν “προβληματικές” άνηκαν σε ιδιωτικά χέρια και ο κύριος μάνος σίγουρα έχει να μας αφηγηθεί μερικές καλές ιστορίες επί αυτού.



Μετά το 90 δε, η κατάσταση έγινε ακόμα πιο ακραία. Με τη μεταφορά της παραγωγής στον τρίτο κόσμο, οι εργαζόμενοι στη δύση μετατράπηκαν πρακτικά μόνο σε καταναλωτές, ενώ οι ίδιοι παρήγαγαν διάφορες ήμι-άχρηστες υπηρεσίες που όλοι ξέραμε ότι δεν ήταν απαραίτητα κρίσιμες για την λειτουργία του μαγαζιού. Αν οι εργαζόμενοι στον τύπο κατέβαιναν σε απεργία διαρκείας, οι επιπτώσεις αυτής της απεργίας θα ήταν πολύ μικρότερες και επιτακτικές απ’ ότι αν συνέβαινε το ίδιο με τους εργαζόμενους του κλάδου των τροφίμων πχ. Κι έτσι το αίτημα του 35ώρου ήρθε πολύ αργά και ήταν πολύ λίγο για να ανατρέψει την κατάσταση. Ήδη η αφήγηση του κινέζου εργάτη που δούλευε 60ώρες 6μέρες την εβδομάδα είχε γίνει κυρίαρχη.

Και εκεί η φιλελεύθερη αφήγηση πρόσφερε μια πολύ πιο πειστική και χρήσιμη εξήγηση του κόσμου που ζούσαν οι δυτικοί από το βιβλιαράκι του μάο και την αυτοδιάθεση των παλεστινίων. Άλλωστε για να είμαστε ειλικρινείς, οι δυτικοί όλα αυτά τα έβλεπαν από μια κάποια ρομαντική απόσταση.

Δυστυχώς το κενό υπάρχει ακόμα και σήμερα. Τέσσερα χρόνια μέσα σε μια καπιταλιστική κρίση που οι περισσότερες γενιές ούτε να ονειρευτούν δεν θα μπορούσαν (με την καλή και την κακή έννοια) η αριστερά από τη μία είχε τα μακροσκοπικά εργαλεία που μπόρεσαν να την αφηγηθούν και να προβλέψουν την εξέλιξή της. Αλλά από την άλλη -σ’ ένα μεγάλο κομμάτι της- συνεχίζει να προσπαθεί να χωρέσει το σημερινό κόσμο στα ίδια ιδεολογικά σχήματα που απέτυχαν να τον εξηγήσουν πριν από 40 χρόνια. Προσπαθούν να τους χωρέσουν στο ίδιο στενό και ιστορικά άκαιρο κουτάκι του προλετάριου, κάνοντας διάφορες εκπτώσεις στο τι είναι ένας προλετάριος, λίγο πολύ σαν τους φιλελεύθερους που κάνουν διάφορες εκπτώσεις για να αποδείξουν ότι υπάρχει ελεύθερη αγορά.

Δεν είναι κακό να κάνεις εκπτώσεις και αλλαγές προκειμένου να χωρέσεις στο σήμερα μια παλιά περιγραφή. Αλλά όταν αλλάζεις τα εισερχόμενα του τι είναι ο νέος προλετάριος, δεν μπορείς να μένεις σταθερός στα εξερχόμενα πορίσματα αυτής της περιγραφής. Ο σημερινός δυτικός “προλετάριος” της αριστεράς δεν είναι ένας άνθρωπος που δεν έχει τίποτα να χάσει πέρα από τις αλυσίδες του και ταυτόχρονα δεν είναι τόσο απαραίτητος για την παραγωγή όσο παλιότερα (όπως μας δείχνει η μόνιμη και χρόνια ανεργία). Άρα παύει να αποτελεί και το τέλειο επαναστατικό υποκείμενο με τους όρους του 19ου αιώνα. Κι έτσι δημιουργούν ένα “παράδοξο” στην αφήγηση. Αφού είναι όλοι προλετάριοι και αφού οι προλετάριοι είναι τα τέλεια επαναστατικά υποκείμενα, γιατί δεν έχουν ξεσηκωθεί όλοι μαζί να βουτήξουν στην επαναστατική παραζάλη? Γιατί δεν ψηφίζουν ως προλετάριοι και γιατί δεν χορεύουμε όλοι σάμπα όπως στον ισημερινό και στη βενεζουέλα? Γιατί ακόμα υποστηρίζουν αυτό το ηλίθιο κατασκεύασμα των τραπεζιτών του ευρώ?

