Η.Καραβόλιας:Βιβλιοκριτική "Λακανική Αριστερά του Γ.Σταυρακάκη"

Δηλώνω ικανοποιημένος  από το εξαιρετικό βιβλίο , Λακανική Αριστερά, του Γιάννη Σταυρακάκη, εκδ. Σαββάλα, το οποίο δεν είχα διαβάσει στην αγγλική του έκδοση, αλλά απόλαυσα τις δυο αυτές εβδομάδες, στην ελληνική του εκδοχή.  Στις 14/10/2008 είχα γράψει στο προσωπικό μου blog, Cognitariato, , επηρεασμένος από το εξαιρετικό επίσης τότε βιβλίο του ίδιου συγγραφέα,(‘ Ο Λακάν και το Πολιτικό’), κείμενο με τίτλο Λακανική Αριστερά (http://eliasdeleuz.blogspot.com/search?updated-min=2008-01-01T00:00:00-08:00&updated-max=2009-01-01T00:00:00-08:00&max-results=31 )

Είχα ανοίξει διάλογο με τον  Γ. Σταυρακάκη, με σκοπό να διερευνήσω τις προθέσεις του  σχετικά με το ζήτημα ‘ Ο Λακάν και το Οικονομικό’.  Στις σελίδες του νέου του λοιπόν βιβλίου, ‘Λακανική Αριστερά’ και στο κεφάλαιο  για την ‘Πολιτική της Jouissance και την Φαντασίωση της  Διαφήμισης’, παραθέτει το τριπλό σύμπλεγμα ανάγκης, αιτήματος, επιθυμίας , και τους αγωγούς της γλώσσας , τους ιμάντες μεταφοράς από το συμβολικό στο πραγματικό.

Αυτό τον καιρό άρχισα να ‘δουλεύω’ κάτι παρόμοιο,  χωρίς να παραμελώ την ισχύ του καταναλωτισμού και τις συσχετίσεις του με τις επιθυμητικές μηχανές και την μόνιμη λακανική Έλλειψη. Θέλω να διεισδύσω στο εμπόρευμα- Χρήμα , να συνδέσω μέσω της κυκλικής αναζήτησης της επιθυμίας, το objet petit a, του Lacan, με το Ρευστό, με το Χρήμα-Αποθήκη, τον Αποθησαυρισμό και την Φιλαργυρία. Να αποσυνδέσω την καταναλωτική μανία από την μανία αποθησαυρισμού και να  ‘παλέψω’ με την πρόταση του συγγραφέα , σελ. 277, ‘ Κινούμενοι από ενορμήσεις και όχι από βιολογικά ένστικτα, υποχρεωμένοι να αρθρώνουμε την ανάγκη σε αίτημα, είμαστε πάντα από-φυσικοποιημένοι’

Ο Σταυρακάκης συμφωνεί με την λογική ‘Αγοράζουμε εκείνο που φαντασιωνόμαστε ,όπως και ο Goux και ο Baudrilliard και άλλοι. Και αναρωτιέμαι:  αν αποθησαυρίζοντας χρήμα και όχι καταναλώνοντας αγαθά, εμπορεύματα, υπηρεσίες, μήπως αγοράζουμε χρόνο πριν τον θάνατο, μήπως  ξορκίζουμε το Τέλος. Χωρίς την διαφήμιση και τις τεχνητές επιθυμίες, η ενόρμηση θανάτου γεννά άραγε το χρηματικό τείχος αποθησαυρισμού;  Είναι έλλειψη jouissance , χαμένη πληρότητα από τραυματικές εμπειρίες; Ταιριάζει στον μανιακό αποθησαυριστή χρήματος και στον φιλάργυρο( πέρα από τις ψυχαναλυτικές αναλύσεις περί πρωκτό-επισχετικού σταδίου) κάποια λακανική εκδοχή του καπιταλιστή- αφέντη;

Το βιβλίο φυσικά πραγματεύεται την σχέση πολιτικής- ψυχανάλυσης, αλλά πιστεύω ότι στην σημερινή εποχή της βαθιάς κρίσης του σημειοκαπιταλισμού , αξίζει τον κόπο να δούμε την λακανική εκδοχή του Νόμου και των Ονομάτων –του –Πατέρα, στην συμβολική τους διάσταση του αποθησαυρισμού, στην μανιακή διακίνηση και διακράτηση ρευστότητας από νευρωτικά υποκείμενα που διακινούν μοχλευμένο χρήμα στις εικονικές αγορές χρήματος  στο απρόσωπο συμβολικό σύμπαν κέρδους/ζημίας. Χρήμα που επηρεάζει τις πραγματικές αγορές, τις οικονομίες, τις κοινωνίες.

Πυρήνας προβληματισμού στην σημερινή κρίση, είναι κατά την  ταπεινή μου γνώμη ένας  συνδυασμός μαρξιστικής ανάλυσης ( της εσωτερικευμένης στο καπιταλιστικό σύστημα ‘νόρμας’  της κρίσης υπερ-συσσώρευσης κεφαλαίου και της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους, που απαξιώνει τον ανθρώπινο μόχθο) και ανάλυσης συμπτωμάτων ατομικής ψυχοπαθολογίας . Αναφέρομαι στην  νευρωτική συμπεριφορά διαχειριστών κεφαλαίων ,κερδοσκόπων και  μεγαλο-τραπεζιτών , που ψυχαναγκαστικά δικτυωμένοι ελέγχουν ψευδαισθητικά τις πλανητικές αγορές κεφαλαίων .Η κινητικότητα εικονικού χρήματος ,αποτελεί γι αυτούς την ‘νοητική λογιστική’ , μια  νεύρωση που στο δικό τους ταχύτατο συναλλακτικό σύμπαν της πλανητικής δικτύωσης τους μεταμορφώνει σ τον μεγάλο Άλλο της συμβολικής χρηματικής εξουσίας.

 Το πώς η τελευταία συνδέεται με την jouissance, φαίνεται στο τέταρτο κεφάλαιο της Λακανικής Αριστεράς, του Σταυρακάκη( ‘Τι κολλάει;’). Αφορά κυρίως  την βιοπολιτική εξουσία. Εκεί είναι που προσωπικά  θεωρώ, ότι χρειάζεται να ΄κολλήσουμε’ και μια  ‘ακολουθία εξουσίας’ από επιθυμητικές μηχανές κέρδους ,αυτή που θρέφει τα συμπτώματα νεύρωσης συναλλαγών και ηδονικού κινδύνου των traders στις κεφαλαιαγορές

 Όταν κάποιοι εξ αυτών περάσουν στην άλλη πλευρά της νεύρωσης  και αναπτύξουν ένστικτα αυτοσυντήρησης και αποθησαυριστική ροπή, λόγω της αναπόφευκτης ενόρμησης του θανάτου, τότε η ρευστότητα  εξαντλείται  από τα συστήματα κυκλοφορίας σε χρηματαγορές και στην συνέχεια στις εμπορευματικές αγορές. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ψυχισμός των διαχειριστών κεφαλαίων και των μεγαλο-κερδοσκόπων αποτελεί την πηγή μιας ύφεσης και μιας παγκόσμιας κρίσης: αλλά σίγουρα, τα καρτέλ κυκλοφορίας πιστώσεων εικονικού και αληθινού χρήματος, έχουν ‘ιδιαίτερο ψυχισμό ‘ που σχετίζεται  με την τρισδιάστατη λακανική σχέση Συμβολικού, Φανταστικού, Πραγματικού .

 Και αυτή αξίζει μελέτης από διανοητές όπως ο Γιάννης Σταυρακάκης.

Η.Καραβόλιας :Να μην φεύγουμε από τον πυρήνα του Κακού !

Πολύ αρέσκονται στο να υφαίνουν θεωρίες συνωμοσίας από αντεθνικά συμφέροντα που θέλουν την απαξίωση της χώρας. Άλλοι , κολλημένοι με την δογματική αρχή της ελευθερίας των αγορών και τον αντι-κρατισμό, θεωρούν ότι για όλα στον τόπο υπεύθυνη είναι η κατάντια του Δημοσίου και των ΔΕΚΟ , με την κομματική πελατεία. Αλλά ήμαρτον, μην χάνουμε τον πυρήνα των όσων συμβαίνουν διότι η αρχή του κακού είναι η απορρύθμιση στον χρηματοπιστωτικό κλάδο παγκοσμίως. Η ΚΡΙΣΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ, ΣΥΜΒΑΙΝΟΥΝ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥ : Αυτό που ζει η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Ιρλανδία , η Γαλλία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία που οφείλεται ? Και εκεί υπάρχει κομματικός στρατός και υπερτροφικό δημόσιο? Ας αφήσουμε τούτες τις ώρες στην άκρη τον ορθολογικότατο μεν αλλά ανεπίκαιρο αντι-κρατισμό, και ας δούμε τι συμβαίνει γύρω μας.


ΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΔΙΩΞΟΥΜΕ ,ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΚΡΙΣΗ, 100,000 ΔΗΜ. ΥΠΑΛΛΗΛΟΥΣ, ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΤΙΛΗΦΘΕΙ ΤΙ ΘΑ ΠΑΘΕΙ Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ? Έχουμε συνειδητοποιήσει τί σημαίνει λιγότεροι 100,000 σταθεροί μισθοί, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΑΝΕΠΡΟΚΟΠΩΝ, σε μια αγορά που δεν κινείται ? Σχεδόν όλοι αυτοί οι μισθοί είναι εκχωρημένοι στις τράπεζες για καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια. Έχουμε αντιληφθεί ,τι θα συμβεί αν προστεθούν 100,000 άνεργοι στην χώρα? Πού θα πάει η κατανάλωση, η ζήτηση, η αγοραστική κίνηση?

