Κομματικός Καυγάς στον ΟΑΕΔ

Ο κομματικός καβγάς που ξέσπασε μέσα στην τρικομματική κυβέρνηση για το ποιος θα έχει τον κύριο λόγο στην κατεύθυνση των νέων προγραμμάτων του Οργανισμού (επιδοτούμενης 6μηνης εργασιακής εμπειρίας για νέους κάτω των 29 ετών) και πολλών άλλων κονδυλίων που έρχονται από την ΕΕ για να διατεθούν στην ιδιωτική οικονομία του ενάμισυ εκατομμυρίου ανέργων μέσω του ΟΑΕΔ, υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει με το νέο σύστημα διανομής του κράτους "4-2-1".Όπως και με τα προγράμματα Stage (δράση που χρηματοδότησε η ΕΕ πριν 15 χρόνια)  έτσι και τώρα, το κομματικό κράτος προσπαθεί να κατευθύνει τα προγράμματα σε αθρόες πελατειακές τοποθετήσεις στο Δημόσιο, την Αυτοδιοίκηση και τις ΔΕΚΟ αντί για τόνωση της ιδιωτικής οικονομίας.Η είσοδος νέων στην αγορά (όπως είναι και ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός) θα αποτραπεί με ανακατεύθυνση των επιλογών αποκλειστικά προς το Δημόσιο σε εξάρτηση από τον κομματάρχη της τοπικής ή κλαδικής οργάνωσης των κομμάτων της συγκυβέρνησης. Ο καβγάς είναι για το ποιο κόμμα θα "διορίσει" και ποιο θα ωφεληθεί. Και κάτι τέτοιο προϋποθέτει τον έλεγχο του ΟΑΕΔ.Έχουμε ξαναπεί με κάθε ευκαιρία: αυτή η χώρα δεν έχει καμιά ελπίδα ανάκαμψης όσο το κράτος παραμένει εκλογικό λάφυρο των κομμάτων και η δημόσια διοίκηση άντρο του κομματισμού. ,Και η κρίση σε έναν οργανισμό κλειδί για την ανεργία και την απασχόληση όπως ο ΟΑΕΔ αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι ο κόσμος καίγεται και η τρικομματική τσακώνεται για την μοιρασιά των ιματίων μας. Προφανώς, και για ακόμη μία φορά, σχεδόν καμία ιδιωτική επιχείρηση δεν θα γίνει δεκτή στα νέα προγράμματα τα οποία θα "εκποιηθούν" πελατειακά στο Δημόσιο δημιουργώντας ξανά εξαρτήσεις και ελπίδες για ανανέωση της εργασίας από τα κόμματα, κάνοντας τους πολίτες πελάτες και επαίτες. Από το δελτίο τύπου της Δράσης

Κ.Λαπαβίτσας :"Το ψέμα της φτώχειας "

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΕΧΟΥΝ ΔΙΚΙΟ ΝΑ ΕΞΟΡΓΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ «ΨΕΜΑ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ», ΑΛΛΑ ΚΑΝΟΥΝ ΛΑΘΟΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΤΟΧΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΉΣΤου ΚΩΣΤΑ ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*Η διαπίστωση ότι η καθαρή περιουσία των Γερμανών είναι χαμηλότερη από εκείνη των κατοίκων του Νότου έχει να κάνει περισσότερο με τις χαμηλές αποδοχές από ό,τι με τα φανταστικά πλούτη.Τα ευρήματα μιας πρόσφατης έρευνας της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τον πλούτο των νοικοκυριών, έχουν ερεθίσει την γερμανική κοινή γνώμη. Το 2010, ο μέσος καθαρός πλούτος των γερμανικών νοικοκυριών – όλα τα στοιχεία ενεργητικού μείον τα στοιχεία παθητικού – βρισκόταν στα 195.000 ευρώ. Στα κράτη –μέλη του ευρωπαϊκού Νότου τα ποσοστά ήταν εκπληκτικά υψηλά: 291.000 στην Ισπανία, 275.000 στην Ιταλία, 153.000 στην Πορτογαλία, 148.000 στην Ελλάδα, και , κρατηθείτε, 671.000 στην Κύπρο. Έτσι φαίνεται σαν οι Γερμανοί να κλήθηκαν να διασώσουν του Νότιους, που συχνά, είναι πλουσιότεροι από τους διασώστες τους.«Το ψέμα της φτώχειας», λέει το πρωτοσέλιδο σελίδα του Der Spiegel αυτής της εβδομάδας. Έχουν οι Γερμανοί πολίτες το δικαίωμα να ενοχλούνται; Η απάντηση είναι ναι, αλλά έχουν επιλέξει το λάθος στόχο.Η απάντηση στο γιατί ορισμένοι νότιοι εμφανίζονται πλουσιότεροι από τους Γερμανούς είναι ξεκάθαρη: Η στέγαση. Τα συστήματα μέσω των οποίων τα ευρωπαϊκά έθνη αντιμετωπίζουν τις ανάγκες στέγασης διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό, αντανακλώντας την ιστορία, την πολιτική και τα κοινωνικά έθιμα. Οι Γερμανοί και οι Αυστριακοί έχουν την τάση να νοικιάζουν τα σπίτια τους. Οι Ισπανοί, Ιταλοί, Έλληνες, Κύπριοι και άλλοι, εμφανίζουν μεγάλα ποσοστά ιδιοκατοίκησης. Με τον πληθωρισμό σταθερά ψηλότερο στην περιφέρεια τα τελευταία 15 χρόνια καθώς και την κερδοσκοπία στις τιμές των ακινήτων της Ισπανίας και της Κύπρου, οι αξία των ακινήτων αυξήθηκε, κάνοντας του νότιους να φαίνονται πλουσιότεροι. Τα νοικοκυριά όμως έχουν και χρέη που πρέπει να εξυπηρετούν από το εισόδημα τους. Πως συγκρίνονται οι νότιοι με τους Γερμανούς στο πλαίσιο αυτό;Κρίνοντας από το λόγο των χρεών των νοικοκυριών ως προς τα περιουσιακά τους στοιχεία, οι Γερμανοί εμφανίζονται να είναι σε χειρότερη θέση από τους νότιους, κάτι που είναι εντελώς φυσιολογικό, μιας και οι νότιοι κατέχουν υπερτιμημένα ακίνητα και τόσο μεγάλα περιουσιακά στοιχεία. Αλλά αν κρίνουμε από την εξυπηρέτηση του χρέους, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Ο λόγος του χρέους των νοικοκυριών προς το εισόδημα είναι 37% στη Γερμανία, αλλά 114% στην Ισπανία, 50% στην Ιταλία, 134% στην Πορτογαλία, 47% στην Ελλάδα και 157% στην Κύπρος. Μάλλον η περιφέρεια δεν είναι τόσο πλούσια τελικά.Ο χαμηλός καθαρός πλούτος στη Γερμανία, δεν έχει να κάνει με κάποιου είδους εξαπάτηση των Γερμανών από τους νότιους, αλλά αντανακλά την αποτυχία της Ευρωπαϊκής Νομισματικής Ένωσης. Για περίπου 15 χρόνια η γερμανική κυβέρνηση έχει ακολουθήσει μια αυστηρή μισθολογική πολιτική με πολύ μικρές αυξήσεις, κρατώντας το επίπεδο του πληθωρισμού χαμηλότερα από άλλες χώρες της ευρωζώνης, χαμηλότερα ακόμη και από το στόχο για τον πληθωρισμό της ΕΚΤ. Με τον τρόπο αυτό, η Γερμανία έχει κρατήσει τις τιμές των εξαγωγών της σε χαμηλά επίπεδα, δημιουργώντας ένα τεράστιο πλεονέκτημα για τους εξαγωγείς της εντός της ΟΝΕ.Έτσι, οι επιχειρήσεις της περιφέρειας δυσκολεύτηκαν να ανταγωνιστούν τις Γερμανικές επιχειρήσεις και η γερμανική βιομηχανία κυριάρχησε στην ευρωζώνη. Ωστόσο, στην εσωτερική οικονομία της Γερμανίας η ιστορία είναι διαφορετική. Με τις πολύ χαμηλές αυξήσεις στους μισθούς, η ζήτηση ήταν χαμηλή, τα εισοδήματα αυξάνονται με χαμηλό ρυθμό και η ανισότητα αυξήθηκε σημαντικά. Οι περισσότεροι Γερμανοί ζούν και ξοδεύουν μετρημένα και, όπως γνωρίζουμε, δεν έχουν συγκεντρώσει σημαντική περιουσία. Η κύρια ωφέλεια τους ήταν το σχετικά χαμηλό ποσοστό ανεργίας που υποστηριζόταν από τις ισχυρές εξαγωγές.Εντωμεταξύ, ο γερμανικός εξαγωγικός γίγαντας έχει δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στην υπόλοιπη ΟΝΕ. Οι χώρες της περιφέρειας, ανταγωνιστικά αδύναμες, έχουν συσσωρεύει τεράστια δημόσια και ιδιωτικά χρέη. Η υπερχρέωση απέκρυψε την εγγενή τους αδυναμία προσωρινά, ενισχύοντας την εσωτερική ζήτηση που, σε ορισμένες χώρες, οδήγησε σε φούσκα την αγορά ακινήτων. Στη συνέχεια όμως εμφανίστηκε η παγκόσμια οικονομική κρίση και η ουσιαστική αποτυχία των περιφερειακών ευρωπαϊκών χωρών έγινε εμφανής. Οι νότιοι βρέθηκαν να έχουν στην κατοχή τους υπερτιμημένα ακίνητα ενώ την ίδια ώρα έχουν μεγάλα χρέη που δύσκολα μπορούν να εξυπηρετήσουν. Πολύ πλούσιοι, πράγματι.Το σχέδιο της Γερμανίας για να διορθώσετε αυτό το χάλι έχει κάνει τα πράγματα ακόμα χειρότερα. Οι χώρες της περιφέρειας εξαναγκάστηκαν να περικόψουν τους μισθούς για να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητά τους καθώς και στην υιοθετήσουν πολιτικές λιτότητας. Αναπόφευκτα, το αποτέλεσμα είναι η βαθιά ύφεση και αύξηση της ανεργίας. Οι φαινομενικά πλούσια νότιοι τώρα είναι στο χείλος της κατάθλιψης, τα εισοδήματά τους μειώνονται και η αξία των σπιτιών τους φθίνει. Ο πλούτος τους εξαφανίζεται ενώ τα χρέη τους παραμένουν και γίνεται ολοένα και δυσκολότερο να ανταποκριθούν σε αυτά. Αν η Γερμανία πιέσει τους νότιους να δεσμεύσουν ένα κομμάτι από αυτόν τον υποτίθέμενο πλούτο για να καλύψουν το κόστος της κρίσης, για παράδειγμα, κουρεύοντας τους τραπεζικούς λογαριασμούς, όπως έγινε στην Κύπρο, το αποτέλεσμα θα είναι να επιταχυνθεί η οικονομική καταστροφή.Η γερμανική κοινή γνώμη έχει δίκιο να αισθάνεται ενοχλημένη με τον τρόπο που εξελίχθηκε η κατάσταση στην ευρωζώνη. Αλλά θα πρέπει να αναζητήσει τον πραγματικό ένοχο, που είναι η πολιτική της Γερμανίας να κρατά χαμηλούς τους μισθούς, την καταστολή της εγχώριας ζήτησης και την αύξηση των εξαγωγών. Αυτή είναι η αιτία της εισοδηματικής στενότητας, ακόμη και φτώχειας, στη Γερμανία. Αν οι Γερμανοί θέλουν μια αποτελεσματική απάντηση, δεν θα πρέπει να αναζητήσουν την περαιτέρω τιμωρία του, υποτίθεται, πλούσιου νότου, αλλά αντιθέτως θα πρέπει να στοχεύσουν σε υψηλότερους μισθούς, που θα τονώσουν την εγχώρια ζήτηση και θα μειώσουν τις εξαγωγές. Τώρα, αυτή είναι μια μάχη που αξίζει να δοθεί.*Δημοσιεύθηκε στον “Guardian” την Τετάρτη 17 ΑπριλίουΚυριακή 21 Απριλίου Share on facebookShare on twitterShare on googleShare on bloggerShare on deliciousMore Sharing Services