Αυτό το παράδοξο συχνά τους οδηγεί σ’ έναν ιδιότυπο ελιτισμό που είναι εν μέρει κατάλοιπο της λενινιστικής/σοβιετικής επιρροής. Δεν είναι λάθος η αφήγηση, είναι οι μάζες που δεν ξέρουν, που τις έχουν αποπροσανατολίσει, που δεν δρουν σύμφωνα με τα “πραγματικά” τους συμφέροντα και που χρειάζονται κάποιον να τις καθοδηγήσει. Κι αυτός ο ελιτισμός εύκολα οδηγεί στα ίδια στραουσιανά αντι-διαφωτιστικά (στην ουσία γνωστικά) μονοπάτια που οδηγήθηκαν και οι νεο-συντηρητικοί. Ο λαός δεν χρειάζεται να ξέρει όλες τις λεπτομέρειες της “αλήθειας”, φτάνει να μας εμπιστευθεί. Κι είναι μεγάλο κρίμα για ένα ιδεολογικό ρεύμα που στον πυρήνα του αποτελεί τον πιο περήφανο υπερασπιστή της απελευθέρωσης του ανθρώπου.

Προσωπικά δεν αποκλείω την ανθρώπινη ηλιθιότητα ως κοινωνική μεταβλητή, αλλά αδυνατώ (σχεδόν αξιωματικά) να αναγνωρίσω κάποιον άλλο από τον ίδιο τον λαό ως μοναδικό νομιμοποιητικό παράγοντα των κοινωνικών εξελίξεων. Δεν εμπιστεύομαι καμία επαναστατική ελίτ που θα μιλήσει στο όνομά του και δεν μπορώ να θεωρήσω τον εαυτό μου ανώτερο ον που βρίσκεται έξω από την ίδια την κοινωνία στην οποία ζω. Αν εγώ βλέπω τα κενά της φιλελεύθερης αφήγησης, τότε θεωρώ πως λιγότερο ή περισσότερο τα βλέπουν και οι υπόλοιποι. Αν επιλέγουν να τα αγνοούν ή να τα πετάνε στη γωνία, θεωρώ πως συμβαίνει για κάποιο ικανό λόγο τον οποίο ψάχνω κι όχι ως αποτέλεσμα μιας κάποιας γενετικής ανωμαλίας που επιτρέπει σε εμένα να τα βλέπω, και στους υπόλοιπους όχι.

Το είδωλο του καθρέφτη μέσα στον καθρέφτη

Για ποιο λόγο όμως δεν είναι αυτή η σωστή αφήγηση? Μήπως κι εγώ δεν είμαι παρά το παραστρατημένο ιδεολογικό αποτέλεσμα αυτού του συστήματος, που επιμένω να βλέπω τον εαυτό μου ως κάτι πολύ διαφορετικό από τον προλετάριο των μέσων του 19ου αιώνα?

Ο λόγος που δεν μου κολλάει αυτή η περιγραφή είναι σίγουρα υποκειμενικός. Είμαι ένας άνθρωπος με τα κολλήματα και τις φαντασιώσεις του όπως όλοι οι άλλοι άνθρωποι. Δεν μπορώ να δω τον εαυτό μου καθαρά μέσα στη σημερινή εποχή γιατί αποτελώ προϊόν της. Έτσι δεν μου έχω ιδιαίτερη εμπιστοσύνη. Όμως δεν έχω ιδιαίτερη εμπιστοσύνη και στους άλλους διότι κι αυτοί έχουν τους ίδιους περιορισμούς. Αυτό που προσπαθώ να κάνω λοιπόν είναι να κοιτάξω δύο τύπους ανθρώπων έξω από εμένα που η προλεταριακή αφήγηση θεωρεί ίδιους. Αν η ομοιότητα επιβεβαιωθεί, η προλεταριακή αφήγηση έχει μερικούς πόντους. Όμως δεν τη βλέπω. Και η πρώτη φορά που το είδα καθαρά αυτό ήταν στο πόσο κοντινές θεωρούσαν στην αριστερά τις αφηγήσεις της βενεζουέλας με της ελλάδας.