Αυτά έπρεπε να γίνουν στην άνθηση της οικονομίας ΚΑΙ ΠΡΕΠΕΙ να γίνουν μόλις βγούμε από την ύφεση. Τώρα είναι επικίνδυνο και θα έχει αντίκτυπο στον ιδιωτικό τομέα και στην όποια υγιή ‘αγορά’ απέμεινε. Ας μην περιμένουμε την δήθεν ευελιξία στην ιδιωτική αγορά εργασίας, λόγω πτώσης μισθών και κόστους παραγωγής. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΟΡΑΤΟ ΧΕΡΙ : είναι ορατό και εμφανέστατό ! Είναι το μακρύ χέρι των τραπεζών ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, ως προέκταση του μεγάλου χεριού των διεθνών καρτέλ στις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, ΚΑΙ ΕΧΟΥΝ ΟΝΟΜΑΤΑ! Δεν υπάρχει καρτέλ μόνο στο γάλα, στο ψωμί, στο στάρι: ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΣ, και μάλιστα δεν είναι ένα ! Εδρεύουν μεταξύ Μανχάταν και Λονδίνου, και προσφάτως γεννήθηκαν και άλλα( Σανγκάη, Μόσχα) .

Έχω γράψει για αυτά τα μπλοκ που ρυθμίζουν την δημιουργία και κυκλοφορία ‘ιδιωτικού χρήματος’ στις οθόνες των αγορών και αφαιρούν πραγματικό χρήμα από την πραγματική οικονομία ,την παραγωγή, την απασχόληση .

Αυτά τα ισχυρά χρηματοπιστωτικά συμφέροντα ,που χρόνια τώρα πήραν το πάνω χέρι στην παγκόσμια οικονομία ,είναι πιο ισχυρά από πολιτικούς, βιομηχάνους, πετρελαιάδες και άλλους ισχυρούς παραγωγούς πλούτου.

Ας μην ξεχνάμε την πηγή του κακού : ελεύθερες αγορές δεν σημαίνει ασύδοτες συμπεριφορές και συνέργιες πλουτισμού των ισχυρών, από την τιτλοποίηση του παγκόσμιου χρέους που οι ίδιοι δημιουργούν πιστώνοντας τις κοινωνίες, έμμεσα και άμεσα….

Η.Καραβόλιας: Η μετα-Πολιτική Θέσμιση του Πραγματικού

‘’Δεν υπάρχει πια χειμερινό ανάκτορο να καταληφθεί’’

Saul Newman,

(καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας στο Goldsmiths College University, στο Λονδίνο, συγγραφέας σε θέματα ριζοσπαστικής  ‘’continental’’ φιλοσοφίας, είναι συγγραφέας σημαντικών έργων, που έτυχε να διαβάσω  όπως : From Bacunin to Lacan( 2001), Unstable Universalities( 2007) ,Politics most Unusual( 2009) κ. α που δεν είχα την ευκαιρία να μελετήσω…)

Η φράση αυτή θεωρώ ότι εύστοχα αντικατοπτρίζει την σημερινή αδιέξοδη αγανάκτηση εκατομμυρίων ατόμων σε όλο τον πλανήτη. Είτε έχουν κινηματικά χαρακτηριστικά, είτε ακτιβιστική ή αμιγώς κομματική δράση, ομάδες κατάληψης δημοσίων χώρων ή κέντρων αποφάσεων και ομάδες διαμαρτυρίας, συντεταγμένες ή μη, έχασαν τον εχθρό. Για να γίνω πιο συγκεκριμένο , αναζητούν έναν εχθρό που δεν ‘’υπάρχει’’, αλλά στο Φαντασιακό  της κοινωνικής θέσμισης  έχει έναν ελλειπτικό και αναγκαίο ρόλο. Αυτόν τον ρόλο, φαίνεται ότι τον παίζουν εναλλάξ οι Αγορές και το Κράτος, και  οι συμμετέχοντες σε αυτούς τους θεσμούς.

Κοινωνίες ολόκληρες αναζητούν τρόπους να υπερβούν τις παλιές αρχές, ουσιαστικά τις παλιές ιδεολογικές αυταπάτες. Άτομα που πήδηξαν έξω από το βαγόνι της κατανάλωσης και του περιττού ξοδέματος χρόνου/χρήματος, περιπλανώνται σε έναν λαβύρινθο πληροφόρησης και φόβου, άλλες φορές σαν θύματα και άλλες φορές σαν θύτες. Είναι η εποχή, που η όποια χρηματοπιστωτική ή καπιταλιστική κρίση, απωθεί την βαθιά και καλυμμένη δημοκρατική ανωμαλία, εκτός της αφανούς ταξικής ανισότητας, όπως ο Φουκώ πρόβλεψε πριν πολλά χρόνια: σε οποιονδήποτε κοινωνικό σχηματισμό, θα υπάρχει πάντα εξουσία, ακόμα και στην επαναστατική δράση.

Άραγε, έχουμε συνειδητοποιήσει το ανώφελο της εναπόθεσης  ελπίδας στην επανεκκίνηση του διπολικού συστήματος  κράτους –αγορών; Έχουμε αντιληφθεί πόσο ανέφικτο είναι να ψάχνουμε  μετα-φιλελεύθερες  ή μετα-σοσιαλιστικές δομές επανεκκίνησης των οικονομιών και των κοινωνιών;

Το μεν Κράτος είναι ένα τεχνητό, καταπιεστικό και παράλογο φορτίο στην πλάτη της κοινωνίας, ένα πολυεπίπεδο φαινόμενο που μέσω ενός φάσματος πειθαναγκαστικών πρακτικών, δεσποτικά ,με θρησκευτική δομή, ηγεμονεύει ως μεταφυσικός αναδιανομέας πλούτου και δικαιοσύνης, μέσω μιας τάξης που βαθμιαία γιγαντώνεται , πίσω από την σύζευξη   νεύρωσης εξουσίας  και πλουτισμού( πολιτικοί)

Οι δε Αγορές, απρόσωπο φαντασιακό υποκείμενο που με την ισχύ της πλανητικής κυκλοφορίας αληθινού και εικονικού χρήματος εισβάλλει στο κοινωνικό σώμα,  στην ουσία μετακινούν ταχύτατα πλέον και αλόγιστα ,περισσότερο το παρασιτικό/αδρανές  και λιγότερο  το κοινωνικά χρήσιμο κεφάλαιο(ως οξυγόνο ανάπτυξης και απασχόλησης) και στο τελικό ισοζύγιο ωφελιμότητας, γίνονται  αιτία για δημιουργία κοινωνικών ανισοτήτων και καταπιεστικών συνθηκών στις ευρείες μάζες ( αλλιώς δεν  δημιουργείται υπεραξία και υπεραπόδοση.)  Όσοι υπέρμαχοι της εύρυθμης και αποτελεσματικής λειτουργίας των αγορών , δεν κατανοούν ότι η υπερ-φιλελευθεροποίηση και η υπερεθνική διακίνηση κεφαλαίων, δεν μείωσε αλλά αύξησε τις κοινωνικές ανισότητες, ας ανατρέξουν σε πολλές μελέτες και μη μαρξιστές ή αριστερούς ερευνητές, ακόμα και της σύγχρονης γενιάς στην σχολή του Σικάγου , και θα ανακαλύψουν τους υψηλούς  βαθμούς συσχέτισης μεταξύ της απορύθμισης και της ελευθερίας κίνησης κεφαλαίων με τις τραπεζικές, νομισματικές, δημοσιονομικές και –ως φυσικό επακόλουθο- τις εμπορικές κρίσεις και τα κοινωνικά δράματα, τα τελευταία 30-35 χρόνια.

Χρειαζόμαστε όχι μόνο μια μακροπολιτική που θα τραβήξει το χαλινάρι στην νέα ελίτ των  διαχειριστών υπερ- μοχλευμένων κεφαλαίων, αλλά και μια μικροπολιτική ελέγχου και ρύθμισης αρχών και κανόνων στις ροές του χρήματος, εικονικού και πραγματικού. Στην ιδεολογική όμως βάση του θέματος, η αλήθεια είναι ότι χρειαζόμαστε μια μικροπολιτική επανεξέτασης της Εξουσίας, απ όπου και αν αυτή προέρχεται, όχι με …αναρχικό ή μετα-αναρχικό μονοπάτι εκκίνησης. Αφού αναγνωρίσουμε ότι οι ιεραρχίες του πλούτου και της διαπλεκόμενης  τους  σχέσης με το κρατικο-επιχειρηματικό μοντέλο διαχείρισης της κοινωνικής παραγωγής, έχουν διαρρήξει τον ιστό του  Συλλογικού, ας κατανοήσουμε ότι ζούμε στην εποχή  της εμφάνισης του πλέον καλυμμένου και απωθημένου στο κοινωνικό φαντασιακό, φυσιολογικού φαινομένου της πολιτικής οικονομίας: τον κατακερματισμό των ταξικών ταυτοτήτων, στις τελευταίες δεκαετίες.