Επιστολή δύο αγροτικών συνεταιρισμών φράουλας της Μανωλάδας

Με αφορμή το χθεσινό θλιβερό περιστατικό που αφορά συγκεκριμένη Γεωργική Εκμετάλλευση και όχι το σύνολο των παραγωγών φράουλας, λάβαμε την τιμή να συντάξουμε την κοινή αυτή επιστολή, επειδή θεωρούμε πως μόνο εσείς μπορείτε να προσεγγίσετε με τη δέουσα σοβαρότητα το ζήτημα υψίστης σημασίας που αφορά στην υγιεινή, ασφάλεια αλλά και στις συνθήκες διαβίωσης των εργατών γης, στην ευρύτερης περιοχής της Βουπρασίας αλλά και την προστασία της οικονομικής βιωσιμότητας της περιοχής από την «ωρολογιακή βόμβα» του εργασιακού ζητήματος που απειλεί να καταστρέψει την καλλιέργεια. Αφορμή αυτής της επιστολής, εκτός από τα δυσμενή και ισοπεδωτικά δημοσιεύματα του τύπου για όλους τους παραγωγούς, που εσφαλμένα τους έχουν τοποθετήσει στο ίδιο «τσουβάλι», αποτελεί και το ουσιαστικό πρόβλημα διαβίωσης των εργατών γης, οι οποίοι στο σύνολό τους αποτελούν μετανάστες από χώρες όπως το Μπαγκλαντές και που βρίσκονται στην περιοχή μας για 5-6 περίπου μήνες, αποκλειστικά για να εργαστούν στην καλλιέργεια αυτή. Προτού παραθέσουμε τις προτάσεις μας για το ζήτημα, θα επιθυμούσαμε να λάβετε σοβαρά υπόψη την υφιστάμενη οικονομική και κοινωνική κατάσταση που διαμορφώνει μέχρι σήμερα η καλλιέργεια στην περιοχή: Η Φράουλα, καλλιεργείται σε ποσοστό τουλάχιστον 95 % στην Ηλεία και Αχαΐα, με συνολική κάλυψη που σήμερα ξεπερνά τα 12.000 στρέμματα και με αλματώδη ρυθμό ανάπτυξης (την καλλιεργητική περίοδο 2003-2004 ήταν μόλις 1.200 στρέμματα). Η καλλιέργεια της Φράουλας στη μικρή ζώνη που έχει εγκατασταθεί, προσφέρει ετήσιο κύκλο εργασιών περίπου 95 εκατομ. Ευρώ, ενώ το εμπορικό ισοζύγιο εξαγωγών της αγγίζει περίπου το 90 % της συνολικής παραγωγής. Επομένως με τη διευρυμένη εξαγωγική δραστηριότητα που έχουν αναπτύξει οι παραγωγοί μας, εισρέει χρήμα στην Ελλάδα από ξένες πηγές. Επίσης όλα τα χρήματα επενδύονται στην περιοχή, με επέκταση των εκτάσεων της φράουλας καθώς και των λοιπών εμπορικών δραστηριοτήτων, συμβάλλοντας αφενός στην ανάπτυξη της περιοχής, αφετέρου στο ευρύτερο οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα, μέσα από καθαρά παραγωγικές κι εξαγωγικές δραστηριότητες που αποφέρουν εισροή χρήματος από ξένες χώρες. Οι εξαγωγές των προϊόντων μας, γίνονται σε χώρες όπως Ρωσία, Ιταλία, Γερμανία, Ουκρανία με απόλυτη επιτυχία, χωρίς ποτέ να είχαμε προβλήματα αφενός ποιοτικά, αφετέρου ασφαλείας του προϊόντος, ως προς τα υπολείμματα των φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Μάλιστα, στα Super Markets του εξωτερικού, το προϊόν μας απολαμβάνει ιδιαίτερης θέσης, επειδή είμαστε ίσως οι μοναδικοί που μπορούμε και καλύπτουμε όλες τις εμπορικές προδιαγραφές ασφάλειας, που αφορούν στην ανίχνευση ελαχίστων δραστικών ουσιών φυτοφαρμάκων και σε ανώτατα επιτρεπόμενα όρια κάτω του 30 % των Ευρωπαϊκών MRLs τους. Το προϊόν μας, θεωρείται από τις αγορές του εξωτερικού ανώτερο ποιοτικά έναντι των ανταγωνιστών μας (πχ Ισπανία με περισσότερα από 100.000 στρέμματα αλλά και συνεχώς αναπτυσσόμενη Τουρκία) και γι αυτό απολαμβάνει σαφώς καλύτερης τιμής. Αναφορικά στο θέμα των εργατών γης, τα τελευταία χρόνια και με την επέκταση της καλλιέργειας, έχουν ανακύψει ζητήματα ιδιαίτερα σοβαρά. Περιγραφικά αναφέρουμε το υπάρχουν καθεστώς: Οι εργάτες γης είναι απολύτως απαραίτητοι. Η ανάγκη της καλλιέργειας ανέρχεται σε τουλάχιστον 80-90 ημερομίσθια / στρέμμα / έτος και αφορούν κυρίως τη συγκομιδή. Το καθεστώς εργασίας είναι αυστηρά 6-6,5 ωρών (δεδομένου πως στις 13.00 το μεσημέρι το προϊόν πρέπει να έχει φορτωθεί και να ταξιδεύει, επειδή είναι ιδιαίτερα ευπαθές). Εργάζονται από τις 7.00 πμ έως και τις 13.00 ή 13.30. Οι εργάτες γης είναι παράνομοι μετανάστες κυρίως από χώρες όπως το Μπαγκλαντές. Διαμένουν περιοδικά στην περιοχή της Βουπρασίας και σε άσχημες συνθήκες υγιεινής και ασφάλειας που δεν μπορούμε εμείς να λύσουμε, δεδομένου πως οι υπάρχουσες υποδομές στην περιοχή (ενοικιαζόμενες οικίες κλπ) αδυνατούν να τους απορροφήσουν ακόμα και στο ελάχιστο. Επίσης αν κάποιος παραγωγός φράουλας προσπαθήσει να προσφέρει καταλύματα (πχ κοντέινερ με ρεύμα, νερό, τουαλέτα κλπ, αφενός αντιμετωπίζει προβλήματα αδειοδότησης από δημόσιους φορείς πχ την πολεοδομία, αφετέρου δεν έχουν οριστεί επίσημες προδιαγραφές υγιεινής και ασφάλειας που θα πρέπει να ακολουθήσουμε, ώστε τεκμηριωμένα να εξασφαλίζεται η ευημερία των εργαζόμενων κατά την προσωρινή διαμονή τους στην περιοχή. Το ημερομίσθιο των 6 ωρών εργασίας, ανέρχεται σήμερα στα 23-25 Euro. Το ετήσιο κόστος εργασίας (μαζί με το κόστος εγκατάστασης των παγίων) συμμετέχει κατά 45-55 % στο συνολικό κόστος της καλλιέργειας και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν το οικονομικό της αποτέλεσμα. Ο ανταγωνισμός του κόστους πχ στην Τουρκία, ανέρχεται για τις ίδιες ώρες εργασίας, περίπου στα 6 - 10 δολλάρια, όταν εμείς για 6 ώρες εργασίας, παρέχουμε 25 ευρώ. Πως ουσιαστικά ολόκληρη η επιχειρηματική δραστηριότητα της Φράουλας, στηρίζεται στην παράνομη μετανάστευση καθιστώντας το μέλλον της καλλιέργειας ιδιατέρως επισφαλές. Παρά όμως τα δημοσιεύματα, αναγνωρίζουμε πως υπάρχει ουσιαστικό πρόβλημα με τις συνθήκες διαβίωσης των εργατών γης. Οι εργάτες αυτοί δεν ήρθαν στη χώρα μας με σκοπό να προωθηθούν σε κάποια άλλη χώρα της Ευρώπης, αλλά αποκλειστικά για να εργαστούν στη συγκεκριμμένη καλλιέργεια. Εργάζονται 6 ώρες, λαμβάνουν 23-25 ευρώ και τα χρήματα αυτά τα προωθούν στη χώρα. Παράλληλα, είναι πρακτικά αδύνατο οι υπάρχουσες υποδομές των τοπικών χωριών, να φιλοξενήσουν όλους αυτούς τους ανθρώπους, των οποίων η εργασία είναι πολύτιμη, δεδομένου πως κανείς Έλληνας δεν επιθυμεί την εργασία του ως εργάτης γης. Για τον λόγο αυτό, πολλοί παραγωγοί, μη έχοντας εναλλακτικές λύσεις και προκειμένου να μην προωθηθούν οι εργάτες γης σε άλλες περιοχές και οδηγηθεί η καλλιέργεια στον κατάρρευση, τους παρέχουν, φυσικά χωρίς κόστος, γη σε δικά τους χωράφια ώστε από μόνοι τους να εγκαταστήσουν παραπήγματα, τα οποία όμως είναι κακής ποιότητας και δεν εξασφαλίζουν ποιοτική και άνετη διαβίωση, έστω και προσωρινά. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα παραπάνω και δεδομένου που επιθυμούμε την βέλτιστη λύση του προβλήματος, παρακαλούμε λάβετε υπόψη τις παρακάτω προτάσεις, που ήδη υλοποιούνται σε άλλες χώρες όπως πχ στην Ισπανία: Θεσμοθέτηση ειδικών και συγκεκριμένων προδιαγραφών διαβίωσης για τους εργάτες γης. Δηλαδή ανά πόσα άτομα θα πρέπει να εγκαθίστανται μονάδες στέγασης, υγιεινής και θέρμανσης, ταχύτατη αδειοδότηση χωρίς ή με ελάχιστο κόστος, ταχύτατη ρευματοδότηση και γενικότερα εξειδίκευση όλων των απαραίτητων παραμέτρων, ώστε να είναι βιώσιμη η προσωρινή διαμονή τους. Τις παραπάνω ειδικές προδιαγραφές θα αναλαμβάνουν να υλοποιήσουν είτε η Τοπική Αυτοδιοίκηση, είτε οι ίδιοι οι παραγωγοί φράουλας. Στη δεύτερη περίπτωση, θα πραγματοποιείται συνεχής έλεγχος αποτελεσματικότητας της υλοποίησης των προδιαγραφών, από τους αρμόδιους φορείς του Υπουργείου Απασχόλησης ή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Μέρος του κόστους υλοποίησης να το αναλάβουν οι ίδιοι οι αγρότες, ενώ παράλληλα να χορηγείται η δυνατότητα επιδότησης από προγράμματα όπως πχ το ΕΣΠΑ. Να υπάρχει η δυνατότητα εύκολης αδειοδότησης για τις παραπάνω εγκαταστάσεις, χαμηλού κόστους. Χορήγηση Visa ορισμένου στους εργάτες γης που επιθυμούν να εργαστούν στην Ελλάδα, ενδεχομένως, αν αυτό το επιτρέπει ο Νόμος, κατ΄ αποκλειστικότητα σε κάθε καλλιέργεια και παραγωγό. Οι παραγωγοί της φράουλας να καταρτίζουν τη λίστα με τα στοιχεία επικοινωνίας των εργατών που επιθυμούν να απασχολήσουν στην καλλιέργειά τους κι εφόσον οι εργάτες το επιθυμούν, τότε να προσέρχονται νόμιμα ώστε να διαμείνουν στις περιοχές με τις ειδικές προδιαγραφές που αναφέραμε, για τις οποίες υπεύθυνος ως προς την υγιεινή και ασφάλεια θα είναι ο κάθε παραγωγός και που θα ελέγχεται από τους φορείς που προαναφέραμε. Σε καμία περίπτωση δεν επιθυμούμε τη δημιουργία μεγάλων καταυλισμών. Τέτοιες ενέργειες θα δράσουν ως «γκέτο» στην περιοχή και γρήγορα θα δημιουργηθούν προβλήματα στην κοινωνική συνοχή τόσο για τους μετανάστες-εργάτες γης όσο και για την τοπική κοινωνία. Επιθυμούμε οι εργαζόμενοι να βρίσκονται σε περιοχές ευθύνης των παραγωγών, για τις οποίες υπεύθυνοι θα είναι οι παραγωγοί, με ονομαστική διαμονή, ώστε να γνωρίζουν οι τοπικοί φορείς που βρίσκονται αυτοί οι άνθρωποι, προσφέροντάς τους παράλληλα, όπως και σήμερα, τη δυνατότητα να κινούνται ελεύθερα στην περιοχή μας και να αναπτύσσουν την κοινωνική τους ζωή στην τοπική κοινωνία, πέραν του 6ώρου εργασίας τους. Θεωρούμε πως με την παραπάνω πρόταση που θέτουμε προς διαβούλευση, είναι εφικτό να δοθεί λύση στο σπουδαίο αυτό πρόβλημα το οποίο αφενός αναγνωρίζουμε κι επιθυμούμε να επιλύσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, αφετέρου δεν έχουμε από μόνοι μας την αρμοδιότητα και τα μέσα για να το πετύχουμε. Δυστυχώς, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, στηριζόμενα σε ένα μεμονωμένο αλλά απερίφραστα κατακριτέο περιστατικό, έχουν λάβει ισοπεδωτική στάση, κατασυκοφαντώντας το προϊόν, τους αγρότες της περιοχής αλλά και ολόκληρη την τοπική κοινωνία. Όλοι όμως γνωρίζουμε πως η αγροτική οικονομία στηρίζεται σχεδόν κατ' αποκλειστικότητα σε μετανάστες. Το ίδιο δεν συμβαίνει άλλωστε και σε άλλες καλλιέργειες; Οι μετανάστες δε συγκομίζουν ελιές, εσπεριδοειδή, μηλοειδή, πυρηνόκαρπα ; Το ζήτημα επίλυσης του ουσιαστικού ζητήματος των εργατών γης είναι υψίστης σημασίας. Αν η Πολιτεία αδρανήσει, τότε σίγουρα, πέραν του ανθρωπιστικού προβλήματος που διογνώνεται, θα στείλουμε στις καλένδες άλλη μια σοβαρή παραγωγική δραστηριότητα, από την οποία το κράτος άμεσους φόρους χιλιάδες ευρώ ημερησίως. Από αυτά τον τζίρο της φράουλας, περίπου τα 90 % αποτελούν ξένα χρήματα και όχι αναμόχλευση Ελληνικών «δανεικών» χρημάτων. Αν η πολιτεία αδρανήσει, τότε απλά η καλλιέργεια θα οδηγηθεί πολύ γρήγορα στον μαρασμό. Για τον λόγο αυτό παρακαλούμε όπως εξετάσετε με τη δέουσα προσοχή την επιστολή μας και στη συνέχεια να συζητήσουμε από κοντά για την αναζήτηση της βέλτιστης δυνατής λύσης».