Ο βενεζουελιάνικος δρόμος προς κάποιον δημοκρατικό ιστορικό σοσιαλισμό είναι από εκείνα τα παραδείγματα που τα κυρίαρχα μέσα στη δύση απεχθάνονται. Ο τσάβεζ, ένα χαρακτηριστικό και ιστορικά σύνηθες προϊόν επαναστάτη της λατινικής αμερικής, έφτασε να αντιπροσωπεύει για τα “σεβαστά” μέσα τύπου BBC την απόλυτη απειλή στο μοντέλο TINA (there is no alternative). Και του συμπεριφέρθηκαν αναλόγως, ανεξάρτητα από μερικές αδιάφορες λεπτομέρειες, όπως το γεγονός ότι εκλέγεται δημοκρατικά με διάφορες ταπεινές πλειοψηφίες του 65%.

Κι όταν δεν τα κατάφερναν με πολιτικά μέσα (ή κανένα τυχαίο πραξικόπημα), το έριχναν στη θρησκεία των οικονομικών. Έσκιζαν τα ρούχα τους που δίνει φθηνό πετρέλαιο στην κούβα με αντάλλαγμα κουβανούς γιατρούς κι αυτό το βάφτιζαν οικονομικό παραλογισμό. Ξεχνούσαν βέβαια να μας πουν με πόσο οικονομικά παράλογο (για τους βενεζουελιάνους) τρόπο δρούσαν οι ξένες εταιρίες πετρελαίου στη βενεζουέλα ή ότι το βενεζουελιάνικο δημόσιο είχε επενδύσει πολλά δις σ’ ένα δίκτυο διανομής πετρελαίου στις ΗΠΑ, τη στιγμή που η βενεζουέλα είχε ανάγκη από πολύ πιο φθηνές και σημαντικές για την υποδομή της επενδύσεις.

Όμως όσο κι αν χαιρόμουν που μια ακόμα δυτική αποικία βρίσκει το δρόμο της προς την οικονομική και πολιτική ανεξαρτησία και την ευημερία των πάμφτωχων πολιτών της, δεν μπορούσα να μην παρατηρήσω και τον βολονταριστικό παραλογισμό της αριστεράς. Οι πάμφτωχοι, αγράμματοι και χωρίς στον ήλιο μοίρα σε μαζικό βαθμό βενεζουελιάνοι έφτασαν να συγκρίνονται με τους δυτικούς “προλετάριους” και να αναρωτιόμαστε γιατί δεν κάνουμε το ίδιο και στη δύση. Οι επαναστατημένοι τσιάπας ήταν παράδειγμα για το δυτικό πρεκαριάτο (τα κοινωνικά στρώματα που βρίσκονται σ’ ένα λίμπο φθοράς και αφθαρσίας, οι επισφαλείς). Ήταν οι τόσο χαοτικές υλικές και φαντασιακές διαφορές αυτών των ομάδων μεταξύ τους που με έκαναν να αποφασίσω πως κάτι λάθος έχει η αφήγηση.

Επιγραμματικά, συμπερασματικά

Είπα να κλείσω αυτή τη μεγάλη παράκαμψη χρησιμοποιώντας δύο από τις λέξεις που έδιναν τα φροντιστήρια σε λίστα στους πρωτοδεσμήτες ως ξεκίνημα για τις νέες παραγράφους στην έκθεση των πανελληνίων.