Σήμερα, επανέρχεται στο προσκήνιο το δαιμονικό χαρακτηριστικό που βόλευε, πολλά χρόνια, πολλά στρώματα, ψηλά και χαμηλά, να αγνοούν: η ταξική διαίρεση. Με την μορφή ενός δικτύου, αντί μιας αυστηρής ιεραρχίας, με πολύπλοκα δίκτυα ελέγχου ,παρακολούθησης, πειθαναγκασμού και διοίκησης, εμπορευματοποίησης, μας κυβερνούν απρόσωπες εξουσίες, μέσω της ελευθερίας μας. Αυτή η θολή ιεραρχία, που αποσυντονίζει άτομα και κοινωνίες σε έναν αόριστο   διαχωρισμό  κοινωνικών και ατομικών προτεραιοτήτων, αναβιώνει το παλιό και γνώριμο ερώτημα: πώς τα όρια μεταξύ αγοράς και κράτους, καταρρέουν χωρίς να έχουν προηγουμένως προσδιοριστεί κοινωνικά χρήσιμα. Ο Λαντάουερ έλεγε ότι το κράτος είναι μια κοινωνική σχέση και την καταστρέφουμε ή την θρέφουμε, φτιάχνοντας εμείς οι ίδιοι την βάση της εθελούσιας υποτέλειας μας…

Ναι, αλλά μήπως ακριβώς το ίδιο δεν συμβαίνει με την από-προλεταριοποίηση των μαζών μέσω της έμμεσης και άμεσης συμμετοχής τους, στον άλλο πόλο του συστήματος, τις αγορές; Μήπως ξεχνάμε ότι στους κουμπαράδες τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης ωθούνται οι αποταμιεύσεις και οι συντάξεις του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ στα ταμεία των πολυεθνικών και στους λογαριασμούς των μετόχων τους μεταφέρεται η υπεραξία της εξαντλητικής υπερεκμετάλλευσης και της τεχνητά  επιθυμητής υπερκατανάλωσης;

Όπως ακριβώς θρέψαμε σαν άτομα με πρόσχημα το αντίτιμο της ασφάλειας, το πατερναλιστικό δίχτυ ασφαλείας της κρατικής παρουσίας στην θέσμιση του συλλογικού μας ( ένα μόνιμο θεσμικό ασφάλιστρου κινδύνου της ελευθερίας μας), έτσι τροφοδοτήσαμε την αχαλίνωτη κερδοσκοπία μιας άρχουσας τάξης παρασιτικών μεσαζόντων μεταξύ του κοινωνικού πλούτου και της ολιγαρχικής συγκέντρωσης τους, είτε εν αγνοία μας ,είτε με επίγνωση του θαυμαστού προσδοκώμενου κέρδους, που δήθεν αναδιανείμουν οι ελεγκτές ,και ταυτόχρονα μεγαλοιδιοκτήτες,  στο ενιαίο διεθνώς  καζίνο των χρηματαγορών του βραχυπρόθεσμου κέρδους…

Στο διπολικό μετα-ιδεολογικό ερώτημα κράτος ή αγορές, και στο ενδιάμεσο ρεαλιστικό ζευγάρωμα των δύο θεσμών κοινωνικής αναδιανομής ρόλων , εργασίας, παραγωγής, το ζητούμενο είναι πέρα από φιλοσοφικά σημαίνοντα και ιστορικό-πολιτικά πλαίσια: το ζητούμενο είναι ο επαναπροσδιορισμός της αξίας του ανθρώπινου μόχθου, του κοινωνικού και ατομικού χρόνου και της αναγκαίας αναδιανομής του παραχθέντος πλούτου, από τους πάνω προς τους κάτω. Γιατί οι από κάτω, αυξάνονται επικίνδυνα ως πρώτη ύλη κοινωνικής  ανάφλεξης, και οι ελάχιστοι πλέον από  πάνω, συγκεντρώνουν επικίνδυνα περισσότερη ισχύ και πλούτο, ως καύσιμη ύλη μιας αναπόφευκτης εκκίνησης  κοινωνικής εντροπίας.

Η ενεργειακή αναδιανομή των υλικών και διανοητικών δυνάμεων σε οικονομίες και κοινωνίες, τόσο σε τοπικό ή εθνικό όσο και σε διεθνικό επίπεδο , έχει φθάσει στα όρια της. Μπορεί να μην ζούμε τα όρια του ισχυρού καπιταλιστικού μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης, όπως βιάζονται οι θιασώτες κολλεκτιβιστικών οραμάτων να διαλαλούν, αλλά σίγουρα όμως ζούμε τα όρια του ανίσχυρου κοινωνικού μοντέλου ευτυχίας και προόδου. Και όταν δεν υπάρχουν ανάκτορα, όταν δεν υπάρχουν εμφανείς βασιλιάδες, οι κοινωνίες αυτοθυματοποιούνται και μένουν αδρανείς, ως χρήσιμα στάσιμα υλικά σχεδιασμού των ελεγκτών της παγκόσμιας κυκλοφορίας του πιο σπάνιου αγαθού της σύγχρονης εποχής: του χρήματος…

Η.Καραβόλιας:Από το φετιχισμό του εμπορεύματος στο φετιχισμό των υπηρεσιών

Στην μηχανικη των αγορων και την πολιτικη οικονομια των εικονικων και εμπορικων συναλλαγων, δεν χωρανε δογματα,ιδεολογιες, αλλα κερδη και ζημιες, εκμεταλλευση, υπεραξια, υφαρπαγη κοινωνικου και ιδιωτικου πλουτου.Περα απο Αριστερα, Θεωριες, Πολιτικη, η μεγάλη εικόνα της παγκόσμιας οικονομικής πραγματικότητας έχει ένα ξεκάθαρο ονοματεπώνυμο : κρίση υπερσυσσώρευσης και υπερπίστωσης κεφαλαίου, με βασική πηγή την μειωμένη ζωτικότητα των ανεπτυγμένων οικονομιών, δηλαδή τον περιορισμό του περιθωρίου κέρδους - παρά τη μείωση των μισθών και της κοινωνικής δαπάνης.
Αλίμονο εάν δεν κατανοούν κάποιοι, πέρα και πάνω από δόγματα ή ιδεολογίες, ότι τα προβλήματα φαίνονται ξεκάθαρα από πού πηγάζουν, στην παγκόσμια σκηνή, όταν δούμε τα νούμερα, τη σύνθεση και τον όγκο των κεφαλαίων που κυκλοφορούν ,εξω από τις κοινωνίες και τις οικονομίες (και δυστυχώς όχι εντός τους): Το παγκόσμιο ΑΕΠ είναι περίπου 60 τρις, την ίδια στιγμή που η χρηματοπιστωτική σφαίρα πλησιάζει τα 820 τρις, εκ των οποίων μόνο τα 60 τρις βρίσκονται στις θεσμικές και ρυθμισμένες αγορές χρήματος• τα άλλα είναι τοποθετημένα σε παράγωγα και σε σύνθετα χρηματοοικονομικά προϊόντα.Το παγκόσμιο σπιράλ απαξίωσης εργασίας και περιουσίας, αυτή η νέα ασύμμετρη απειλή της παγκόσμιας οικονομίας, σχετίζεται άμεσα με το τωρινό σκηνικό στον πολύ-πολικό κόσμο.
 Πυρηνικό ζητούμενο είναι πιστεύω,  το αν πρεπει οι μεγιστάνες( τραπεζίτες,μεγαλοχρηματιστές, βιομήχανοι,εφοπλιστες ) ακομα και αν είναι παρανοϊκά πλούσιοι( όπως λεει στο άρθρο του τους FT ο S.Mallaby σήμερα)  να φορολογηθούν παραπάνω, και αν αυτή η φορολογια θα σημανει καποτε , αναδιανομη πλουτου στις κοινωνιες .Αναγκαστικα, οι μεγιστάνες γίνονται το αναγκαίο κακό για τις κοινωνίες. Η ερώτηση που συμπυκνώνει τις πολιτικο-ιδεολογικες  απορίες είναι πιστεύω κάπως πιο απλή : άραγε θα ξαναστρέψουν το όσο χρήμα κερδίζουν απο υπερεκμεταλλευση, υπεραξία και χαμηλό κόστος( κυρίως αυτό που βγαίνει απο οθόνες, το παρασιτικό) στις κοινωνίες και στην αληθινή παραγωγή , οι έχοντες ρευστότητα; Η απάντηση δεν είναι εύκολη και δεν είναι μετρησιμη. Για να το κανουν πρεπει να πιεστουν θεσμικά και νομικά,απο την πολιτικη ταξη την οποια εν τω μεταξυ σχεδον αγνοουν,αφου ελεγχουν χρηματοδοτώντας την. Σημερα, η ολιγαρχια του πλουτου διεθνως, χωρις να συνομωτεί, προτιμά να αφηνει΄''παραγωγικα αδρανες''  το κεφαλαιο της, εκτός κοινωνίας, αρα στερεί το οξυγονο απο το κοινωνικό σώμα, αφού συμφερει να το εχει  εικονικά λειτουργικό στις χρηματαγορές και να κερδιζει αποδόσεις με ή χωρίς ρίσκο. Πχ, ο φορος Tobin στις χρημ/κες συναλλαγες, μπορεί να είναι χτυπημα στο παρασιτικό κεφάλαιο,όπως κόπτεται ο Σαρκοζι,  αλλα ποιός μας λέει οτι αυτό θα οδηγησει μερος του στην αληθινη παραγωγή; Οχι το ανυπαρκτο αόρατο χέρι του θείου Ανταμ ,παντως.
Το πρόβλημα στον καπιταλισμό είναι οτι γεννησε μη βιωσιμες ,αν και  πολλες διεθνως, θεσεις απασχολησης σε κρατη ήδη αναπτυγμενα, μεσω της μή βιομηχανικής κερδοφορίας του κεφαλαιου, αλλα της βιομηχανίας διακινησης ηλεκτρονικού κεφαλαιου. Χρηματιστες, δικηγοροι,αναλυτες ,κατα εκατομμυρια ''αντικατεστησαν'' τα τελευταια 25 με 30 χρόνια μεγαλο μερος απο τους χαμαληδες, τους εργατες, τους δ/ντες εργοστασίων. Τα dealing rooms αντικατεστησαν τα εργοστασια..
Ετσι, καταναλωνονται περισσοτερες υπηρεσιες παρα αγαθά, και ο φετιχισμός του εμπορευματος ,κατα Μαρξ, αντικατασταθηκε απο τον φετιχισμό της υπηρεσίας. Δηλαδή, η καλυμμενη ανισοτητα και οι αναπαραστασεις εκμεταλλευσης πισω απο μια υπηρεσία στο κινητο μας ή στην τηλεόραση,έχει μεταβαλλει την σημειολογια στην θεωρία υπεραξίας και την συμβολική διασταση της υπερεκμεταλλευσης. Η καταναλωση εξομοιωνει οχι μονο κοινωνικες θεσεις, αλλα και τις κοινωνικες ανισοτητες πίσω απο αυτην. Αν η μαρξικη θεωρια της υπερσυσσωρευσης κεφαλαιου ,συνδυαστει με μια νεα θεωρια υπερπιστωσης κεφαλαιου και υπερεπιθυμιας καταναλωσης, παρεχει -πιστευω- το ιδανικό πλαισιο αναλυσης της τρεχουσας υφεσης...