Οθωμανικές γενεαλογίες του κυπριακού "Όχι"

Πηγή:Nomadic Universality

H απόρριψη του πλάνου της Ευρωομάδας για κούρεμα των καταθέσεων σε κυπριακές τράπεζες από τη βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας αποτελεί ένα γεγονός με τεράστιες και ανυπολόγιστες ακόμη συνέπειες. Δεν αναφέρομαι σε οικονομικές, αλλά σε πολιτικές συνέπειες, ή μάλλον, ακριβώς, στη βασική εξόχως πολιτική συνέπεια ότι, με το συμβάν αυτό, η πολιτική ξαναδιεκδίκησε τα δικαιώματά της από την «οικονομία». Την οικο-νομία νοούμενη ως management, ως ένα σύνολο τεχνικών διαχείρισης ανθρώπων και πραγμάτων, επί του οποίου δεν τίθεται ζήτημα διαφωνίας (mésentente), αντιπαράθεσης και ανταγωνισμού· τίθεται μόνο ζήτημα επιστημονικής γνώσης και εφαρμογής της. Για την επιστημονική γνώση, ως γνωστόν, το πράγμα «είναι έτσι»· δεν ενδέχεται άλλως έχειν.

Η πολιτική, από την άλλη, είναι αυτό που διακόπτει, αυτό που έρχεται από κει που δεν το περιμένουμε[1].

Όταν σου έρχεται κάτι από κει που δεν το περιμένεις, είναι αναμενόμενο ότι προσπαθείς να το σκεφτείς με βάση αυτά που ήδη ξέρεις, να αναζητήσεις προηγούμενα. Στην περίπτωσή μας, οι συνειρμοί έμοιαζαν τόσο κραυγαλέοι και αυτονόητοι που όλοι έσπευσαν να τους κάνουν –με πρώτο και καλύτερο τον κ. Γιώργο Νταλάρα: πριν από ούτε δέκα χρόνια, στην Κύπρο υπήρξε ένα άλλο αρνητικό αποτέλεσμα σε ψηφοφορία, το οποίο είχε θεωρηθεί ως ηρωική αντίσταση στα απειλητικά σχέδια των ξένων –η απόρριψη του σχεδίου των Ηνωμένων Εθνών για λύση του πολιτικού προβλήματος του νησιού. Μια απόρριψη που έγινε στο όνομα της επιθυμίας όσων παρέλαβαν κράτος και δεν ήθελαν να παραδώσουν κοινότητα.

Στο παρόν κείμενο επιθυμώ να αμφισβητήσω αυτή την αυτονόητη σύνδεση και να προσπαθήσω να επινοήσω μία άλλη γενεαλογία του συμβάντος, η οποία έρχεται από πολύ παλιότερα. Σε αντίθεση με τους αυτόματους συνειρμούς περί ηνωμένων εθνών, θεωρώ ότι υπάρχει μία εναλλακτική, παλιότερη και ξεχασμένη πλέον τεχνογνωσία, ένα άλλο ρεύμα το οποίο εκβάλλει σε αυτή την τωρινή άρνηση και την καθορίζει. Μία τεχνογνωσία που έχει σχέση με τη λογική τού πλήθους και της αυτοκρατορίας, και όχι με τη λογική του λαού και της εθνικής κυριαρχίας.

Για να εξηγήσω ποια είναι αυτή, θα χρειαστεί να παραθέσω ένα εκτενές απόσπασμα από μία πρόσφατα δημοσιευμένη επιστημονική έρευνα. Πρόκειται για τη διατριβή του Κύπριου ιστορικού Αντώνη Χατζηκυριάκου με τίτλο Κοινωνία και οικονομία σε ένα οθωμανικό νησί: η Κύπρος στο δέκατο όγδοο αιώνα.

Η διοικητική αλλαγή συχνά ερχόταν ως αντίδοτο σε τοπικές κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις, ιδίως τη μείωση του πληθυσμού, οι οποίες απειλούσαν την οικονομική βιωσιμότητα της επαρχίας και έθεταν όρια στην απόσπαση εισοδήματος. Τα έτη 1706, 1721, 1751, 1761, 1765, 1784, 1807 και 1812, οι Οθωμανικές πηγές αναφέρουν μείωση του πληθυσμού ή άλλους κοινωνικο-οικονομικούς παράγοντες (…), ο συνδυασμός των οποίων ήταν αρκετά σοβαρός ώστε να καταστήσει αδύνατη την πλήρη καταβολή των φόρων. Κάθε φορά, επρόκειτο για τη φυγή των αγροτών, οι οποίοι πήγαιναν στις ακτές της Συρίας και της Ανατολίας. Τα κίνητρα για επιστροφή των μεταναστών κυμαίνονταν από πλήρη φοροαπαλλαγή για ορισμένα χρόνια, σημαντικές μειώσεις αρκετών φόρων για το σύνολο του νησιού, μέχρι τη μείωση του συνολικού αριθμού των φορολογούμενων.