Οι δυτικές κοινωνίες βίωσαν ένα κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό μετασχηματισμό μετά το τέλος του πολέμου που άλλαξε τρομακτικά τα παλιά σχήματα που η μαρξιστική αριστερά χρησιμοποιούσε για να τις εξηγήσει. Στο μεγαλύτερο μέρος της δύσης ο ραντιέρης πέθαινε μαζί με τον προλετάριο. Αυτό ένα μεγάλο κομμάτι της αριστεράς δεν κατάφερε να το εξηγήσει και να προσφέρει τα κατάλληλα ερμηνευτικά εργαλεία σε αυτούς που την εμπιστεύονταν. Ίσα ίσα διατήρησε μια ρομαντική ή αρτηριοσκληρωτική άποψη για τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις και αντιμετώπισε εχθρικά όσους προσπάθησαν να φτιάξουν καινούργια σχήματα. Σε αυτό είχε και δίκιο και άδικο. Είχε δίκιο στο κομμάτι εκείνο ότι οι σχέσεις παραγωγής δεν είχαν αλλάξει τόσο πολύ. Είχε άδικο στο ότι η υλική ευημερία ήταν αδιάφορη. Δεν ήταν. Κι όσο οι παλιοί προλετάριοι είχαν τις κατάλληλες κοινωνικές συμμαχίες με το κράτος και κρατούσαν τις παλιές ελίτ σε απόσταση, το κεϋνσιανό μεταπολεμικό μοντέλο μοίραζε την υπεραξία σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε άλλο μοντέλο της εποχής. Κάτι που αντιλήφθηκαν πολύ καλά και οι κάτοικοι του υπαρκτού με αποτέλεσμα να βλέπουμε πολύ συχνά σοβιετικά τανκ στους δρόμους της ανατολικής ευρώπης.

Η υλική ευημερία άλλαξε τους παλιούς προλετάριους και νυν μεσαία στρώματα και τους έδωσε μια σιγουριά για τους εαυτούς τους. Για διάφορους λόγους μετά το ’70 συμμάχησαν με κάτι αριστοκρατικές μούμιες που άλλαξαν τον τρόπο που λειτουργεί το κράτος. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ανατραπούν σιγά σιγά όλες εκείνες οι κρατικές πολιτικές που συντηρούσαν τα μεσαία στρώματα. Και παρότι είχαν στα χέρια τους πρακτικά η δυνητικά την ιδιοκτησία και το μάνατζμεντ πολλών μέσων παραγωγής, τα χρησιμοποίησαν με τρόπο που μάλλον συντηρούσε και επιβεβαίωνε τον παλιό τρόπο. Εδώ είναι που η αριστερά βοήθησε αυτή την τάση κάνοντας την αφήγησή της για τον κόσμο αδιάφορη. Επέμεν να βλέπει τις σχέσεις ως συνέχεια του παλιού τρόπου παραγωγής και χωρίς να μπορεί να φανταστεί έναν καινούργιο που να μην είναι η αποτυχημένη στα μάτια όλων μέχρι το ’70 δικτατορία του προλεταριάτου.

Σημασία έχει για το σήμερα πως η δημιουργία των παλιών συμμαχιών που έφτιαξαν τα μεσαία στρώματα περνάει σίγουρα μέσα από την κατάληψη της εξουσίας και την εφαρμογή των γνωστών πολιτικών που θα επιτρέψουν ξανά τη δημιουργία τους. Όμως (και εδώ κολλάει το αφιέρωμά μου στην τεχνική) η κατάληψη της κρατικής εξουσίας δεν είναι αρκετή. Το κράτος έχει απόλυτη εξουσία γιατί έχει το μονοπώλιο της βίας, αν όμως θέλουμε να μην ξαναζήσουμε τη μέρα της μαρμότας θα πρέπει μαζί με τις κρατικές πολιτικές που θα επιβάλουν την επιστροφή της ραντιέρικης μούμιας στη σαρκοφάγο της, να αποστερήσουμε και τη δυνατότητα αυτής της μούμιας να ξαναβγεί στην επιφάνεια, διότι τα παιδιά μας -όπως και τα παιδιά της μεταπολεμικής γενιάς- θα πιστέψουν κάποια στιγμή πως είναι πολύ γαμάτα και θα “ξεχάσουν” τον τρόπο με τον οποίο έγιναν γαμάτα.

Επιπλέον η κατάληψη της εξουσίας και ο μετασχηματισμός των μέσων και των σχέσεων παραγωγής δεν χρειάζεται να γίνει με κάποια σειρά. Και τα δύο πρέπει να γίνονται ταυτόχρονα και το ένα θα βοηθάει το άλλο.