Η.Καραβόλιας:Για την παρέμβαση Τσακαλώτου στο άρθρο Ανδριανόπουλου.

Το κείμενο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου στο Book's Journal( το παραθέτω πιο κάτω) στο οποίο απάντησε ο κος Τσακαλώτος στο Rednotebook (ακολουθεί στο τέλος) είναι αφορμή γόνιμου διαλόγου. Σε πολλά, όντως ο Ανδρέας δείχνει με επιχειρήματα ότι το ελέυθερο εμπόριο και οι αγορές, έδρασαν αποτελεσματικά, αλλά δυστυχώς-προσθέτω εγώ- όχι για όλους και όχι παντού.... Είναι σαφές οτι δεν ευθύνεται για όλα τα δεινά της σημερινής κρίσης ο αληθινός (οχι ο δαιμονοποιημένος) νεο-φιλελευθερισμός, αλλά είναι επίσης σαφές ότι υπάρχει μια αμείλικτη πραγματικότητα με την υπερ-φιλελυθεροποίηση των αγορών και την ασύδοτη δράση μιας ολιγαρχίας πλούτου τραπεζιτών και κερδοσκόπων. Προσωπικά, τους ονομάζω κατα καιρούς στα άρθρα μου ,καθώς τους γνωρίζω ,οχι μόνο απο τις οθόνες, αλλά και σε Λονδίνο, ΗΠΑ και αλλού....Κυρίως θέλω να επισημαίνω με τις αναλύσεις μου,την δομική ανισορροπία της μηχανικής των αγορών, και δυστυχώς την τεχνητή ανισοκατανομή πλούτου που πηγάζει απο τις προνομιακές για κάποιους μοχλέυσεις εικονικού χρήματος.....Η παγκόσμια οικονομία μετασχηματίστηκε απο την στιγμή που οι φθηνές πιστώσεις,αρχές της δεκαετίας που περασε, τόσο απο Fed όσο και απο EKT ,λόγω του φθηνού ευρώ, κατευθύνονταν τόσο σε όνειρα μικροεισοδηματιών και εργατών,όσο και στους λογαριασμούς επενδύσεων ισχυρών χρηματιστών και κερδοσκόπων .Αλλά ξαφνικά, οι ταξικές διαφορές ,μέσα απο την κατανάλωση και την δικτύωση, νομίζαμε οτι θα εξαφανίζονταν ! Ε,λοιπόν ποτέ δεν χάθηκε η πραγματική διαφόρά των εχόντων απο τους μη έχοντες, των φτωχών, απο τους πλουσίους. Οι θεωρητικές αποτελεσματικότητες εξισωτισμού ευκαιριών και εοσοδημάτων, είναι το ίδιο ουτοπικές με τις κομμουνιστικές αντιλήψεις περί ισότητας .... Ακόμα και οι πλέον ένθερμοι υποστηρικτές της σχολής του Σικάγο, παραδέχονται οτι το Effiicient Market Hypothesis, δεν υπήρξε ποτέ στην πραγματικότητα, και πώς τώρα απαιτείται μια κάποιου είδους ρύθμιση...Να μην φοβόμαστε ότι μόλις περιορίσουμε την ασύδοτη δράση παρασιτικού κεφαλαίου, σημαίνει οτι περιορίζουμε την ιδέα της Έλευθεριας και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας,ούτε ότι γιγαντώνουμε το ήδη υπερτροφικό πατερναλιστικό Κράτος ή γινόμαστε λατρεις ολοκληρωτικών κεντρικών σχεδιασμών στην οικονομία (όπως ενδεχομένως επιθυμεί ο Τσακαλώτος και άλλοι δογματικοί της Αριστεράς)....Αυτά είναι που δεν μπορεί να καταλάβουν ίσως κάποιοι φανατικοί των ιδεολογιών : απαιτείται πλέον μια left liberal πολιτική, όχι αναρχοκαπιταλιστικής οικονομικής πλατφόρμας, αλλά μια ρυθμιζόμενη με υψηλούς βαθμούς ελεύθερίας ,κυκλοφορία παραγωγικού,όχι παρασιτικού, κεφαλαίου. Ας μην γελιόμαστε: οι θέσεις απασχόλησης παγκοσμίως στον κλάδο των χρημ/κών υπηρεσιών , μπορεί να αυξήθηκαν κατακόρυφα τα τελυταία 25 -30 χρόνια, αλλά τώρα μειώνονται δυσανάλογα με με την υποτιθέμενη αύξηση απασχόλησης που έπρεπε λογικά να ακουλουθεί στην πρωτογενή και δευτερογενή παραγωγή. Κοινώς: πολλοί στις οθόνες και στα γραφεία τραπεζικής/επενδυτικής απασχόλησης, χάνουν τις δουλειές τους επειδή ακριβώς το κεφάλαιο στις χρηματαγορές δεν ακούμπησε σε μακροχρόνιες παραγωγικές επενδύσεις και ανάλογες θέσεις απασχόλησης, σε διεθνή βάση. Αναγκαστικά οι χρηματαγορές τώρα , πρέπει να εποπτευθούν , να φορολογηθούν, να πάψουν να είναι μαύρα κουτιά εντολών υποτιμητικής κερδοσκοπίας,ακόμα και αν και αυτό πλήττει εισοδήματα ανθρωπων σαν και εμένα...Ο σκοπός κάθε οικονομικής και πολιτικής φιλοσοφίας, πρέπει απο εδώ και μπρός να είναι ένας και μοναδικός : δουλειές για όλους και αναδιανομή πλούτου.....Αυτό δεν χωράει ταμπέλες...


Ηλίας Καραβόλιας



Α.Ανδριανόπουλος:


Σκουπίδια για το 2012: Ha-Joon Chang, 23 Things They Don’t Tell You About Capitalism. London: Penguin Books, 2010




Με την οικονομική κρίση έχει γίνει μόδα η επίθεση εναντίον των συστημάτωων που υποτίθεται την προκάλεσαν. Η Νάομι Κλάιν αποτύπωσε μια σχετική μυθολογία στο «Δόγμα του Σοκ» όπου γεγονότα παντρεύονται με εικασίες κάτω από ένα υπόβαθρο θριλερικής αναζήτησης του κακού. Που δεν θα μπορούσε να είναι άλλος βέβαια από τον Μίλτον Φρήντμαν, γκουρού των ελεύθερων αγορών και θεμελιωτή, κατά κάποιο τρόπο, της οικονομικής Σχολής του Σικάγο. Αλλοι θεωρητικοί πέρασαν επίσης στην καταδίκη των ασύδοτων κι’ ανεξέλεγκτων αγορών που δίχως κανόνες υποτίθεται πως εξουθενώνουν τις ασθενείς οικονομικά τάξεις και βαθαίνουν τα πλούτη των ισχυρών. Δίχως ίχνος λογικής επιχειρηματολογίας, με αφορισμούς και καταγγελίες οι συγγραφείς αυτοί επιχειρούν να κεφαλαιοποιήσουν πάνω στην εύλογη αγωνία του κόσμου αγνοώντας στοιχεία και πραγματικότητες. Οι αγορές ήσαν αυτές που έβγαλαν ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού της γής από την φτώχεια και την αθλιότητα δημιουργώντας πλούτο και ευημερία για πλήθη που μέχρι πρόφατα υποσιτίζονταν και ζούσαν στο περιθώριο των οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων. Η αντικειμενική διαπίστωση είναι πως όσο μεγαλύτερο είναι το άνοιγμα της αγοράς στις ελεύθερες επιλογές των πολιτών τόσο μεγαλύτερος πλούτος επισκέφθηκε την χώρα που το απολαμβάνει. Οι μοναδικές χώρες που έμειναν πίσω είναι αυτές που εξακολουθούν να είναι κλεισμένες στις καταβολές των σοσιαλιστικών οραματισμών για ισότητα. Που οδηγούν όμως με μαθηματική ακρίβεια σε όλο και μεγαλύτερη δυστυχία.