Η μετανάστευση είναι ένας πολύ γνωστός μοχλός που χρησιμοποιούσαν οι αγρότες ενάντια στην επαχθή φορολόγηση ή τις καταχρήσεις, ο οποίος έστελνε ένα σαφές μήνυμα στην πρωτεύουσα. Ήταν ένα επικοινωνιακό εργαλείο που μετέφερε την εικόνα για το πόσο επείγουσα ήταν η κατάσταση, στο οποίο η πρωτεύουσα έσπευδε να αντιδράσει για να προστατεύσει τις προοπτικές της για εξαγωγή πλεονάσματος. Είναι πολύ γνωστό ότι οι συχνές εκκλήσεις για μετανάστευση συνιστούσαν ένα διαπραγματευτικό εργαλείο το οποίο συχνά δεν ανταποκρινόταν την πραγματικότητα. Οι πηγές (…) μας επιτρέπουν να δεχθούμε με κάποια βεβαιότητα ότι οι συγκεκριμένες περιπτώσεις ήταν αρκετά σοβαρές. Για παράδειγμα, οι εντολές αυτές [από την πρωτεύουσα] στέλνονταν και στις περιοχές προς τις οποίες μετανάστευαν οι Κύπριοι.

Η συχνότητα των μεταναστεύσεων αποκαλύπτει μία άλλη δυναμική, που συνδέεται με το χώρο και τις υλικές συνθήκες. Αν η Κύπρος ήταν ένας νησιωτικός χώρος περίκλειστος από νερό που μπορούσε να παρακολουθηθεί στενά από τοπικά οικονομικά, δημοσιονομικά και διοικητικά δίκτυα, ταυτόχρονα η χρήση της θάλασσας προς μετανάστευση σε γειτονικές παράκτιες περιοχές σήμαινε ότι, από την άποψη του τοπικού πληθυσμού, η λύση αυτή ήταν προσιτή και έστελνε ένα ισχυρό μήνυμα[2].

Το 1706, το 1721, το 1751 και όλες τις άλλες χρονολογίες, οι Κύπριοι –κάποιοι Κύπριοι- βρίσκονταν, όπως και τώρα, αντιμέτωποι με την απαίτηση της πρωτεύουσας μιας αυτοκρατορίας να τους φορολογήσει κατά τρόπο που υπερέβαινε τις δυνάμεις τους και τη βιωσιμότητα της οικονομίας και της κοινωνίας τους[3]. Τότε, τι έκαναν; Απλώς, έφευγαν. Έφευγαν, όμως, όχι από δειλία ή από πανικό, αλλά από στρατηγικό υπολογισμό. Το επίθετο στρατηγικός εδώ δεν πρέπει να νοηθεί ως αντιδιαστολή προς τον τακτικό υπολογισμό· ουσιαστικά είναι το ίδιο: πρόκειται για τη μη-στρατηγική στρατηγική που προσιδιάζει στη νομαδική πολεμική μηχανή και όχι στον τακτικό εθνικό στρατό.

Για την ευρωκεντρική/ φαλλογοκεντρική οπτική με την οποία έχουμε μάθει τους τελευταίους δύο αιώνες να διαβάζουμε την πολιτική ως συνέχεια του πολέμου, (ή/ και το αντίστροφο), η φυγή είναι ανεπανόρθωτα ταυτισμένη με την ήττα, το όνειδος, την αν-ανδρία, την εγκατάλειψη του ιερού πάτριου εδάφους στον «εχθρό». Όπως εξάλλου και η μετανάστευση, για τους ίδιους λόγους[4]. Ωστόσο, για την αρχαία σοφία που κουβαλάει μέσα της η διαπραγματευτική τακτική τού «κοινού των Κυπρίων» απέναντι στις νέες υπερβολικές φορολογικές απαιτήσεις μιας πρωτεύουσας, η φυγή, η έξοδος, δεν είναι ο τερματισμός του ανταγωνισμού, αλλά απλώς ένα εργαλείο για τη συνέχισή του, ή απλώς για τη διεξαγωγή του. Το απλό όχι της βουλής χωρίς «εναλλακτική πρόταση», και, ακόμα περισσότερο, το ταξίδι του υπουργού εμπορίου στη Μόσχα, δεν είναι καθόλου μια επανέκδοση της ηρωικής θυσίας με την οποία τόσο εκστασιάζεται η εθνική μυθολογία, μια νέα μορφή της ομαδικής αυτοκτονίας αγωνιστών, γυναικών, ανδρών ή/ και παιδιών, για να μην πέσουν στα χέρια του εχθρού· είναι η προέκταση της τόσο αρχαίας –και τόσο σύγχρονης- γνώσης ότι ενίοτε, αν όχι πάντα, η απεδαφικοποίηση συνιστά πιο ισχυρό όπλο από την εδαφικοποίηση.

Η ιδέα ενός «μετασχηματισμού» του κράτους μοιάζει αρκετά δυτική. Παραμένει το γεγονός ότι η άλλη ιδέα, η ιδέα μιας «καταστροφής» του κράτους, παραπέμπει πολύ περισσότερο στην Ανατολή, και στις συνθήκες μιας νομαδικής πολεμικής μηχανής. Όσο και αν παρουσιάζουμε τις δύο αυτές ιδέες ως διαδοχικές φάσεις μιας επανάστασης, είναι πολύ διαφορετικές και δύσκολα συμβιβάζονται, συνοψίζουν δε την αντίθεση μεταξύ σοσιαλιστικών και αναρχικών ρευμάτων του 19^ου αιώνα. Το δυτικό προλεταριάτο το ίδιο θεωρείται από δύο οπτικές γωνίες: καθόσον πρέπει να κατακτήσει την εξουσία και να μετασχηματίσει τον κρατικό μηχανισμό, πρόκειται για την οπτική μιας δύναμης εργασίας, αλλά, καθόσον θέλει ή θα ήθελε μία καταστροφή του κράτους, πρόκειται για την οπτική μιας δύναμης αποεδαφικοποίησης. Ακόμα και ο Μαρξ ορίζει τον προλετάριο όχι μόνο ως αλλοτριωμένο (εργασία), αλλά ως αποεδαφικοποιημένο. Ο προλετάριος, από αυτή την τελευταία άποψη, εμφανίζεται ως ο κληρονόμος του νομάδα μέσα στον δυτικό κόσμο. Και όχι μόνο πολλοί αναρχικοί επικαλούνται νομαδικά θέματα φερμένα από την Ανατολή, αλλά κυρίως η αστική τάξη του 19^ου αιώνα πρόθυμα ταυτίζει προλετάριους και νομάδες, και εξομοιώνει το Παρίσι με μια πόλη στοιχειωμένη από τους νομάδες[5].

Το μπλοκάρισμα της νεοφιλελεύθερου ευρωπαϊκού σχεδίου (το οποίο άλλωστε και αυτό αρχίζει όλο και περισσότερο να μοιάζει με μη-σχέδιο), ένα μπλοκάρισμα έστω στιγμιαίο –αλλά κάθε μπλοκάρισμα εξ ορισμού μόνο στιγμιαίο μπορεί να είναι-, χωρίς κάποια ιδέα «μετασχηματισμού» του, χωρίς «πλάνο Β», αυτό το ξερό «I would prefer not to» το αντάξιο του γραφιά Μπάρτλμπυ από το ομώνυμο διήγημα του Χέρμαν Μέλβιλ, πρέπει να διαβαστεί σε αυτή τη γενεαλογία των «νομαδικών θεμάτων των φερμένων από την Ανατολή», που συνεχίζουν να στοιχειώνουν το Παρίσι, τη Νέα Υόρκη, τις Βρυξέλλες, τη Λισαβόνα … Και επίσης, βέβαια, να διαβαστεί σε συνάρτηση με μια σειρά άλλες αρνήσεις, εξόδους, μπλοκαρίσματα, απεδαφικοποιήσεις, που ξεπήδησαν τα τελευταία δύο-τρία χρόνια στις πρωτεύουσες –αλλά και στις δευτερεύουσες, τριτεύουσες κ.ο.κ.- μια σειράς από άλλα, σημερινά μετα-αποικιακά έθνη-κράτη, τα οποία τις ίδιες αυτές χρονολογίες που αναφέρθηκαν παραπάνω, και πολύ αργότερα, ως εκ θαύματος αποτελούσαν και αυτά μέρος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: της Τυνησίας, της Αιγύπτου, της Λιβύης, της Συρίας και της Υεμένης. Μια σειρά από απεδαφικοποιήσεις οι οποίες επίσης είχαν μία διαφορετική σχέση με «το χώρο και τις υλικές συνθήκες»: αξιοποιούσαν, ανάλογα με την περίσταση, άλλοτε τη θάλασσα όπως οι Κύπριοι, άλλοτε την έρημο, άλλοτε τις πλατείες των μεγαλουπόλεων, (εγκαθιστώντας εκεί με μαζικό τρόπο το πιο χαρακτηριστικό σύμβολο του νομάδα: το αντίσκηνο), αλλά πάντοτε λείους και όχι πτυχωμένους χώρους.

Αν θέλουμε να σκεφτούμε αυτό το μπλοκάρισμα και να δουλέψουμε μαζί του, νομίζω ότι πρέπει να ξανασυνδεθούμε με αυτή τη διάσταση, την οποία η παραδοσιακή αριστερά του «εθνικού/ κοινωνικού κράτους» και της λαϊκής κυριαρχίας δεν έχει τα μέσα για να διαβάσει, και να προσπαθήσουμε όσο αντέχουμε να αφεθούμε σε αυτήν και να ακολουθήσουμε τη γραμμή φυγής της. Καλό θα μας κάνει. Τουλάχιστον, ίσως καταφέρει να μας ξαναθυμίσει ότι

δεν μπορούμε να καταλάβουμε την κοινωνική αλλαγή και την αυτενέργεια των ανθρώπων εάν τους βλέπουμε ως πάντοτε εμπλεγμένους στον έλεγχο και ρυθμισμένους από αυτόν. Μπορούμε να καταλάβουμε το σχηματισμό της εξουσίας μόνο από την προοπτική των ανθρώπων που ξεφεύγουν, και όχι το αντίστροφο. Η απόδραση, η φυγή, η ανατροπή, η άρνηση, η λιποταξία, η δολιοφθορά των ανθρώπων, ή απλώς οι πράξεις τους που λαμβάνουν χώρα πέρα ή ανεξάρτητα από υφιστάμενες πολιτικές δομές εξουσίας, υποχρεώνουν την κυριαρχία να ανταποκριθεί στη νέα κατάσταση που δημιουργούν οι άνθρωποι ξεφεύγοντας, και έτσι να αναδιοργανωθεί. Η κυριαρχία εκδηλώνεται ως αντίδραση στη φυγή. Οι άνθρωποι δεν ξεφεύγουν από τον έλεγχό της. Οι άνθρωποι απλώς ξεφεύγουν. Ο έλεγχος είναι μία πολιτιστική-πολιτική επινόηση που έρχεται μετά για να τιθασεύσει και ενδεχομένως να ιδιοποιηθεί την απόδραση των ανθρώπων[6].

---

[1] «Η πολιτική είναι αυτό που διακόπτει το παιχνίδι των κοινωνιολογικών ταυτοτήτων. Το 19ο αιώνα, οι επαναστάτες εργάτες των οποίων τα γραπτά μελέτησα έλεγαν:

‘Δεν είμαστε τάξη’.

Οι αστοί τούς προσδιόριζαν ως μια επικίνδυνη τάξη. Αλλά γι’ αυτούς, ο ταξικός αγώνας ήταν ο αγώνας για να μην αποτελούν πλέον τάξη, ο αγώνας για να βγουν από την τάξη και από τη θέση που προέβλεπε γι’ αυτούς η υπάρχουσα τάξη πραγμάτων …» (Jacques Rancière, «Le plaisir de la métamorphose politique», συνέντευξη –μαζί με την Judith Revel- στη Libération, 24 Μαΐου 2008).

[2] Antonis Hadjikyriacou, Society and Economy on an Ottoman Island: Cyprus in the Eighteenth Century, PhD Thesis, School of Oriental and African Studies, University of London, October 2010, σ. 132-3· δική μου απόδοση

[3] Η ενότητα από την εργασία του Χατζηκυριάκου όπου απαντά το παραπάνω απόσπασμα έχει ακριβώς τον τίτλο «Cycles of (un)sustainability».

[4] Βλ. και Sandro Mezzadra, Diritto di fuga. Migrazioni, cittadinanaza, globalizzazione, Ombre Corte, Verona 2001, σ. 7.

[5] Gilles Deleuze/ Félix Guattari, Mille Plateaux, Éd. de Minuit, Paris 1980, σ. 478.

[6] Dimitris Papadopoulos, Niamh Stephenson, and Vassilis Tsianos, Escape Routes. Control and Subversion in the 21st Century, Pluto Press, London – Ann Arbor 2008, σ.

 

Ν.Μπίστης.Χωρίς μυαλό, χωρίς συμμάχους

Μια βδομάδα πριν τις κυπριακές εκλογές έγραψα στο Protagon , ένα άρθρο με τον τίτλο « Προφανώς Αναστασιάδη». Σε αυτό μεταξύ άλλων έγραφα: «Έφτασε ( ο Χριστόφιας) στο σημείο να ζητάει την υπογραφή μνημονίου και να αρνούνται οι Ευρωπαίοι. Οι λόγοι είναι πολλοί και κυρίως οικονομικοί. Να θυμίσω , όμως, ότι κάποιοι μας είχαν προειδοποιήσει από την εποχή που ο Παπαδόπουλος εξαπατούσε την διεθνή κοινότητα, γελοιοποιούσε τον Γραμματέα του ΟΗΕ που είχε επενδύσει στο σχέδιο που έφερε το όνομα του, γύριζε υπερήφανα την πλάτη και έκλεινε τα αυτιά του στις προτροπές των ευρωπαίων συμμάχων μας. Μας έλεγαν ότι έχει ο καιρός γυρίσματα και προσέξτε μην βρεθείτε σε θέση αδυναμίας. Τότε η αλαζονική απάντηση που έδινε το παρδαλό εθνικιστικό μπλοκ ήταν : « Τι μπορούν να μας κάνουν; Η Κύπρος μπήκε στην ΕΕ παρά το όχι στο σχέδιο Ανάν. Καμία καταστροφή δεν προέκυψε». Όλα αυτά μέχρι χτες. Όσοι άκουσαν τον υποψήφιο των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών κ. Σταινμπρουκ να μιλάει για την Κύπρο και μπορούν να διαβάσουν πίσω από τις ψυχρές ανακοινώσεις των Ευρωπαίων εταίρων  για την κατάσταση της Κύπρου θα διακρίνουν και το φάντασμα της πρωτοφανούς εξαπάτησης στην οποία προχώρησε ο Τάσσος Παπαδόπουλος με την ευγενή χορηγία του Δημήτρη Χριστόφια.» Δεν είχα κάποια άλλη πληροφόρηση, ούτε μπορούσα βέβαια να προβλέψω τους ευρωπαϊκούς όρους. Για τις αρνητικές πτυχές του μέτρου του κουρέματος των καταθέσεων  για τους μικροκαταθέτες και για τον γενικότερο αρνητικό συμβολισμό , τις συνέπειες για την ευρωζώνη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς έγραψε χτες στην Μεταρρύθμιση  ο Ριχάρδος Σωμερίτης. Προσυπογράφω. Αλλά ως συνήθως μερικοί βλέπουν μόνο αυτή την πλευρά  και όχι τα δικά μας γενεσιουργά σφάλματα.. Οι ελάχιστοι που είχαμε ταχθεί υπέρ του σχεδίου Ανάν δεν είμασταν ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο πατριώτες από άλλους. Τσάμπα μάγκες δεν είμασταν. Ξέραμε ότι μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος δεν μπορεί χωρίς συνέπειες να εξαπατά την διεθνή κοινότητα, να μπαίνει στην ΕΕ βάσει μιας συμφωνίας που δεν τήρησε. Και μέσα στην ΕΕ να εξακολουθεί να είναι φορολογικός παράδεισος και πλυντήριο για χρήμα ύποπτης προέλευσης. Οι δικηγόροι του Μιλόσεβιτς και όσοι είχαν προνομιακές σχέσεις με τους Ρώσους μεγιστάνες δεν είχαν το ηθικό ανάστημα να μας κουνάνε το δάκτυλο. Νόμιζαν ότι μπορούν να είναι και τσάμπα πατριώτες. Όπως απεδείχθη υπάρχει κόστος. Τώρα βρήκαν άλλο τροπάριο. « Γιατί οι μόνοι είμαστε; Το ίδιο δεν κάνει και το Λουξεμβούργο; ( παραλείπουν βέβαια να πουν ότι το Λουξεμβούργο δεν ‘έχει χρέος) Γιατί τέτοια υποκρισία;». Προφανώς η ΕΕ δεν αποτελείται από αγγέλους και η υποκρισία στην διεθνή κοινότητα περισσεύει. Οι συσχετισμοί είναι καθοριστικοί και στην τήρηση των κανόνων. Ακριβώς για αυτό έπρεπε να είναι διπλά προσεκτικοί αλλά αυτοί νόμιζαν ότι η Κύπρος είναι το κέντρο του κόσμου και κατά αυτόν τον τρόπο ενεργούσαν, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα. Και προσμένοντας το θάμα ήρθε το κούρεμα των καταθέσεων.Θλιβερές και συνάμα προκλητικές για την νοημοσύνη μας, φιγούρες αυτών των δύσκολων ημερών οι εκπρόσωποι του ΑΚΕΛ, της ΕΔΕΚ με τον Λιλίκα και ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου που αποκάλεσε πρόστυχους τους Ευρωπαίους. Χαμπάρι δεν είχε πάρει για το τι γινόταν τόσα χρόνια. Δεν άκουγε τα  ρωσικά στα γκισέ των τραπεζών όπου βέβαια έχει ουκ ολίγες καταθέσεις η κυπριακή εκκλησία. Αλλά οι Ρώσοι είναι ορθόδοξοι και προφανώς όλα τους συγχωρούνται. Ο γραμματέας του ΑΚΕΛ προέβλεψε ότι ο κόσμος θα κατέβει «αυθορμήτως» στους δρόμους και . η απόφαση της ΚΕ του ΑΚΕΛ έχει γραφτεί σαν να μην κυβερνούσε το κόμμα αυτό μέχρι πριν δυο βδομάδες και σαν να μην έχει την παραμικρή ευθύνη για την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας Στην Ελλάδα η διαφορά ύφους ανάμεσα στην δήλωση του Τσίπρα και του Λαφαζάνη είναι τόσο μεγάλη που καταντά διαφορά ουσίας. Αλλά τι να κάνουν όταν σύσσωμη η αντιπολίτευση στην Γερμανία υπερασπίζεται μεν τους μικροκαταθέτες( πρόταση Σουλτς και του Αριστερού κόμματος για πλαφον στα 25000 ευρώ που όπως απεδείχθη δεν ήταν μακριά από τις επιλογές που έδωσε το Euro group) αλλά είναι εξαιρετικά αυστηρή με το κυπριακό τραπεζικό σύστημα και τις δραστηριότητες του. Εδώ, δυστυχώς για αυτούς, δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με την κακή Μέρκελ και την παροιμιώδη ακαμψία της. H νηφάλια και εμπεριστατωμένη ανακοίνωση της ΔΗΜΑΡ αποτελεί την πιο εύστοχη παρέμβαση πολιτικού κόμματος πάνω στην κυπριακή κρίση.Δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν ομαλά παρά την δεύτερη επιλογή για το «κούρεμα» των καταθέσεων που έδωσε το Eurogroup στην Κύπρο χτες το βράδυ. Δεν είμαι καθόλου σίγουρος ότι η απαιτούμενη πλειοψηφία εχει αντιληφθεί ότι τα ψέματα τέλειωσαν.  Ελπίζω η Κυπριακή Βουλή να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων, όμως έχουμε μακράν παράδοση αυτοκαταστροφικών αποφάσεων . Και οι δηλώσεις – έμμεσες απειλές –των Πούτιν και Μενβέγιεφ οι οποίοι κατά τους αφελείς (;) θα δάνειζαν την Κύπρο με χαμηλά επιτόκια, βαραίνουν επικίνδυνα πάνω στα πράγματα.Ο Κύπριος Πρόεδρος, αντιθέτως, δείχνει να έχει πλήρη επίγνωση της κατάστασης και της αναγκαιότητας να δράσει αμέσως . Στο διάγγελμα του, με απόλυτη σαφήνεια, χωρίς περικοκλάδες είπε τα πράγματα με το όνομα τους .Χωρίς δάκρυα και ψευδοσυναισθηματισμούς από τα οποία έχει κατακλυσθεί η μεγαλόνησος,, με την γλώσσα της ευθύνης. Υπάρχει όμως ένα ερωτηματικό. Γιατί δεν έσπευσε εξ αρχής να αποδεχθεί την επιλογή της εξαίρεσης η του μειωμένου κουρέματος για τους μικροκαταθέτες  Γιατί δεν ακούγεται πειστική η διάψευση του. Η ευχέρεια με την οποία επανήλθε το Eurogroup και κυρίως η διατύπωση «Το Eurogroup εξακολουθεί να είναι της άποψης ότι οι μικροί καταθέτες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο από τους μεγάλους και επιβεβαιώνει την σημασία της πλήρους εγγύησης των καταθέσεων κάτω των 100.000 ευρώ» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών και μάλλον δικαιώνει τον Σόιμπλε στο συγκεκριμένο σημείο. Τι συνέβη; Πρόκειται για τις σχέσεις με την εκκλησία; Πρόκειται για την – δικαιολογημένη εν πολλοίς – ανησυχία μήπως οι Ρώσοι μεγαλοκαταθέτες τα μαζέψουν και φύγουν; Σε κάθε περίπτωση είναι προκλητικό να τον καταγγέλλουν αυτοί που με την άφρονα πολιτική τους οδήγησαν τα πράγματα σε αυτό το αδιέξοδο.Ν.Μπιστης

ΕΟΣ: Η πολιτική της Αριστεράς απέναντι στα μικρομεσαία στρώμματα

Πηγή:'Ενωση Οπαδών Σύριζα



( Μερικές παρατηρήσεις με αφορμή στο άρθρο του Δ. Μπελαντή: Η ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΚΑΙ Ο «ΜΕΣΑΙΟΣ ΧΩΡΟΣ» )

Η πολιτική αρχίζει όχι όταν σκοπεύουμε να εκπροσωπήσουμε τα θύματα, σχέδιο στο επίπεδο του οποίου η παλαιά μαρξιστική θεωρία παραμένει δέσμια ενός σχήματος έκφρασης, αλλά όταν είμαστε πιστοί στα συμβάντα μέσα απ' τα οποία τα θύματα παίρνουν θέση.