Η πρόσφατη οικονομική κρίση επέτρεψε όμως σε πολλούς αμφισβητίες της οικονομίας της αγοράς να ξιφουλκίσουν ενάντια στην λογική του δημοκρατικού καπιταλισμού. Αφού η κρίση ξεσπασε στην Αμερική και πέρασε γοργά στην Βρετανία, στην Ιρλανδία και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης, αυτονόητα - για κάποιους - είναι το ίδιο το σύστημα που φταίει κι όχι ο τρόπος χρησιμοποίησης του – ακόμη και οι διαστρευλώσεις του. Οι Τράπεζες, ημικρατικές κατά κύριο λόγο όπως οι Φάννυ Μέη και Φρέντυ Μακ στις ΗΠΑ, που διέθεταν δάνεια – βάσει σχετικού νόμου – σε καινούργιους ιδιοκτήτες ακινήτων που δεν διέθεταν τις σχετικές περιουσιακές εγγυήσεις ήσαν ανεξέλεγκτες κι αρρύθμισυες προκαλώντας την σχετική φούσκα; Και δεν ήταν η σχετική κρατική πολιτική που επέμενε – με απειλές ποινικών κυρώσεων μάλιστα - στην δανειοδότηση από τις Τράπεζες άπορων μαύρων αντί των εύπορων λευκών; Ακούγομαι λίγο σαν παλιός κομμουνιστής που απολογείται για κάτι που έχει αποδειγμένα αποτύχει. Ο καπιταλισμός όμως, επιμένω, δεν απέτυχε. Εχω τόσες φορές ακούσει τα τελευταία χρόνια θριαμβολογίες για την κατάρρευσή του που δεν έχω εμπιστοσύνη σε κανένα πλέον προφήτη. Αυτοί που σίγουρα απέτυχαν τραγικά είναι οι ψοφοδεείς πολιτικές ηγεσίες που στο όνομα της εξαγοράς ψήφων λησμονούν κάθε ορθολογικό οικονομικό δεδομένο.

Πάνω στο κλίμα αυτό ήταν αναπόφευκτο πως θα ερχόταν κι ένα βιβλίο από ένα σθεναρό απολογητή του οικονομικού προστατευτισμού και της κρατικής βιομηχανικής πολιτικής, γιατι αυτά ακριβώς διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Cambridge ο συγγραφέας των “23 Things…” Ha-Joon Chang , για να κατακεραυνώσει τις κατά τη γνώμη σφαλερές ιδέες που κυκλοφορούν για την οικονομία της αγοράς. Σε ένα κλίμα κατ’ αρχήν που ο καπιταλισμός δύσκολα βρίσκει καταφύγιο από τις εκτοξευόμενες εναντίον του κατηγορίες είναι ο Chang αξιοθαύμαστος που βρίσκει αλήθειες – πληγές για την γούνα του δηλ. – που ακαδημαικοί και δημοσιογράφοι μας κρύβουν με επιμέλεια. Και ποιές ακριβώς είναι αυτές οι αλήθειες; Δυστυχώς η Κάμπελ το έχει ήδη γράψει το θρίλερ της για το «Σοκ» ώστε να βρεί νέες αναπάντεχες εξελίξεις στην αφήγησή της. Θα σταχυολογήσω μερικές από τις “αποκαλύψεις” του Chang.

Δεν υπάρχει ελεύθερη αγορά. Ολα τα σχετικά αποτελούν μύθο. Πως το κατάλαβε; Καλά θα έκανε να το ψιθυρίσει στ’ αυτί των διαπύρσιων κηρύκων των δήθεν φιλολαικών πολιτικών των παροχών στην Ελλάδα που καταγγέλουν για τα πάντα τον νεοφιλελευθερισμό (Παπαρήγα, Μανώλης, Τσίπρας και η ευρύτερη παρέα τους). Ο Chang μας λέει, σιγά την αποκάλυψη, πως δεν την θέλουν οι ίδιοι οι επιχειρηματίες. Το έχει πεί και ο Φρήντμαν αυτό και γράφτηκε ολόκληρο βιβλίο να το αποδείξει , των Raghuram, G. Rajan και Luigi Zingales, Saving Capitalism from the Capitalists (Νέα Υόρκη, Random House, 2003). Τι «αποκαλύπτει» λοιπόν ο Chang;

Οι εταιρίες και οι επιχερήσεις δεν θα πρέπει να φροντίζουν τα συμφέροντα των μετόχων και ιδιοκτητών τους, μας λέει. Δηλαδή να βάζουν κάποιοι χρήματα και ο φορέας που τα εισπράττει να μην νοιάζεται για τις επιδίωξεις τους. Σας μοιάζει λογικό κάτι τέτοιο; Ακόμη κι’ ο Φωτόπουλος της ΔΕΗ φωνάζει για τον λαό υποτίθεται, αλλά όμως κουβέντα δεν κάνει για τα 600 δις ευρώ που, με νόμο του φορομπήχτη σημερινού Υπουργού Οικονομικών, μπαίνουν ετήσια από το κράτος στο Ταμείο των εκεί εργαζομένων.

Στις πλούσιες χώρες, μας λέει, πληρωνόμαστε πιό πολλά από τους υπόλοιπους κατοίκους της γής. Λες και δεν το ξέραμε!! Διαφορετικά θα τρέχαμε να μεταναστεύσουμε στο Μπανγκλαντές. Δεν κάναμε τίποτα για να το αξίζουμε, μας υπενθυμίζει ο Chang. Και ποιός εφηύρε τις νεωτεριστικές μεθόδους αύξησης της βιομηχανικής αλλά και της γεωργικής παραγωγής – μήπως οι κάτοικοι του Κονγκό; Αν οι επιχειρήσεις δεν φρόντιζαν τους μετόχους τους θα είχε γίνει ποτέ καμία παρόμοια ανακάλυψη; Πόσες έχουν γίνει στην Μποστουάνα, την Ουγγαρία, την Κούβα και την Λαική Δημοκρατία της Μογγολίας; Για να αναφέρω λίγα μόλις παραδείγματα...

Επισημαίνει επίσης πως το air conditioning και το πλυντήριο υπήρξαν σημαντικότερα από το Ιντερνέτ και το Twitter. Kαι ποιός είπε όχι; Ομως κι’ αυτά προήλθαν από εγκεφάλους που δούλευαν σε συνθήκες ανταγωνισμού με στόχο το κέρδος. Στον αέρα λοιπόν οι προηγούμενες δήθεν αλήθειες. Αν θεωρείς, μας λέει ο Chang, πως οι άνθρωποι είναι κακοί υποτιμάς την ανθρώπινη φύση και χάνεις πόρους. Ενα 30% είναι πάντα καλό και οφείλεις να το φροντίζεις. Μα ο Francis Fukuyama στο βιβλίο του Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity (Νέα Υόρκη, The Free Press, 1996) αυτό ακριβώς επισημαίνει. Πως ο καπιταλισμός της αγοράς χτίσθηκε με μεγάλη επιτυχία εκεί ακριβώς που η εμπιστοσύνη στην καλή πίστη του αντισυμβαλλόμενου έχτιζε κλίμα καλών οικονομικών σχέσεων και σταθερών συμβολαίων. Τι ακριβώς λοιπόν μας «αποκαλύπτει» ο Chang;

Τέτοιες κενοτυπίες πλημμυρίζουν το βιβλίο του Κορεάτη καθηγητή. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν κατά την γνώμη μου βασικά δύο του επιχειρήματα. Το ένα αφορά τον προστατευτισμό. Κανένας δεν αναπτύχθηκε σε πραγματικές συνθήκες ελεύθερου εμπορίου και ανοιχτού ανταγωνισμού, μας λέει. Δεν συμφωνεί όμως μαζί του η ιστορία. Η Ιαπωνία πήρε μπρός με προστατευτισμό. Και με αμερικανική ομπρέλα. Αλλά αγκαλιά με αυτόν κατέρρευσε. Κι ακόμη αγκομαχά. Οι ΗΠΑ, όταν οι συνθήκες των διεθνών ανοιχτών αγορών ήσαν ανύπαρκτες, προστάτευαν πράγματι τομείς της βιομηχανίας τους. Οταν όμως το επιχείρησαν επί παγκοσμιοποίησης και Προέδρου George Bush Jr, η οικονομία τους περίπου κατέρρευσε. Δεκάδες συγγραφείς τον είχαν από τότε προειδοποιήσει, λ.χ. o Stephen Slivinski, Buck Wild: How Republicans Blew the Bank and Became the Party of Big Government , (Nelson, 2006). Και τελικά ήλθε ο Ομπάμα, με συμβούλους τον Stiglitz και τον Krugman. Ο Θεός να μας φιλάει. Η Κίνα λ.χ. αναπτύχθηκε λόγω ανοιχτών αγορών. Οι παρεμβάσεις της όμως στον τομέα του νομίσματος κι ο προστατευτισμός της συμβάλλουν τώρα σε μεγάλες δυσκολίες και πιθανά αδιέξοδα.

Οι απόψεις του επίσης για το κεφάλαιαο είναι τουλάχιστον περίεργες. Το Κεφάλαιο έχει εθνικότητα μας λέει, διεύθυνση και αριθμό κατοικίας. Ναι, άλλά τα Hedge Funds και τα Μutual Funds μπορεί να είναι κατ’ εξοχήν πολυεθνικά. Οπως και τόσα άλλα σύνθετα χρηματοπιστωτικά προιόντα. Το κυριότερο όμως είναι τα περίφημα Sovereign Wealth Funds. Που είναι κρατικά και παίζουν περίεργα παιχνίδια. Με τίποτα αυτά δεν μπαίνουν στην εξίσωση των απόψεων του Chang. Κινούνται με διαφορετική λογική και χρησιμοποιούν την οικονομική δύναμη για πολιτικο-στρατηγικούς στόχους.