(Alain Badiou – Η πολιτική και η λογική του συμβάντος)

Ο Δ. Μπελαντής σωστά διαπιστώνει πως:

Η κοι­νω­νι­κή όξυν­ση και πό­λω­ση που με­τα­τό­πι­σε το πα­λαιό Κέ­ντρο δεν θα μας λυ­πη­θεί. Η βάση για ένα Νέο Κέ­ντρο θα ήταν ή η δυ­να­τό­τη­τα ενός νέου σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κού συμ­βο­λαί­ου ή έστω μιας αρι­στε­ρής-κεϊν­σια­νής εκ­δο­χής του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού. Αντι­συμ­βαλ­λό­με­νοι σε αυτά τα συμ­βό­λαια δεν υπάρ­χουν - η αστι­κή τάξη και η τρόι­κα τα θέ­λουν όλα, εδώ και τώρα.

Το κρά­τος «έκτα­κτης ανά­γκης» δια­μορ­φώ­νε­ται σε τε­λεί­ως αντί­θε­τη κα­τεύ­θυν­ση από εκεί­νη του συμ­βο­λαί­ου. Άρα, ή θα απο­δε­χθού­με τις βα­σι­κές όψεις της μνη­μο­νια­κής δια­χεί­ρι­σης, γε­νό­με­νοι η νέα «αρι­στε­ρή» Κε­ντρο­δε­ξιά, ή θα συ­γκρου­στού­με με­τω­πι­κά.

Και συνεχίζει:

Τρί­τος δρό­μος δεν υφί­στα­ται. Και αν θέ­λου­με να εί­μα­στε ει­λι­κρι­νείς, μόνο μια αρι­στε­ρή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση, πρώ­τι­στα των ερ­γα­ζο­μέ­νων και μετά και των μι­κρο­α­στι­κών στρω­μά­των, θα μπο­ρού­σε να ωφε­λή­σει και αυτά τα ίδια τα πλητ­τό­με­να και εξα­θλιού­με­να μι­κρο­α­στι­κά στρώ­μα­τα.

Εδώ όμως αρχίζουν τα προβλήματα! Η αυτή η πολυπόθητη «αριστερή ριζοσπαστικοποίηση» είναι το ζητούμενο για όλη την Αριστερά. Όμως παραμένει όνειρο και δεν αποκτά υλική υπόσταση παρ’ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες όλων των πολιτικών μορφωμάτων της.

Το κείμενο του Δ. Μπελαντή δεν υπάρχει κάποια ρητή απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Δίνει όμως έμμεση με την πολιτική του στράτευση: Είναι εκλεγμένο μέλος της ΚΕ του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ με το ψηφοδέλτιο της «αριστερής πλατφόρμας». Θέση της αριστερής πλατφόρμας/αριστερού ρεύματος είναι ότι αυτή η «αριστερή ριζοσπαστικοποίηση» είναι καθήκον της «πρωτοπορίας» της «εργατικής τάξης». Αυτή η θέση επικαθορίζει την θεωρητική προσέγγιση που επιχειρεί, μερικές παραγράφους παραπάνω, για τα μικρομεσαία στρώματα:

Αυτά τα στρώ­μα­τα, σύμ­φω­να με τη μαρ­ξι­στι­κή θε­ω­ρία, δεν έχουν αυ­το­τε­λή πο­λι­τι­κή εκ­προ­σώ­πη­ση στην πο­λι­τι­κή σκηνή και ου­σια­στι­κά ούτε και αυ­το­τε­λή ιδε­ο­λο­γι­κή συ­γκρό­τη­ση – η «μι­κρο­α­στι­κή» ιδε­ο­λο­γία είναι μια μορφή αστι­κής ιδε­ο­λο­γί­ας, όπως βιώ­νε­ται από αυτά τα στρώ­μα­τα. Με αυτήν την έν­νοια, δεν υπάρ­χουν γνή­σια «μι­κρο­α­στι­κά κόμ­μα­τα», τα στρώ­μα­τα αυτά δια­με­σο­λα­βού­νται πο­λι­τι­κά είτε από τα αστι­κά κόμ­μα­τα είτε από την Αρι­στε­ρά.

Εδώ όμως επαναλαμβάνει μερικά συνηθισμένα λάθη των «μαρξιστών – λενινιστών»:
-1) Την αντιστοίχιση/εκπροσώπηση των «πολιτικών κομμάτων» με τα κοινωνικά στρώματα και τις κοινωνικές τάξεις.
-2) Την διάκριση ανάμεσα στα αστικά κόμματα και την Αριστερά ως προς την αυτοτέλεια της ιδεολογικής συγκρότησης από την κυρίαρχη ιδεολογία.

Ούτε το ένα, ούτε το άλλο όμως είναι προφανή και δεδομένα, όπως θεωρεί ο συντάκτης του κειμένου σύμφωνα με την «μαρξιστική» του θεωρία. Τα αδιέξοδα αυτής της προσέγγισης γίνονται φανερά, όταν φτάνει η στιγμή της ανάλυσης της συγκυρίας για να διαμορφωθούν συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις. Τότε η γενικευμένη θεωρητικολογία, κωδικοποιημένη με την μορφή των 10 εντολών της παλαιάς διαθήκης, δείχνει τα πραγματικά της όρια. Χαρακτηριστικό το παρακάτω απόσπασμα:

Ερ­γα­τι­κή ηγε­μο­νία δεν μπο­ρεί να υπάρ­ξει παρά μόνο με την προ­τε­ραιό­τη­τα των αντι­λή­ψε­ων της κοι­νω­νι­κής συ­νερ­γα­σί­ας και της κοι­νω­νι­κής ανα­τρο­πής, την κατά προ­τε­ραιό­τη­τα στρο­φή στη διευ­ρυ­νό­με­νη σή­με­ρα ερ­γα­τι­κή τάξη. Η συμ­μα­χία με τα μι­κρο­α­στι­κά στρώ­μα­τα είναι ανα­γκαία, ιδίως εντός της ερή­μου της κρί­σης, αλλά προ­ϋ­πο­θέ­τει την αρι­στε­ρή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση αυτών των στρω­μά­των, την ανα­δια­παι­δα­γω­γη­τι­κή αντί­λη­ψη της Αρι­στε­ράς και, βε­βαί­ως, όχι την προ­σαρ­μο­γή της Αρι­στε­ράς στις μι­κρο­α­στι­κές και αστι­κές αντι­λή­ψεις.

Ο Δ. Μπελαντής είναι εγκλωβισμένος στα αδιέξοδα της παραδοσιακής Αριστεράς, η οποία αρνείται την αυτονομία της Πολιτικής από την Θεωρία: προσπαθεί να κάνει πολιτική με τις θεωρητικές παρακαταθήκες της Αριστεράς από τον προηγούμενο αιώνα. Για αυτό το ζήτημα έχουμε αναφερθεί αναλυτικά στο κείμενό Η εποχή των επισήμων κοινοτυπιών..., με εκτενείς αναφορές στον Αλτουρέρ, ο οποίος εξηγεί το φαινόμενο του δογματισμού στο Γαλλικό Κομμουνιστικό κόμμα την δεκαετία του 80. Επίσης στο κείμενό μας Με όπλο το «15ο Συνέδριο του ΚΚΕ» προχωράει η εσωτερική αντιπολίτευση του ΚΚΕ έχουμε αναφερθεί - με παράδειγμα το ΚΚΕ - στο πως μερικές φορές μάλιστα οι λαθεμένες θεωρητικές επιλογές μπορεί να παράγουν ορθές πολιτικές εκτιμήσεις...

Τα όρια αυτών των πολιτικών πρακτικών του Δ. Μπελαντή - πολιτικών πρακτικών που κυριαρχούν στο χώρο της παραδοσιακής αριστεράς - έχουν καταδειχθεί, με τον πιο αποκαλυπτικό τρόπο, τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας με την περιθωριοποίηση των φορέων αυτών των αντιλήψεων και την άνοδο της ακροδεξιάς.

Η ταξική πάλη δεν διεξάγεται με τα θεωρητικά σχήματα που έχει στο κεφάλι του ο Δ. Μπελαντής. Οι αντιστάσεις στην εποχή των μηνομίων δεν οργανώνονται και δεν καθοδηγούνται από κάποια πρωτοπορί” της εργατικής τάξης, όπως αυτή αυτοπροσδιορίζεται στην πολιτική σκηνή. Οι “φορτηγατζήδες” και οι “ταξιτζήδες” - μικρομεσαία στρώματα - ήταν από τους πρώτους που έδωσαν με όρους πολιτικής σύγκρουσης τις πρώτες μάχες απέναντι στα μνημόνια. Η “Κερατέα” και οι “πλατείες”, δεν καταγράφουν δείγματα της “εργατικής ηγεμονίας” με τους ορισμούς που δίνει για αυτή την έννοια ο Δ. Μπελαντής. Όμως η πολιτική αμφισβήτηση που εμπεριέχουν ήταν πολύ πιο διευρυμένη και πιο ανατρεπτική απ' αυτή των εργατικών κινητοποιήσεων της “χαλυβουργικής” και των “λιμενεργατών”, των οποίων τα αιτήματα (ενάντια στις απολύσεις και στην μείωση των μισθών) δεν εκφεύγουν έξω από τα όρια της σοσιαλδημοκρατίας, την οποία αντιμάχεται “θεωρητικά” ο Δ. Μπελαντής.

Το “υπόδειγμα” της ΒΙΟΜΕΤ, το οποίο καταγράφει διευρυμένες ρήξεις με την κυρίαρχη ιδεολογία και την πολιτική και πραγματώνει με πολιτικό τρόπο το όραμα του άλλου κόσμου που είναι εφικτός, είναι εκτός αυτής της Αριστεράς του Δ. Μπελαντή, η οποία έχει τάξει στον εαυτό της να εγκαθιδρύσει στον τόπο μας την “εργατική ηγεμονία”...