Κοντολογής, η εποχή ενδείκνυται για μελέτες - κράχτες που υποδηλώνουν εγκυρότητα αλλά στοχεύουν απλά και μόνο στην συναισθηκατική φόρτιση των ημερών. Παλιότερα είχε κάνει μεγάλη επιτυχία ένα σχετικά προφητικό βιβλίο για το 1979 – The Crash of '79 του Paul Erdman (Νέα Υόρκη, Sphere, 1978). Σήμερα δυστυχώς βγαίνουν πολλά κατά την εκτίμησή μου σκουπίδια για το 2012







Ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος, ο σοβιετικός μαρξισμός, και τα οικονομικά του σαλονιού
Του Ευκλείδη Τσακαλώτου

Στο βιβλίο του για τις κυρίαρχες τάσεις του Μαρξισμού, ο Leszek Kolakowski σατίρισε ασύστολα τη σοβιετική προσέγγιση στη φιλοσοφία στην εποχή του Στάλιν – ή, τουλάχιστον, τη φιλοσοφία που διδασκόταν στα κομματικά σχολεία. Καμία φιλοσοφική θέση δεν παρουσίαζε δυσκολία, αν την έβλεπε κανείς από τη σωστή οπτική γωνιά. Για παράδειγμα, ο Καντ μας λέει ότι δεν μπορείς να ξέρεις τίποτα αυτό καθαυτό, αλλά οι απλοί σοβιετικοί πολίτες ξέρουνε τόσα πράγματα - οπότε ξεμπερδέψαμε με τον Καντ. Άλλοι αστοί φιλόσοφοι ισχυρίζονται ότι «το τραπέζι είναι μέσα στο κεφάλι μου»· αλλά ποιος σοβιετικός πολίτης δεν ξέρει ότι το τραπέζι είναι εδώ και το κεφάλι μου κάπου εντελώς αλλού; Με τέτοιες απλές αντιπαραθέσεις, σε σχεδόν κατηχητικό τόνο, κάθε στέλεχος εφοδιαζόταν με επιχειρήματα για να αντιμετωπίσει ανά πάσα στιγμή τον ταξικό αντίπαλο, χωρίς ποτέ να χρειαστεί να ανατρέξει στους ίδιους τους φιλοσόφους.

Είναι κρίμα που ο Kolakowski δεν είναι πια μαζί μας για να σατιρίσει και άλλα δείγματα της ίδιας προσέγγισης. Αυτή η σκέψη μου ήρθε διαβάζοντας το άρθρο του Ανδρέα Ανδριανόπουλου «Η κοινοτοπία ως οικονομική θεωρία» στο τελευταίο τεύχος του books’ journal. Επίσης μου επαναεπιβεβαιώθηκε το πόσο μοιάζουν ο νεοφιλελευθερισμός και οι πιο χοντροκομμένες εκδοχές του μαρξισμού. Υποτίθεται ότι το κείμενο παρουσιάζει μια κριτική για το βιβλίο του Χα-Τζουν Τσανγκ για τις 23 αλήθειες που δεν μας λένε για τον καπιταλισμό (εκδόσεις Καστανιώτη). Σε φορμαλιστικό επίπεδο η δομή της επιχειρηματολογίας του Ανδριανόπουλου παρουσιάζει μια εντυπωσιακή ομοιότητα με αυτή που σατίριζε ο Kolakowski. Μερικά παραδείγματα: ο Τσανγκ μας λέει ότι το κεφάλαιο έχει πατρίδα, αλλά ποιος δεν ξέρει ότι τα hedge funds μπορούν να επενδύσουν τα κεφάλαιά τους σε οποιοδήποτε σημείο της γης; Ο Τσανγκ ισχυρίζεται ότι δεν αξίζουμε εμείς στη δύση να πληρωνόμαστε πιο πολλά από τους υπόλοιπους κατοίκους της Γης, αλλά «ποιος εφηύρε τις νεωτεριστικές μεθόδους αύξησης της βιομηχανικής και γεωργικής παραγωγής – μήπως οι κάτοικοι του Κονγκό;» Με αυτό τον τρόπο, η νεοφιλελεύθερη οικογένεια ξεμπερδεύει με τα «σκουπίδια» τύπου Τσανγκ και οπλίζεται με θεωρητικά όπλα για να αντιμετωπίσει τους πολέμιους του καπιταλισμού που ξεφύτρωσαν χωρίς λόγο, όπως ισχυρίζεται ο Ανδριανόπουλος, μετά την κρίση του 2008.

Το εντυπωσιακό είναι η βαθύτατη άγνοια που αποδεικνύει ο Ανδριανόπουλος για τα θέματα με τα οποία πιάνεται ο Τσανγκ. Για παράδειγμα το αν το κεφάλαιο έχει πατρίδα ή όχι είναι κάτι που συζητιέται, στην ορθόδοξη και ετερόδοξη οικονομική σκέψη, εδώ και εκατό χρόνια, και η βιβλιογραφία επί του θέματος είναι τεράστια. Η προσέγγιση του Τσανγκ είναι ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι πιο ριζωμένες στη χώρα όπου αναδειχθήκαν από ό,τι ισχυρίζονται πολλοί νεοκλασικοί αλλά και μαρξιστές οικονομολόγοι – είναι ενσωματωμένες (embedded) σε διάφορα ερευνητικά, τεχνολογικά, πολιτιστικά και άλλα δίκτυα, και, γι’ αυτό το λόγο, δεν μπορούν εύκολα να αποδεσμευτούν. Μια συνέπεια αυτής της θέσης είναι ότι οι απειλές των επιχειρήσεων για μετατόπιση των δραστηριοτήτων σε άλλη περιοχή/χώρα - αν δεν συμμορφωθούν οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες στις απαιτήσεις της εργοδοσίας - δεν είναι πάντα (σημειώστε το «πάντα») αξιόπιστες.

Ας πάρουμε ένα άλλο παράδειγμα: «οι εταιρίες και οι επιχειρήσεις, λέει επίσης ο Τσανγκ, δεν θα πρέπει να φροντίζουν τα συμφέροντα των μετόχων και ιδιοκτητών τους – να επενδύουν, δηλαδή, κάποιοι χρήματα και ο φορέας που τα εισπράττει να μη νοιάζεται για τις επιδιώξεις τους. Σας μοιάζει λογικό κάτι τέτοιο;» Όχι. Μόνο που ο Τσανγκ δεν ισχυρίζεται κάτι τέτοιο. Ο Τσανγκ ισχυρίζεται ότι ο καπιταλισμός της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου ήταν πιο αποτελεσματικός επειδή οι επιχειρήσεις προσπαθούσαν να συμβιβάσουν τα συμφέροντα των μετόχων (καπιταλισμό είχαμε, πουθενά δεν το αρνείται ο Τσανγκ – το βιβλίο του, εξάλλου δεν είναι αντικαπιταλιστικό αλλά παρουσιάζει μια αριστερή-κεϋνσιανή κριτική του σύγχρονου καπιταλισμού), με αυτά των εργαζομένων, των κοινοτήτων όπου δραστηριοποιούνταν οι επιτηρήσεις και άλλα συμφέροντα. Στο νεοφιλελευθερισμό, συνεχίζει ο Τσανγκ, οι μάνατζερ έχουν σχεδόν την αποκλειστική μέριμνα να μεγιστοποιήσουν τις επιδόσεις των μετόχων (shareholder value). Και όπως στο πρώτο παράδειγμα, υπάρχει μια τεράστια βιβλιογραφία που συγκρίνει την αποτελεσματικότητα των δύο μορφών επιχειρησιακής διακυβέρνησης (corporate control). Σε αυτή τη βιβλιογραφία τοποθετείται και η συγκεκριμένη παρέμβαση του Τσανγκ. Δεν προκύπτει από πουθενά ότι ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος έχει ψυλλιαστεί κάτι γι’ αυτή τη συζήτηση. Μπορεί ο ίδιος να προτιμάει τη νεοφιλελεύθερη λύση, οι αναγνώστες του books’ journal όμως αξίζουν κάτι παραπάνω – να ενημερώνονται για τα επιχειρήματα με τα οποία εμπλέκεται ένα βιβλίο.

Δεν θα ξαφνιάσει κανένα ότι ο Ανδρέας Ανδριανόπουλος πιστεύει πως ακόμα και για την χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 ευθύνεται το κράτος, που υποτίθεται έσπρωχνε τις τράπεζες να χρηματοδοτούν στρώματα τις αμερικάνικης κοινωνίας που δεν θα μπορούσαν να αντέξουν τέτοια δάνεια. Δεν θα αντιπαραθέσω τα επιχειρήματα του Πωλ Κρούγκμαν ή του Τζόζεφ Στίγκλιτζ σε αυτή την επιχειρηματολογία. Αλλά ο Ανδριανόπουλος θα μπορούσε να συμβουλευτεί το έργο των Kenneth Rogoff και Raghuram Rajan: και οι δύο παλιά στελέχη του ΔΝΤ, και οι δύο φιλελεύθεροι (ο ένας μάλιστα και από το πανεπιστήμιο του Σικάγο), αλλά και οι δύο αναγνωρίζουν στα πρόσφατα βιβλία τους την ευθύνη του φιλελεύθερου χρηματοπιστωτικού συστήματος και το ρόλο που έπαιξε η απόφαση να μη ρυθμιστούν οι αγορές, και ιδιαίτερα αυτή των παραγώγων. Απλά να προσθέσω ότι αν αφαιρέσουμε αυτά τα δάνεια, τότε οι συνολικές επιδόσεις της νεοφιλελεύθερης περιόδου θα ήταν ακόμα πιο πενιχρές από αυτές που εμφανίζονται - οι ρυθμοί ανάπτυξης των ΗΠΑ βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό και σε αυτά τα δάνεια, χωρίς αυτά δε, θα ήταν πολύ χαμηλότεροι.

Φοβάμαι, ωστόσο, ότι τέτοια επιχειρήματα δεν θα συγκινήσουν τον Ανδριανόπουλο, για τον απλούστατο λόγο ότι κανένα εμπειρικό στοιχείο δε θα μπορούσε να ταράξει την εμπιστοσύνη του στο νεοφιλελεύθερο υπόδειγμα. Όπως και οι τελευταίοι θιασώτες του σοβιετικού μοντέλου της οικονομία πάντα μπορούν να επικαλεστούν για τις όποιες αποτυχίες την ύπαρξη εσωτερικών και εξωτερικών υπονομεύσεων που δεν άφησαν το σύστημα να δείξει τις πραγματικές δυνατότητές του, έτσι και οι νεοφιλελεύθεροι πάντα θα μπορούν να πουν ότι δεν απέτυχαν - απλώς δεν τους αφήσανε (οι συντεχνίες, οι φιλανθρωπικές ευαισθησίες, οι άπληστοι πολιτικοί κλπ) να εφαρμόσουν το πλήρες πρόγραμμά τους. Με λίγα λόγια, ο νεοφιλελευθερισμός του Ανδρέα Ανδριανόπουλου δεν είναι ούτε εν δυνάμει διαψεύσιμος.


Αυτό δε σημαίνει, βεβαίως, ότι δεν είναι και χρήσιμος. Μπορεί οι νεοφιλελεύθεροι να μην έχουν κομματικές σχολές, αλλά σίγουρα και αυτοί χρειάζονται ζύμωση στα σαλόνια και στις δεξιώσεις όπου συναντιόνται για κοκτέιλ. Πώς αλλιώς να αντιμετωπιστούν ο κρατικισμός και ο λαϊκισμός που έχουν τσακίσει τους αγνούς επιχειρηματίες και τις ανώτερες τάξεις γενικότερα, όλα τα προηγούμενα χρόνια; Άνθρωποι της πράξης την ημέρα, πού να βρεθεί χρόνος για την ανάγνωση βιβλίων, να διαβαστεί ένας Τσανγκ για παράδειγμα; Καλύτερα να έχεις τον άνθρωπό σου, που με λίγες λιτές προτάσεις (διατυπωμένες με χιούμορ, βεβαίως βεβαίως) σου επιβεβαιώνει την πολιτιστική και πνευματική ανωτερότητά σου.

Αν είναι αυτό το επίπεδο τον αντιπάλων μας, τότε νομίζω ότι η αριστερά έχει λιγότερα να φοβηθεί απ’ ό,τι νομίζαμε. Όχι μόνο λόγω έλλειψης ποιότητας, αλλά επειδή φαίνεται ότι ο νεοφιλελευθερισμός σε αυτή τη συγκυρία αδυνατεί να ενσωματώσει έστω και μερικές μετριοπαθείς ιδέες-προτάσεις-μεταρρυθμίσεις, σαν αυτές που προτείνει ο Τσανγκ. Και ένα σύστημα που δεν λυγίζει, τείνει να σπάει.

Η.Καραβόλιας:Εμείς και ο Κόσμος: χρονιά αναγκαστικής ανακαίνισης

Είναι τόσοι πολλοί οι ειδικοί στις αρνητικές προβλέψεις και στην καταστροφολογία, που ένα πράγμα είναι σίγουρο για το 2012: δεν θα έχουμε έλλειψη από κακά μαντάτα και προφητείες, τόσο για την χώρα όσο και για την Ευρώπη και τον κόσμο ολόκληρο.Το σίγουρο είναι πάντως ότι μέσα στο 2012 δεν θα υπάρξει ‘ημερομηνία λήξης ‘ στα τρέχοντα οικονομικά προβλήματα (διεθνώς, διότι ας μην ξεγελιόμαστε: η κρίση δεν είναι ελληνική, ούτε καν κρίση του ευρώ. Είναι παγκόσμιο φαινόμενο επαναφόρτισης του συστήματος)


Προσωπικά, θεωρώ πολύ πιθανόν πλέον η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να ξεπεράσει εντελώς την απροθυμία της και τα απαγορευτικά της Γερμανίας, και να παρέμβει ακόμα πιο πολύ στις αγορές κρατικών ομολόγων, όσο και στην κυκλοφορία νέου χρήματος, κάτι το οποίο έμμεσα ήδη ξεκίνησε στην διατραπεζική αγορά. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οικονομίες και οι κοινωνίες της Ευρωζώνης δεν θα γλιτώσουν τα δεινά της ύφεσης, που σχεδόν φαίνεται ότι θα μεταφερθεί και στον Βορρά των ισχυρών, όχι μόνο στον χρεωμένο Νότο .Και φυσικά έχουμε πειστεί ότι οι μεταρρυθμίσεις υπέρ της δημοσιονομικής ισορροπίας ώστε να έλθει η ανάκαμψη, αναγκαστικά κάνουν τα πράγματα… χειρότερα, πριν τα βελτιώσουν. Το περίφημο ‘αξίωμα’ του Schumpeter περί δημιουργικής καταστροφής στην οικονομία, μας έχει γίνει ευαγγέλιο και κανόνας, ώστε να αντέχουμε τις φάσεις μετάλλαξης και νοικοκυρέματος, πριν την επανεκκίνηση της μηχανής παραγωγής πλούτου. ‘ Σας πιέζουμε για να επιβιώσετε ‘, είναι το υποσυνείδητο μήνυμα των εποχών.

Αν και η ευρωζώνη είναι μάλλον πολύ δύσκολο να καταρρεύσει το 2012, θεωρώ ότι δεν θα υπάρξει ταυτόχρονα οριστικό τέλος στις αμφιβολίες για την τύχη του ευρώ. Έχει στοιχηθεί όλο το σύστημα πίσω από την βραδυπορία των Βρυξελλών, οπότε μην περιμένουμε να γίνει κανένα μεγάλο άλμα για την ευρωπαϊκή ενοποίηση : τόσο οι αναθεωρήσεις των Συνθηκών όσο και η επικύρωση τους ,χρειάζονται χρόνο οπότε και θα έχουμε μια συνεχή αβεβαιότητα για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων, με την υψηλή εποπτεία πάντα του γαλλογερμανικού άξονα, και όχι με ριζικές αλλαγές στη Συνθήκη της Λισαβόνας.

Αλλά υπάρχουν και άλλοι δύο πόλοι του παγκόσμιου σκηνικού που έχουν ειδικό βάρος ( ΗΠΑ, Κίνα) Στις ΗΠΑ, αν και τα πρόσφατα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η οικονομία τους τα πάει καλύτερα και ο Ομπάμα δείχνει πρόθεση ώστε η δημοσιονομική στήριξη σταδιακά να αποσύρεται, υπάρχουν κάποιες επικίνδυνες εστίες, πέραν της μεγάλης ανοιχτής πληγής( χρέος) : η αγορά κατοικίας εκεί μπορεί να δείχνει σημάδια σταθεροποίησης, όμως οι τιμές θα συνεχίσουν να πιέζονται από τα αδιάθετα αποθέματα κατοικιών που βρίσκονται υπό κατάσχεση ή έχουν ήδη κατασχεθεί από τις τράπεζες. Και όλα σε μια οικονομία, ξεκινούν όπως ξέρουμε, από την οικοδομή ! Μάλλον η Fed θα αναγκαστεί σε έναν τρίτο γύρο ποσοτικής χαλάρωσης , όπως έκανε από την κρίση του 2008 και μετά.

Στην δε Κίνα μάλλον θα καταγραφεί βραδύτερος ρυθμός ανάπτυξης σε σχέση με τους διψήφιους ρυθμούς του παρελθόντος, όχι όμως και ανώμαλη προσγείωση. Τεράστιο πρόβλημα φυσικά η χαμηλή ιδιωτική κατανάλωση, αλλά καλό είναι και εκεί να βλέπουμε την αγορά κατοικιών στην οποία αν και η επιβράδυνση της ζήτησης δεν έχει ακόμα μεταφραστεί σε χαμηλότερες τιμές, ο όγκος των αγοραπωλησιών σε σπίτια, έχει πέσει δραματικά. Λογικό είναι κάποια στιγμή να ακολουθήσουν και οι τιμές. Αλλά εδώ φαίνεται ότι η ανελευθερία στις αγορές, δρα… επιτυχώς : στην Κίνα οι αρχές επεμβαίνουν όταν χρειάζεται και πχ , αν οι κατασκευές κάνουν βουτιά, το υπουργείο οικονομίας αναγκάζει τις τράπεζες να δανείσουν σε άλλους κλάδους, οπότε και είδαμε στο 2011 να κρατάνε οι κινεζικές εξαγωγές. Έχει και κάποια θετικά η κεντρικά σχεδιασμένη οικονομία…..

Και φυσικά απορείτε γιατί δεν κάνουμε πρόβλεψη για την Ελλάδα, για την ανακαίνιση δηλαδή στο σπίτι μας. Η αλήθεια είναι ότι παραδώσαμε τα κλειδιά στους διαχειριστές της πολυκατοικίας , οπότε όσο και αν διορθώνουμε τα υδραυλικά, τα ηλεκτρολογικά ή την κουζίνα, η κεντρική θέρμανση ,η υδροδότηση και η ηλεκτροδότηση, ρυθμίζεται από τους διαχειριστές ,δυστυχώς σε σχέση και με τις ανάγκες των υπόλοιπων διαμερισμάτων. Αυτό δεν σημαίνει ότι εμείς δεν πρέπει να φτιάξουμε τις συσκευές και το δικό μας δίκτυο, ώστε όποτε μας δίνουν ρεύμα και νερό, να μην πηγαίνει χαμένο. Αλλά εμείς προτιμάμε να παίρνει ο καθένας τις βρύσες και τις λάμπες που θέλει και να το παίζει και …τεχνίτης. Τώρα όμως που μας έβαλαν μάστορα από την πολυκατοικία, ειδικό και γνώστη υποτίθεται, για να δούμε πώς …θα συνεννοηθούμε!