Ξένη και απρόσμενη για την παραδοσιακή αριστερά ήταν και παραμένει η «Αραβική άνοιξη». Ο «Δεκέμβρης» και οι «πλατείες» ήταν επίσης απρόσμενες, ξένες και έξω από τα πολιτικά «σχέδια» της Αριστεράς. Οι επαναστάσεις που ονειρεύεται είναι ασύμβατες με αυτά τα συμβάντα. Τα θεωρητικά της εργαλεία δεν είναι οδηγός για δράση, αλλά εφόδια για παραπέρα περιθωριοποίηση. Η προσπάθεια υπέρβασης αυτής της περιθωριοποίησης, δεν μπορεί να γίνει με “πίστη” σε αυτά τα εργαλεία...

Η «συμβαντική» προσέγγιση της Πολιτικής, όπως την όρισε ο Alain Badiou, δίνει στην Αριστερά τα θεωρητικά εργαλεία για να ξεπεράσει τον «φόβο» της απέναντι στην «εξέγερση» και να την εντάξει οργανικά ως στοιχείο της στρατηγική της. Όμως θα πρέπει να αναθεωρήσει τις πολιτικές της πρακτικές και να αμφισβητήσει τα θεωρητικά της εργαλεία. Δεν μπορεί να προχωρήσει αν απολογείται ενός μαρξισμού, ο οποίος είναι νεκρός.

Ένα κρίσιμο σημείο για την προσέγγιση της ταξικής δυναμικής και κινητικότητας είναι το «κράτος», το οποίο απουσιάζει εντελώς από την προσέγγιση του Δ. Μπελαντή. Το θέμα του κράτους είναι “μαύρη τρύπα” για την Αριστερά. Η απουσία του κράτους από την θεωρητική προσέγγιση του Δ. Μπελαντή, είναι αυτή που οδηγεί σε λαθεμένα συμπέρασμα, όπως εδώ: “Τα (μικρομεσαία) στρώ­μα­τα αυτά δια­με­σο­λα­βού­νται πο­λι­τι­κά είτε από τα αστι­κά κόμ­μα­τα είτε από την Αρι­στε­ρά”. Αυτή η προσέγγιση αγνοεί τον ιδιαίτερο ρόλο του κράτους στην συγκρότηση αυτών των στρωμάτων αλλά και στην ταξική και πολιτική διαμεσολάβηση τους. Για παράδειγμα αυτή η διαμεσολάβηση δεν έχει την ανάγκη των πολιτικών μηχανισμών αλλά μπορεί να πραγματοποιήθει και μέσω άλλων κρατικών μηχανισμών όπως τα ΜΜΕ. Η πολιτική δύναμη αυτών των κρατικών μηχανισμών σήμερα είναι πολύ ισχυρότερη από την δύναμη των πολιτικών μηχανισμών που βρίσκονται εγκλωβισμένοι εντός της γενικότερης κρίσης του πολιτικού συστήματος.

Όμως το θέμα του κράτους, είναι τεράστιο και δεν μπορεί να εξαντληθεί εδώ, αλλά απλώς μόνον να τεθεί ως αναγκαίο στοιχείο για την αναζήτηση μιας άλλης αντίληψης για την πολιτική. Μια πρώτη προσέγγιση προς αυτή την κατεύθυνση μπορείτε να δείτε εδώ:

Αναζητώντας μια άλλη αντίληψη για την Πολιτική

Koblopoulos: Ο Ελληνικός Βάλτος: Τεχνικές Αναλύσεις (Μέρος Α)

Πηγή:Koblopoulos

Η συγκεκριμένη σειρά αναρτήσεων έχει χαρακτήρα ενημερωτικό. Έχει σκοπό να προκαλέσει και ίσως να ενοχλήσει. Θα είναι τεχνική, στρυφνή και δύσκολη. Απλά νιώθω ότι είμαι υποχρεωμένος να τη γράψω. Θα παρουσιάσω μερικά σύγχρονα τεχνικά άρθρα μοντέρνας οικονομικής ανάλυσης που αφορούν άμεσα ή έμμεσα στην κατάντια της οικονομίας της χώρας μας. Δεν έχει σκοπό να είναι εξαντλητική. Μόνο να δώσει αφορμές για σκέψη, προβληματισμό και κατάδυση σε μια τεράστια βιβλιογραφία (αυτή της σύγχρονης Πολιτικής Οικονομίας) . Η συγκυρία είναι μάλλον ακατάλληλη: τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, η ελληνική κοινωνία συγκλονίζεται από φρίκες διαφορετικές. Θα ακολουθήσει στο κοντινό μέλλον ανάρτηση και για αυτή μας την κατάντια. Πριν όμως θα πρέπει να αρχίσω να ξεπληρώνω το χρέος μου παρουσιάζοντας πράγματα στα οποία είμαι τυχερός που έχω πρόσβαση. Ελπίζω να μου συγχωρέσετε το δασκαλίστικο και προκλητικό ύφος. Δεν πιστεύω στα μοντέλα αυτά όσο θα νομίζει κάποιος αφού διαβάσει τις περιλήψεις που θα δώσω. Πιστεύω όμως ακράδαντα ότι αν αν κάποιος έχει έστω και μια σταγόνα θετικισμού στον τρόπο που βλέπει τον κόσμο (ή ισοδύναμα, ότι δεν του αρέσει να διαμορφώνει απόψεις μυρίζοντας τα νύχια του και επιχειρήματα πατώντας την κοιλιά του) θα πρέπει να έχει τουλάχιστον ακούσει ότι υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που μιλάνε για την οικονομία σοβαρά. Ο σκοπός μου κυρίως είναι να δείξω τη διαφορά των ανθρώπων αυτών και όλων των υπολοίπων (πολιτικών, δημοσιογράφων, σχολιαστών, διαχειριστών ιστολογίων, καφενόβιων κλπ) όταν μιλάνε για τα Οικονομικά και την οικονομία. Προφανώς και δεν υπονοώ ότι ο κάθε άνθρωπος θα πρέπει να είναι ακαδημαικός οικονομολόγος για να έχει άποψη επί των ζητημάτων. Τουναντίον! Θεωρώ όμως ότι έχει την υποχρέωση να αναγνωρίσει και ίσως, όσο μπορεί, να ακολουθήσει τη δασκαλίστικη συμβουλή με την οποία θα κλείσω τούτο δω το πυκνό βασανιστήριο. Ένα μεγάλο και ειλικρινές ευχαριστώ απευθύνεται σε όσους κάνουν την απόπειρα. Στο πρώτο μέρος θα δούμε τις συμβολές Ελλήνων οικονομολόγων. Στο δεύτερο αυτές δύο ξένων ερευνητών. Πάμε, λοιπόν.

"Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει": ξεκινώ με το άρθρο των Κολλίντζα, Παπαγεωργίου και Βασσιλάτου (2012- ΚΠΒ στο εξής, δείτε το άρθρο εδώ), το οποίο και βασίζεται στην ιδέα του Κολλίντζα περί διαχωρισμού της ελληνικής κοινωνίας σε δύο κατηγορίες πολιτών: τους insiders και τους outsiders. Σύμφωνα με τον Κολλίντζα, η ελληνική κοινωνία μπορεί να ιδωθεί σαν μια κοινωνία διαιρεμένη στους "εντός συστήματος" (insiders) και στους "εκτός συστήματος" (outsiders): οι μεν είναι οι εργαζόμενοι στις ΔΕΚΟ, οι επιχειρηματίες που προμηθεύουν το δημόσιο, οι εργαζόμενοι των κλειστών επαγγελμάτων, οι επιχειρήσεις που προστατεύονται από τον ανταγωνισμό. Οι δε είναι οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα, οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι, οι μετανάστες, αυτοί που πληρώνουν κανονικά του φόρους τους. Οι πρώτοι είναι λιγότεροι και τα κοινά τους συμφέροντα είναι πιο ξεκάθαρα, άρα είναι πιο εύκολο να οργανωθούν και να τα υπερασπίσουν. Οι δεύτεροι είναι πολυάριθμοι και σκλάβοι της λογικής "ό,τι να ναι γίνει, θα γίνει χωρίς εμένα". Ως αποτέλεσμα, σχεδόν σε κάθε κόντρα για μια μεταρρύθμιση που θα αναδιανείμει την πίτα σε όφελος τους, χάνουν από τα οργανωμένα και δυναμικά συμφέροντα των Insiders. Δείτε μια πλήρη ανάλυση εδώ και εδώ. Επίσης, πάνω στο θέμα αυτό ήταν η διπλωματική μου, οπότε μπορώ εύκολα να δώσω αναφορές και έξτρα εξηγήσεις μέσω προσωπικού μηνύματος, παρακαλώ μη διστάσετε.

Αυτή λοιπόν είναι μια ιδέα για την ελληνική κοινωνία. Εμένα προσωπικά μου αρέσει και νομίζω ότι εξηγεί πολλά πράγματα, παρά τις χονδροειδείς ελλείψεις της και τη σχηματικότητά της. Παραμένει όμως μια ιδέα, ακόμα κι αν έχει το έρεισμα της βιβλιογραφίας της Πολιτικής Οικονομίας. Τι ξεχωρίζει τότε τον οικονομολόγο από τον σχολιαστή που έχει την άποψη του; ΕΛΕΓΧΕΙ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ. Το άρθρο των ΚΠΒ έχει μια εξαντλητική ανάλυση των χρονοσειρών της ελληνικής οικονομίας από το 1970 μέχρι το 2010. Ο καθένας που θέλει να έχει κάποια βαρύτητα η άποψη του πρέπει να ξεκινήσει από εκεί. Καταγράφουν, λοιπόν, τα "θεμελιώδη χαρακτηριστικά" (stylized facts) που χαρακτηρίζουν τα δεδομένα της ελληνικής οικονομίας, έχοντας πάντα βέβαια στο μυαλό τους ότι κάπου εκεί θα κρύβονται οι αιτίες για την πρόσφατη κρίση. Τι βρίσκουν εκεί; Τα γνωστά "δίδυμα ελλείμματα" στον κρατικό προυπολογισμό και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών είναι τεράστια από το '74 και έπειτα. Οι κρατικές δαπάνες σε συγκεκριμένους τομείς (μισθοί υπαλλήλων δημοσίου, ΔΕΚΟ, στρατιωτικές δαπάνες) επίσης. Οι φορολογικοί συντελεστές σε δυσθεώρητα μεγέθη από την αρχή των μετρήσεων. Και το πιο ενδιαφέρον: ασυνήθιστα μεγάλο ποσοστό αυτοαπασχολούμενων, μαζί με το χαμηλότερο φορολογικό συντελεστή αυτοαπασχολούμενων στην Ευρώπη! Το ποσοστό αυτοαπασχολούμενων είναι κατά μέσο όρο τα τελευταία χρόνια 30% υψηλότερο από το μ.ο. της Ευρωζώνης, ενώ ο φορολογικός συντελεστής είναι 10 με 15% χαμηλότερος! Τέλος, έχουμε τις κλασικές ελληνικές αναποτελεσματικότητες: συνεχή και μεγάλα ελλείμματα, χαμηλή παραγωγικότητα, τεράστια διαφορά στις αποδοχές μεταξύ υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα και δημοσίων και επαγγελματιών κλειστών επαγγελμάτων. Και το πιο ενδιαφέρον: το ότι το ποσοστό του χρέους που κρατούν ξένοι εκτινάσσεται μετά το 2005! Παραμένει σταθερά υψηλότερο από το μ.ο. της Ευρωζώνης από το '80 και μετά, αλλά πραγματικά εκτοξεύεται μετά το 2005.