Είτε σε δραχμές, είτε σε ευρώ, εμείς θα πληρώσουμε τόσο τα πράγματα για την ανακαίνιση του σπιτιού όσο και τους λογαριασμούς μετά. Αν μας τα χρεώσουν σε ευρώ, καλό είναι να δούμε από πού θα τα ψωνίσουν και πόσο θα μας τα χρεώσουν. Αν μας αφήσουν να τα πάρουμε εμείς σε δραχμές, δυστυχώς θα τα πάρουμε πανάκριβα και φυσικά εμείς οι ίδιοι, θα τα υπερτιμολογήσουμε.Έχω την αίσθηση ότι τελικά θα αναγκαστούμε να κόψουμε τιμολόγιο πάλι σε ευρώ ,απλά θα μας επιβάλλουν να τα τοποθετήσουν αυτοί στο σπίτι, διότι δέκα χρόνια τώρα εμείς τα ρημάξαμε

26/12/2011

Ηλίας Καραβόλιας: Αγορές εναντίον Κυβερνήσεων

Η ομιλία του Η.Καραβόλια εδώ

Ο Ηλίας Καραβόλιας έχει ένα μοναδικό προνόμιο

Μπορεί να κινείται με ευχέρεια τόσο στην περιοχή των Χρηματοοικονομικών ως επαγγελματίας και σύμβουλος όσο και σε θεματολογίες της αριστεράς (κριτική θεωρία, ψυχανάλυση κλπ)

Ενω δημοσιεύει πολλά άρθρα  μαλλον από αμέλεια δεν τα συγκεντρώνει

Παρακολούθησα την τελευταία του διάλεξη η οποία ήταν πολυ ενδιαφέρουσα καθώς εμπεριείχε μια οξύτατη εκ των ενδον κριτική του χρηματοπιστωτικού συστήματος με μια πεσισμιστική κατακλείδα για το μέλλον της δημοκρατίας.

Το ιστολόγιο Cognitariato του Ηλία Καραβόλια

Δυστυχώς η παρουσιάση του είναι φτωχή σε σχέση με τον λόγο του και τη συζήτηση που ακολούθησε

Αγορές εναντίον κυβερνήσεων: η μητέρα όλων των μαχών.Η.Καράβολιας

Του Ηλία Καραβόλια, 9/11


Η τραγελαφική κατάσταση στην Ελλάδα μας προτρέπει να στρέψουμε μάτια και αυτιά στην μεγάλη επίθεση που εξαπολύουν οι αγορές σε Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, τρείς ισχυρές χώρες της ευρωζώνης, τρείς οικονομίες με βιομηχανική παραγωγή αλλά υπερχρεωμένες και στα πρόθυρα ύφεσης.

Στα ύψη τα περίφημα spreads ,ο Μπερλουσκόνι παραιτείται στην Ιταλία, η υποβάθμιση έρχεται οσονούπω για Γαλλία και ξανά για Ισπανία, ενώ τσακίζονται και τα χρηματιστήρια. Ο πανικός είναι προ των πυλών και μόνο οι δογματικοί υπέρμαχοι της ακούσιας και εύρυθμης λειτουργίας των αγορών δεν βλέπουν το προφανές : συντελείται μια συντονισμένη και ισχυρή επίθεση στις υπερχρεωμένες και ανισόρροπες δημοσιονομικά χώρες του ευρωπαικού Νότου.

Πολλοί θα βιαστούν να κάνουν το σχεδόν αφελές ερώτημα: από ποιούς και γιατί γίνεται αυτή η επίθεση, ξεχνώντας ότι ζούμε μια εποχή ανακατανομής ισχύος στον διεθνή χρηματοπιστωτικό κλάδο. Οι ισπανικές ,ιταλικές και γαλλικές τράπεζες, κυρίαρχες στις αναδυόμενες αγορές της Ν. Αμερικής, έχουν δεχθεί μια άνευ προηγουμένου επίθεση από συμφέροντα αμερικανικών, γερμανικών αλλά και αγγλικών επενδυτικό-τραπεζικών ομίλων, καθ ότι οι θέσεις του δεύτερου μπλόκ , σε συμβόλαια πρώτων υλών και εμπορευμάτων, σχετίζονται άμεσα με την βιωσιμότητα και την παραγωγή εταιρειών στην Ν. Αμερική, οι οποίες σύμφωνα με τις τελευταίες ενδείξεις, φαίνεται να εξαρτώνται δανειακά από τις πιστώσεις των νοτιοευρωπαικών τραπεζών που βρίσκονται εκεί . Το ίδιο μάλιστα φαίνεται να συμβαίνει και με εταιρείες ενέργειας και χημικών, όπως δείχνουν στοιχεία έγκυρων αναλυτών . Αυτή η περίφημη φούσκα στα εμπορεύματα και στις πρώτες ύλες , με τις τιμές να εμπεριέχουν για πολλούς μήνες τώρα υψηλό κερδοσκοπικό καπέλο (premium), καθώς και η ανισορροπία προσφοράς και ζήτησης, είναι κομβικής σημασίας φαινόμενο για την μεγάλη διαμάχη, τον τεράστιο πόλεμο συμφερόντων, μεταξύ hedge funds, επενδυτικών τραπεζών και πιστωτικών ιδρυμάτων, με κύρια στρατόπεδα γεωγραφικής θέσης τα προαναφερθέντα, όπως τουλάχιστον φαίνεται από τις πολύμηνες παρατηρήσεις των θέσεων τους στο αχανές διεθνώς κερδοσκοπικό σύμπαν.

Στην Ευρώπη καταρρέουν σαν χάρτινοι πύργοι οι αδύναμες και μικρότερες των περιστάσεων κυβερνήσεις . Μοιάζουν σχεδόν ύποπτα ανίκανες στην αντιμετώπιση της δημοσιονομικής κρίσης , που σκέπασε την τραπεζική και αποπροσανατολίζει τις κοινωνίες από την πραγματική αιτία ( κρίση υπερπιστώσεων και υποβάθμιση της εργασίας ,λόγω πτώσης του ποσοστού κέρδους )

Το αντίπαλο δέος των κυβερνήσεων και των κρατών, οι πιστωτές τους και οι συμμετέχοντες παίχτες στο διεθνές χρηματιστηριακό παιχνίδι, θέλοντας να επιβιώσουν στον ενδοκλαδικό τους πόλεμο, δείχνουν να συμπεριφέρονται ακόμα μια φορά ως ‘ ενιαίο υποκείμενο ‘ ,ως Αγορά, τρομάζοντας κράτη και κοινωνίες με το ισχυρό όπλο του ακριβού χρήματος.

Παράλληλα , όπως ξαναγράφτηκε, ζούμε έναν νομισματικό πόλεμο και μια ισχυρή εμπλοκή συμφερόντων μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και της κατακερματισμένης πολιτικά Ευρωζώνης που κάποτε ,πριν ενωθεί νομισματικά ,είχε βαριά ονόματα απέναντι στους ισχυρούς τραπεζίτες και χρηματιστές : Μιτεράν, Κολ, Θάτσερ.

Ο μυστηριώδης λοιπόν εχθρός των αγορών, που έχει τελικά ονοματεπώνυμα και διευθύνσεις (αλλά σπανίως αναφέρονται από τους πολιτικού ‘υφισταμένους’ τους) αλωνίζουν τον πλανήτη, τώρα έχουν τριπλό λόγο να χτυπήσουν τις μεγάλες νοτιοευρωπαικές οικονομίες: τις τράπεζες, ν το χρέος και το νόμισμα τους. Ταυτόχρονα φυσικά, θα τιμολογήσουν και την σωτηρία των οικονομιών αυτών, ενώ με μέτρα ελέω ΔΝΤ και Ε.Ε ,εξαθλιώνονται οι κοινωνίες και υποτιμάτε το ανθρώπινος μόχθος, όπως ήδη συνέβη δύο χρόνια τώρα με την ‘προθέρμανση’ τους σε Ελλάδα, Πορτογαλία. Ας μην γελιόμαστε: οι Μηχανισμοί Στήριξης και Διάσωσης, είναι για τους παίχτες των αγορών το status φερεγγυότητας που ζητούν ώστε να πάρουν σίγουρες θέσεις στα μεγέθη που στοιχηματίζονται και εξαρτώνται στο απρόσβατο δημοσιοοικονομικό πεδίο κάθε χώρας.

Ο ρόλος τώρα της Γερμανίας- και των συμμάχων της στον Βορρά- μοιάζει να ενισχύει το χτύπημα στον Νότο της Ευρώπης, αλλά ας μην βιαστούμε να βγάλουμε αυτό το συμπέρασμα. Είναι άγνωστα τα σχέδια που υφαίνουν τα αμερικανικά χρηματιστηριακά γεράκια (που εξυπηρετούν παράλληλα γεωπολιτικές ισορροπίες του δολαρίου και της ασθενούς οικονομίας των ΗΠΑ και οι νέοι ισχυροί του λονδρέζικου City (μέχρι τώρα θωρακίζουν ,όπως βλέπουμε στα ταμπλό, την αγγλική στερλίνα και την οικονομία της).

Σε άλλες εποχές θα λέγαμε ότι αυτή η επίδειξη της πολιτικής ανικανότητας διεύθυνσης και ολιγωρίας έναντι των αγορών, γίνεται για να προκληθεί η νοσταλγία στο “στιβαρό κράτος”. Όμως σήμερα, δυστυχώς , οι μικροί θεοί της χρηματοπιστωτικής κερδοφορίας παίζουν στα δάχτυλα τους κυβερνήσεις και πολιτικούς, και έχουν με το μέρος του και το ΔΝΤ , όπως τελικά φαίνεται που σωστά προβλέψαμε ότι θα απλώσει περισσότερο τα πόδια του στην Ευρώπη

Καλώς ήλθατε λοιπόν στην μητέρα όλων των μαχών, του μεγάλου πολέμου στο παγκόσμιο χωριό των Κεφαλαίων και των Ανθρώπων….