Τι μας λένε αυτά, πέραν των κλασικών χρόνιων αναποτελεσματικοτήτων; Πρώτον, τα δεδομένα δεν απορρίπτουν το διαχωρισμό "εντός-εκτός συστήματος". Είναι ξεκάθαρο ότι από το '74 και έπειτα ορισμένα μέλη της ελληνικής κοινωνίας απολαμβάνουν σταθερά υψηλά οφέλη χωρίς να δουλεύουν γι' αυτά (συνδυασμός υψηλών αποδοχών και χαμηλής παραγωγικότητας). Δεύτερον, μια καλή εξήγηση στο από που ερχόταν η χρηματοδότηση γι' αυτή τη διαφορά: από εξωτερικό δανεισμό. Τα δίδυμα ελλείμματα πλακώνουν την οικονομία για 35 χρόνια. Τρίτον, μια καλή εξήγηση στο γιατί η φούσκα έσκασε στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή και ταυτόχρονα στο γιατί πχ η Ιαπωνία δεν έχει αντίστοιχο πρόβλημα χρέους: ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΧΡΕΟΣ ΗΤΑΝ ΣΕ ΞΕΝΑ ΧΕΡΙΑ. Αυτό δε θα σας το πει ποτέ ο Δραγασάκης λχ: ο βασικός λόγος που προκρίνουν τα δεδομένα (και μόνο αυτά) που η Ελλάδα είναι διαφορετική από την Ισπανία ή την Ιαπωνία είναι ότι το μεγαλύτερο κομμάτι του δικού μας χρέους το χρωστάμε σε ξένους. Το κομμάτι αυτό μετά το 2005 εκτοξεύεται, το 2009 είναι σχεδόν διπλάσιο από το μ.ο. της Ευρωζώνης! Το ποσοστό αυτό έχει αλλάξει δραματικά μετά τα Μνημόνια, τις διαγραφές κλπ βέβαια. Είπαμε οι χρονοσειρές είναι μέχρι το 2010. Αλλά τα δεδομένα μέχρι τότε είναι βιβλίο ανοιχτό.

"Αν δεν παινέσεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει, μέρος δεύτερο". Λίγο πριν φύγω από την ΑΣΟΕΕ, ήρθε στο τμήμα ένας εξαιρετικός οικονομολόγος, ο Θοδωρής Παλυβός. Μαζί με τη μαθήτρια του Αναστασία Λιτίνα (2011- ΠΛ από εδώ και στο εξής, δείτε το άρθρο εδώ) προσπαθούν να φωτίσουν μια σημαντική πτυχή της ελληνικής πραγματικότητας: τη σχέση της διαφθοράς με τη φοροδιαφυγή. Τα δεδομένα δείχνουν αυτά τα δύο να συνδέονται, αλλά είναι όντως έτσι; Μέσω ποιων καναλιών/μηχανισμών δουλεύει αυτή η σχέση; Πώς μπορούμε να ξεφύγουμε από τον κύκλο διαφθοράς-φοροδιαφυγής και ποιο από τα δύο προκαλεί το άλλο; Και πάλι το ίδιο ερώτημα: τι διαχωρίζει τον οικονομολόγο από το στοχαστή που απλά θα δώσει μια απάντηση στα παραπάνω ερωτήματα; ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙ. Αναβάλλω τη φιλοσοφική συζήτηση περί της μαθηματικοποίησης των Οικονομικών για άλλη ανάρτηση. Αναφέρω μόνο ότι με ένα μαθηματικό υπόδειγμα, παρ'όλες τις προφανείς ελλείψεις και απλοποιήσεις του μπορούμε να φτάσουμε σε συμπεράσματα που απλά λέγοντας απόψεις και φιλοσοφίες δεν μπορούμε καν να φανταστούμε, ακόμα κι αν δεν είναι οριστικά. Ας δούμε μερικά.

Οι ΠΛ χρησιμοποιούν και αυτοί μια σχηματική διαίρεση της κοινωνίας ως εφαλτήριο: γι' αυτούς παίζεται ένα παιχνίδι ανάμεσα σε "πολίτες" και "πολιτικούς". Οι πολίτες αποφασίζουν πόσο μεγάλο ποσοστό του εισοδήματος τους θα αναφέρουν στις φορολογικές αρχές και με βάση το οποίο θα φορολογηθούν. Τα λεφτά χρειάζονται για να χρηματοδοτήσουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο δαπάνης σε κάποιο δημόσιο αγαθό (πείτε το υγεία, παιδεία, ασφάλεια). Οι πολιτικοί παίρνουν τα λεφτά και έχουν την ευκαιρία να κρατήσουν ένα ποσοστό (το οποίο οι ίδιοι αποφασίζουν) στην τσέπη. Τα υπόλοιπα πάνε στο δημόσιο αγαθό. Προσέξτε όμως: και οι πολίτες και οι πολιτικοί νοιάζονται για το επίπεδο και την ποιότητα του δημοσίου αγαθού! Το παίγνιο είναι πολύπλοκο, κυρίως επειδή προσπαθεί να πιάσει κάποιες από τις συνιστώσες της πολύπλοκης πραγματικότητας. Εν κατακλείδι: ο πολίτης έχει κίνητρο να πει ψέμματα, αλλά δεν μπορεί να πει "εντελώς" ψέμματα γιατί θα καταστρέψει το δημόσιο αγαθό, για τα οποίο νοιάζεται. Ο πολιτικός έχει κίνητρο να κλέψει, αλλά δεν μπορεί να τα κλέψει όλα, γιατί μετά από λίγο δεν θα μείνει τίποτα για να κλέβει. Μια απλοποιημένη, σχηματική εκδοχή μιας κοινωνίας, που κάτι πρέπει να σας θυμίζει. Και τι γίνεται;

Τα μαθηματικά είναι ξεκάθαρα: δύο είναι οι πιθανές εκβάσεις αυτού του παινίου. Στην "καλή ισορροπία" (ευνοικό σενάριο) η φοροδιαφυγή είναι χαμηλή, η διαφθορά (πόσα λεφτά κλέβουν οι πολιτικοί) είναι χαμηλή και η παροχή του δημοσίου αγαθού είναι υψηλή. Στην "κακή ισορροπία" η φοροδιαφυγή και η διαφθορά είναι υψηλές και το δημόσιο αγαθό στα τάρταρα. Και θα πείτε: "τι από τα δύο θα γίνει; ποια είναι η πρόβλεψη;". Εδώ είναι το θέμα: και τα δύο είναι πιθανά! Η κατάσταση αυτή μπορεί να εξελιχθεί είτε στο ένα είτε στο άλλο! Τα "θεμελιώδη μεγέθη"(fundamentals) της απλοικότατης αυτής οικονομίας δεν καθορίζουν ούτε το ένα ούτε το άλλο. Επιτρέπουν και στα δύο να συμβούν; Δύο πράγματα είναι σημαντικά εδώ. Πρώτον, αυτή η απροσδιοριστία, όσο κι αν φαίνεται ενοχλητικά γενικόλογη, δεν είναι. Τουναντίον, είναι πολύ χρήσιμη: εξηγεί γιατί χώρες με όμοια οικονομικά χαρακτηριστικά χαρακτηρίζονται από μια μεγάλη ποικιλία στα επίπεδα διαφθοράς και φοροδιαφυγής. Δεύτερον και σημαντικότερο: το τι θα γίνει τελικά είναι αυτοεκπληρούμενο και εξαρτάται από το τις προσδοκίες και τα πιστεύω της μιας ομάδας για την άλλη! Εδώ είναι η ομορφιά: το τι θα γίνει εξαρτάται από το τι πιστεύουν τα μέλη της κοινωνίας ότι θα γίνει. Και αυτό με τη σειρά του διαμορφώνεται από το πώς βλέπουν την άλλη ομάδα. Αν έστω και μια από τις δύο πιστεύει ότι η άλλη θα την κοροιδέψει, θα δράσει έτσι ώστε τελικά η άλλη να την κοροιδέψει, ακόμα κι αν δεν είχε σκοπό να το κάνει! Αν και οι δύο εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, κανείς δε θα κλέψει/φοροδιαφύγει: το επίπεδο του δημοσίου αγαθού είναι αρκετά υψηλό για να είναι και οι δύο πολύ καλά. Άμα όμως ο ένας κλέψει/φοροδιαφύγει, ο άλλος θα το δει. Το δημόσιο αγαθό θα μειωθεί. Ε και μετά θα κλέψει/φοροδιαφύγει για να είναι καλύτερα.

Και πώς σταματάει αυτός ο φαύλος κύκλος; Άμα βάλουμε πρόστιμα στη φοροδιαφυγή/διαφθορά λύνουμε το πρόβλημα; Απάντηση των ΠΛ μέσω μαθηματικών: τα πρόστιμα είναι αποτελεσματικά στο να μειώσουν τη διαφθορά αν και μόνο αν τα έσοδα χρησιμοποιούνται για την έξτρα χρηματοδότηση του δημοσίου αγαθού! Και μου λέτε μετά, τα μαθηματικά είναι κακά για τις κοινωνικές επιστήμες: το να βαράς νομοθετικά δεν έχει αντίκρυσμα αν δεν αυξήσεις τις πραγματικές δαπάνες. Τελευταίο και καλύτερο: υπάρχει τρόπος να λυθεί το ζήτημα, χωρίς πρόστιμα; Ναι: με το κοινωνικό στίγμα! Οι ΠΛ εισάγουν στο υπόδειγμα μια μεταβλητή που αποκαλούν "κοινωνικό στίγμα": άμα σε πιάσουν ξεφτιλίζεσαι τόσο πολύ που το κόβεις. Αυτό το μη χρηματικό κόστος ενώ έχει το ίδιο μέγεθος με το χρηματικό κόστος του προστίμου (τεχνική σημείωση: σε όρους χρησιμότητας) είναι πιο αποτελεσματικό στην καταπολέμηση της διαφθοράς/φοροδιαφυγής.

Για σήμερα τέλος εδώ. Θα ολοκληρώσουμε πολύ σύντομα με συμπληρωματική ανάρτηση που θα παρουσιάζει δύο άρθρα ξένων ερευνητών και τις προτάσεις του γράφοντα για την "αποτελεσματική αναζήτηση της αλήθειας".